Zespół
Inhalt:
1. Wydział prezydialny: a/ rejestry i pomoce biurowe, sygn. 1-28 b/ ustrój sądowy, sygn. 29-36 c/ sprawy finansowe i gospodarcze, sygn. 37-63 d/ sprawy zawodowe i socjalne personelu sądowego, sygn. 64-73 e/ budynki i lokale sądowe, sygn. 74-76. f/ Sprawy archiwów i brakowania akt - sygn. 77-93 g/ wizytacje i rewizje sądów, sygn. 94 h/sprawy mobilizacji, sygn. 95 i/ ewidencja skazanych, sygn. 96-104 2. Rejestry spraw cywilnych, sygn. 105-111. 3. Akta wydzialu cywilnego a/ generalia, sygn. 112-113 b/ akta procesowe, sygn. 114-143 4. Akta wydziału karnego a/ generalia, sygn. 560 b/ akta procesowe, sygn. 144-559 5. Akta personalne, sygn. 561-751.
Die Geschichte der Provenienzstelle:
Decydujący o przyłączeniu Pomorza w do Państwa Polskiego Traktat Wersalski z 28 VI 1919 r. skutkował także w dziedzinie sądownictwa. Sieć sądowa przejmowana była na podstawie umowy polsko-niemieckiej o przejęciu budynków i własności fiskalnej sądownictwa pruskiego a także na podstawie rozporządzenia ministerialnego z 15 XII 1919 r. o przejściu wymiaru sprawiedliwości w obszarze b. dzielnicy pruskiej na Rzeczypospolitą Polską. Ze strony polskiej całością tych działań kierował Departament Sprawiedliwości Ministerstwa byłej Dzielnicy Pruskiej. Dodać należy, że Ministerstwo to, aż do czasu jego likwidacji a nie Ministerstwo Sprawiedliwości, było zwierzchnią władzą dla sądów działających na terenie byłego zaboru pruskiego. W momencie przekazywania sądów, na każdym szczeblu hierarchii sądowniczej działali powołani w tej sprawie delegaci rządowi i komisarze, zarówno ze strony polskiej jak i niemieckiej, czuwający nad przejmowaniem budynków i własności fiskalnej z rąk niemieckich. W Grudziądzu komisarzem Rządu Polskiego był późniejszy prezes Sądu Okręgowego Grüning. Stronę niemiecką reprezentował przewodniczący Sądu Krajowego w Grudziądzu o nazwisku Wielm. Czynności zdawczo-odbiorcze miały miejsce jeszcze przed oficjalnym przejęciem miasta przez władze polskie w dniu 23 stycznia 1920 r. Uruchomienie działalności sądów w obwodzie Sądu Apelacyjnego w Toruniu, na terenie którego znajdował się także Sąd Okręgowy w Grudziądzu, nastąpiło jednak dopiero od 1 marca 1920 r. W początkowym okresie na obszarze zaboru pruskiego obowiązywało ustawodawstwo pruskie, zgodnie ze statusem tej dzielnicy, zawartym w ustawie z 1919 r. o tymczasowej organizacji zarządu byłej dzielnicy pruskiej. Ustrój sądowy oparty został na dawnym ustroju niemieckim. Dostosowany został jedynie do zmienionych warunków. Istniał czterostopniowy podział sądownictwa, który częściowo miał swoje odpowiedniki w ustroju Rzeszy. Najniższą instancją były sądy powiatowe /pruski odpowiednik – Amstgericht /. Sądami odwoławczymi od nich i sądami I instancji dla niektórych spraw były sądy okręgowe /niemiecki - Landesgericht /. Instancją odwoławczą od sądów okręgowych a kasacyjną od sądów powiatowych były sądy apelacyjne /niemiecki Oberlandesgericht/. Najwyższą instancją odwoławczą, której podlegały decyzje pozostałych sądów był Sąd Najwyższy w Warszawie. Prezesów i dyrektorów sądów okręgowych, apelacyjnych oraz nadprokuratorów mianował początkowo Naczelnik Państwa na wniosek Ministra b. Dzielnicy Pruskiej w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości. Sędziów i prokuratorów niższych stopni mianował tenże Minister w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości. Po unifikacji sądownictwa polskiego zasadą było mianowanie sędziów przez Prezydenta RP na wniosek Ministra Sprawiedliwości. Od szczebla okręgowego funkcjonowały przy poszczególnych sądach także organy prokuratorskie. Utworzony w 1920 r. Sąd Okręgowy w Grudziądzu podlegał przeniesionemu z Kwidzyna Sądowi Apelacyjnemu w Toruniu. Grudziądzki Sąd Okręgowy sprawował zwierzchni nadzór i był instancją odwoławczą dla sądów powiatowych a następnie grodzkich w Grudziądzu, Świeciu nad Wisłą, Nowem i Gniewie. W ramach tych uprawnień wyznaczeni członkowie sądów dokonywali wizytacji sądów grodzkich oraz odbierano od tych sądów periodyczne wykazy czynności i sprawozdania. Likwidacja odrębności w funkcjonowaniu sądownictwa w Polsce nastąpiła wraz z wprowadzeniem „Prawa o ustroju sądów powszechnych”. Prawo to zastępowało m.in. sądy powiatowe sądami grodzkimi. Wkrótce nastąpiły także pewne zmiany w funkcjonowaniu Sądu Okręgowego w Grudziądzu. Od lipca 1934 r. włączone zostały do okręgu tego Sądu, okręgi Sądów Grodzkich w Brodnicy, Działdowie, Lidzbarku, Lubawie i Nowym Mieście Lubawskim pozostające dotąd przy Sądzie Okręgowym w Toruniu. Od 1934 r., w związku z likwidacją Sądu Apelacyjnego w Toruniu, Sąd Okręgowy w Grudziądzu włączony został do obwodu Sądu Apelacyjnego w Poznaniu. Do zadań sądów okręgowych należało rozpoznawanie w ważniejszych sprawach cywilnych i karnych oraz stosowanie środków odwoławczych od orzeczeń sądów grodzkich i od postanowień sędziów śledczych. Na czele sądów okręgowych stał prezes sądu i jeden lub dwóch wiceprezesów. Kadrę Sądu Okręgowego w Grudziądzu stanowiło ponadto średnio 5 sędziów zawodowych, 3-5 sekretarzy, 2 podsekretarzy i 2 rejestratorów oraz ok. 17 osób innego personelu /kanceliści, rewizorzy rachuby, woźni/. W sprawach handlowych, rozpatrywanych w I instancji, w rozprawie brał udział 1 sędzia okręgowy jako przewodniczący i 2 sędziów handlowych. W pozostałych sprawach sądy okręgowe orzekały w składzie 3 sędziów zawodowych. W przypadku ciężkich przestępstw przewidziane były także sądy przysięgłych. Trybunał tego rodzaju składał się z 3 sędziów okręgowych i ławy przysięgłych, w której skład wchodziło 12 sędziów niezawodowych. W praktyce sądy takie funkcjonowały tylko na terenie b. zaboru austriackiego. Sądy okręgowe podzielone były na wydziały oznaczane liczbami rzymskimi. W Sądzie Okręgowym w Grudziądzu działały wydziały karne i cywilne. Istniał także wydział handlowy. Ze względu na niepełny stan zachowania akt nie stwierdzono istnienia w strukturze Sądu Okręgowego w Grudziądzu sądu dla nieletnich. Sądy tego rodzaju mogły być powoływane przez Ministra Sprawiedliwości także przy sądach grodzkich. Przy wydziałach tworzone były sekretariaty obsługujące ich pracę. Mogły one być dodatkowo podzielone na sekcje. Na czele sekretariatu stał jeden z sekretarzy jako kierownik sekretariatu. Był on odpowiedzialny za prowadzenie biurowości i wykonywanie zarządzeń kierownika sądu. Osobny sekretariat, to jest sekretariat prezydialny, posiadał do swojej dyspozycji prezes sądu okręgowego. Sekretariat ten zajmował się także całością spraw administracyjnych sądu i prowadził osobny dziennik prezydialny. Kolegium Administracyjne sądu okręgowego organizowało pracę sądu okręgowego, dokonując corocznego ramowego podziału czynności. Kolegium to ustalało ponadto podział czynności podległych mu sądów grodzkich. Zaprzestanie działalności Sądu Okręgowego w Grudziądzu nastąpiło z chwilą wybuchu II wojny światowej.
Laufzeit:
[1906-1918] 1920-1939 [1941-1960]
Klassifikation:
instytucje ochrony prawa i wymiaru sprawiedliwości
Name der Provenienzstelle:
Daten:
1913-1913, 1920-1939, 1941-1960.
Alter Name:
Name der Fremdsprache:
Sprachen:
polski
Zugänglichkeit:
Vollständig geteilt
Akten insgesamt:
1114
Bearbeitete Akten insgesamt:
751
Akten insgesamt ohne Verzeichnis:
0
Laufende Meter insgesamt
9.6
Bearbeitete laufende Meter insgesamt
5.36
Laufende Meter insgesamt ohne Verzeichnis
0.0
Akten insgesamt:
0
Dateien insgesamt:
0
Größe insgesamt (in MB):
0.0
Dokumente insgesamt
0
Sachen insgesamt
0
Klassen insgesamt
0
Akten insgesamt:
0.0
Gesamtzahl laufender Meter:
0.0
Extreme Daten der nicht archivierten Dokumentation:
| Name | Stückzahlen-Inventar | Anmerkungen |
|---|---|---|
| Genehmigtes Findbuch | Keine Daten | 751 j.a. |
| Abgabe- und Abnahmeliste | Keine Daten |