angle-left Przedwojenny Żagań i Dolny Śląsk na fotografiach
18.11.2026

Jak wyglądał przedwojenny Żagań i jego okolice? Jakie zabytki, budowle i krajobrazy można było zobaczyć na Dolnym Śląsku w latach 30. i 40. XX wieku? Odpowiedzi na te pytania przynosi ponad 1100 fotografii, które niedawno dołączyły do serwisu Szukaj w Archiwach. Materiały pochodzą z zespołu Powiatowy Ośrodek Fotograficzny w Żaganiu, przechowywanego w Archiwum Państwowym w Zielonej Górze.

Wśród zdjęć znajdziemy bardzo różnorodne tematy. Są tu widoki Żagania, m.in. park książęcy z fontanną nad Bobrem, fotografie kościołów w Miłakowie, Miliczu i Nowogrodzie Bobrzańskim, panorama Kłodzka, a także zamki, folwarki, zabudowa miejska i wiejska. Nie brakuje również ujęć przyrody: jezior, leśnych stawów, rzek i górskich krajobrazów. Ciekawą część zbioru stanowią fotografie poświęcone Dolnośląskim Borom oraz widoki miejscowości i obiektów, które dziś mogą wyglądać zupełnie inaczej.

Warto również przyjrzeć się historii samego zespołu, która wiąże się z rozwojem niemieckiego systemu wykorzystywania filmu i fotografii w edukacji szkolnej w okresie nazistowskim. W 1934 roku utworzono Urząd Rzeszy do Spraw Filmu i Przeźroczy w Nauce i Dydaktyce, którego zadaniem była koordynacja treści nauczania z założeniami nazistowskiej propagandy. 26 czerwca tego roku Ministerstwo Edukacji Niemiec wydało rozporządzenie dotyczące utworzenia Okręgowych i Powiatowych Ośrodków Fotograficznych (Landes und Kreisstellen). Miały one upowszechniać wykorzystanie filmów i diapozytywów w szkołach, gromadzić i udostępniać materiały fotograficzne oraz filmowe, a także wspierać nauczycieli w korzystaniu ze sprzętu projekcyjnego. Fotografie wykonywane przez pracowników ośrodków i uczniów były dostosowywane do treści zajęć z wiedzy o środowisku i regionie zamieszkania (Heimatkunde). Nauczanie to, obok przekazywania wiedzy o lokalnym środowisku, służyło również kształtowaniu postaw zgodnych z ideologią nazistowską.

Zachowane fotografie są dziś źródłem do poznawania przedwojennego krajobrazu, architektury i historii miejscowości Dolnego Śląska. Szczególną uwagę zwracają także zdjęcia Żagania z 1945 roku, dokumentujące widoki miasta i zniszczenia wojenne.

Sprawdźcie, jakie jeszcze miejsca i obiekty uwieczniono na fotografiach z Powiatowego Ośrodka Fotograficznego w Żaganiu.

Udostępnij tą stronę na Twitterze, Facebooku i Google Plus