Choose document type

Select historical period

Try another way

Advanced search Browse collections
Address:

ul. 3 Maja 1

Łowicz

99-400

Opening hours:

09:00 - 15:00 (monday)

09:00 - 15:00 (tuesday)

09:00 - 15:00 (wednesday)

09:00 - 15:00 (thursday)

09:00 - 15:00 (friday)

Phone number:
+48 46 837 39 86
Fax number:
E-mail:
apw.lowicz@warszawa.ap.gov.pl
Website:
https://www.warszawa.ap.gov.pl

Archiwum Państwowe w Łowiczu powołane zostało na mocy zarządzenia Ministra Oświaty z 21 lipca 1950 r. i art. 45 dekretu z 7 lutego 1919 r. o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaliami. Powstała wtedy w Łowiczu ekspozytura powiatowa Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Łodzi. W dwa lata później Powiatowe Archiwum Państwowe w Łowiczu otrzymało statut, który określał archiwum jako miejsce przechowywania materiałów archiwalnych wytworzonych i wytwarzanych na obszarze powiatu łowickiego, a następnie przekazywanych po 5 latach do WAP w Łodzi. W 1956 r. w związku z utworzeniem nowych powiatów na terenie woj. łódzkiego poszerzono obszar działania PAP w Łowiczu o powiat kutnowski, zaś rozporządzeniem Rady Ministrów z 19 lutego 1957 r. i 30 grudnia 1958 r. przyznano mu prawo posiadania stałego zasobu. W strukturze Archiwum Państwowego w Warszawie pozostaje jako oddział zamiejscowy od 1985 r.

Zasób łowickiego oddziału APW według stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. obejmuje 311 zespołów archiwalnych, liczących 82 795 jednostek, co daje 776,45 metrów bieżących akt. W zbiorach znajdują się głównie materiały aktowe, które chronologicznie sięgają wieku XVII aż po czasy współczesne, a dotyczą Łowicza i obecnego powiatu łowickiego. Wyjątkiem są archiwalia ze zbioru Władysława Tarczyńskiego, w których, obok materiałów służących poznaniu dziejów i spraw z regionu łowickiego, znajdziemy także interesujące źródła do badań w skali ogólnopolskiej.

Do najciekawszych w zasobie archiwalnym należą Akta miasta Łowicza z lat 1783-1950, które w dziale dokumentującym instytucje administracji ogólnej są największym z zespołów archiwalnych. Akta liczą 4770 jednostki i ponad 42,65 mb, z których większość pochodzi z okresu międzywojennego. Ponad 1300 j.a. zespołu stanowią domowe księgi meldunkowe, które posiadają indeks osobowy mieszkańców. Ich odnalezienie jest możliwe poprzez wyszukiwarkę http://www.warszawa.ap.gov.pl/wyszukiwarki/lowicz-m/index.html
Wyjątkowa rangę posiadają szczątki akt 14 cechów działających w przeszłości w Łowiczu. Chronologicznie większość łowickich dokumentów i akt cechowych pochodzi z XIX i XX wieku, ale są także sięgające XVII i XVIII stulecia. Do najstarszych należy m.in. księga posiedzeń sądu cechu szewców, prowadzona od 1631 roku i kontynuowana systematycznie do 1834 r. czy przywilej króla Jana Kazimierza dla cechu stolarzy, szklarzy i tokarzy z 1652 r. z pieczęcią kancelarii królewskiej i podpisem władcy. W zespole cechy w Bolimowie znajduje się najstarszy chronologicznie dokument w zasobie przywilej króla Zygmunta III Wazy dla cechu szewców w Bolimowie.

Liczną objętościowo grupę reprezentują w archiwum akta administracji ogólnej z terenu powiatu łowickiego, szczególnie ważne do badania życia politycznego, społeczno-gospodarczego i kulturalnego wsi w XIX-XX wieku. Akt administracji specjalnej jest stosukowo niedużo i stanowią je szczątki zespołów. Do ciekawszych w tym dziale zaliczyć trzeba dokumentację komisji konskrypcyjnych (poborowych) z Łowicza i powiatu z okresu zaborów, a z lat bardziej współczesnych: Więzienia w Łowiczu (1918-1944), Inspektora Szkolnego (1919-1949) i Powiatowego Komitetu Opieki Społecznej (1940-1949).
Pod względem objętościowym największą grupę dokumentacji stanowią akta instytucji wymiaru sprawiedliwości. Wykorzystywane są one nie tylko do celów naukowych, ale przede wszystkim do regulacji spraw majątkowych i ustalania praw własności.
Akta stanu cywilnego różnych wyznań figurują w archiwum od niedawna. Poza aktami z parafii rzymskokatolickich, w zasobie przechowywane są także akta stanu cywilnego okręgów bożniczych, parafii prawosławnych, ewangelickiej i mariawickiej z XIX i XX w. z Łowicza i pow. łowickiego. Zdecydowana większość akt metrykalnych z najstarszego okresu przechowywana jest w Archiwum Diecezjalnym w Łowiczu i Archiwum Państwowym w Łodzi. Na specjalną uwagę w łowickich zbiorach zasługują akta instytucji i organizacji politycznych, społecznych, kulturalnych i zawodowych. Jakkolwiek stan ich zachowania bywa niekiedy szczątkowy, pozostają one wartościowym materiałem badawczym do studiów regionalnych.
Chlubą łowickiego archiwum jest posiadania zbioru archiwaliów Władysława Tarczyńskiego (1845-1918), społecznika, literata i zbieracza pamiątek historycznych z Łowicza. Są one częścią tzw. zbiorów bibliotecznych, otwartego w 1907 r. Muzeum Starożytności i Pamiątek Historycznych w Łowiczu oraz działającego w mieście przed II wojną światową Muzeum Miejskiego im. Władysława Tarczyńskiego. Po wojnie zbiory te zostały rozparcelowane i w części powróciły z WAP w Łodzi do Łowicza w 1980 r. W łowickim archiwum liczą obecnie 402 jednostki. Trzon zbioru stanowią archiwalia z okresu staropolskiego, przy czym ten znaczący fragment wykracza daleko poza tematykę łowicką. Znajdują się wśród nich m.in. dokumenty królów i prymasów polskich, listy i rękopisy wybitnych osób życia politycznego, rozkazy i odezwy dowódców powstań narodowych i in., są też fotografie, afisze, kalendarze, książki dawnej drukarni prymasowskiej w Łowiczu itp.

Na koniec wypada jeszcze wspomnieć o licznych w zasobie zespołach rodzinnych (Szajdingów, Pawłyszko, Xiężopolskich, Dąbrowskich, Świątkowskich, Zbudniewków), zbiorach fotografii, afiszów, rękopisów i druków ulotnych oraz zbiorach bibliotecznych AP w Łowiczu, wśród których, oprócz książek o tematyce regionalnej, opracowań z archiwistyki i archiwoznawstwa, są dzienniki urzędowe i monitory (z lat 1918-1954) oraz gazety i czasopisma regionalne.

The size of the resource (m.b.):

766.6

Number of monographs in the library:

0

Warehouse area (m2):

89.0

Shelves capacity (m.b.):

0.0

Number of continuous publications in the library:

0

Number of places in the scientific studio:

2

The most interesting materials