Zespół
Inhalt:
Zachowane akta obejmują nieliczne materiały dotyczące organizacji i działalności Rady Tymczasowej Księstwa Warszawskiego, Rady Stanu oraz innych władz i urzędów w Królestwie Polskim, odnoszące się do różnych spraw administracyjnych, gospodarczych i politycznych. Na niektórych z nich widnieje oznaczenie: "Siekrietnoje" [Tajne]; trzy poszyty akt dotyczą organizacji i reform w szkolnictwie, co jest istotne, wobec niedostatku akt szkolnych wytworzonych w XIX w. (sygn. 488-490); dwie jednostki (sygn. 47-48 dotyczą rosyjskich szpitali w Królestwie. W zespole są też raporty policji tajnej o działalności szpiegowskiej na terenie Królestwa, o najróżniejszych przejawach życia politycznego, wynikach obserwacji organizacji tajnych (Karbonariusze, Pantakojna, Wolnomularstwo, Burschenschafty), działalności różnych osób podejrzanych politycznie (np. Maurycy Mochnacki, Joachim Lelewel, Wincenty i Bonawentura Niemojowscy). Dużo miejsca zajmują sprawy jednostkowe, petycje, prośby i skargi w różnych sprawach, korespondencja dotycząca generalicji polskiej i francuskiej z czasów napoleońskich, episkopatu, finansjery i innych osobistości, jak: Stanisław Staszic, Samuel Bogumił Linde, Ludwik Osiński, Tadeusz Czacki czy Adam Mickiewicz, a także zwykłych kryminalistów, przemytników czy szpiegów. Zagadnienie gospodarcze to sumy bajońskie, cła, tranzyt towarów, sprawy monetarne i związane z własnością ziemską (sprawy dziedziczenia, spadkowe). Sześć jednostek (sygn. 90-95) dotyczy wydawania paszportów (t. I-VI). Znajdują się w nich liczne formularze paszportowe krajów takich jak Księstwo Wołoszczyzny czy Hospodarstwo Mołdawii, Królestwo Sardynii, Konfederacja Szwajcarska, Wolne Miasto Preszów (Eperjes). Cenne materiały to masonika - głównie oprawne księgi z emblematami masońskimi na okładkach, m. in. dotyczące Loży Wielkiego Wschodu, Loży Izydy, Loży Świątyni Mądrości, Loży Astrei, Loży Braci Zjednoczonych pod Gwiazdą Północną, Najwyższej Kapituły Masońskiej. Są to protokoły posiedzeń, zbiory praw, statuty, spisy imienne, itp., (sygn. 758-780 oraz 505, także sygn. 505 - tajne akta Nowosilcowa o masonerii). Najcenniejsze akta Kancelarii zaginęły jednak w czasie powstania listopadowego. Nieliczne anteriora w zespole z l. 1798-1812 to sprawy kontynuowane w kancelarii Nowosilcowa lub załączniki - druki. Posteriora z 1870 r. (sygn. 505) to korespondencja kancelarii namiestnika Królestwa Polskiego, kuratora Warszawskiego Okręgu Naukowego i prezydenta m. Warszawy w sprawie przekazania masoników do Muzeum Starożytności przy Warszawskiej Bibliotece Głównej.
Die Geschichte der Provenienzstelle:
Twórca kancelarii - senator Nikołaj Nikołajewicz Nowosilcow (1761-1836) to rosyjski hrabia, dyplomata, polityk i działacz państwowy. Służył w armii Imperium w latach 1783-1796 i uczestniczył w stłumieniu insurekcji kościuszkowskiej w 1794 r. w Polsce i na Litwie. Był jednym z najbliższych współpracowników cesarza Aleksandra I w pierwszych latach jego panowania. Już w sierpniu 1813 r. Aleksander I zaaprobował pomysł Nowosilcowa i powołał Komitet Nadzoru Policyjnego z senatorem na czele. Nowosilcow pełnił także funkcję wiceprezesa Rady Tymczasowej Księstwa Warszawskiego (1813-1815) oraz był komisarzem cesarskim przy Radzie Stanu Królestwa Polskiego (1815-1830). Z jego inicjatywy w Królestwie powstała policja tajna. Był także członkiem honorowym Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk. Jako prezes komitetu powołanego w 1821 r. reorganizował system edukacji w Królestwie, a w 1824 r. został kuratorem wileńskiego okręgu szkolnego. Rusyfikator, uznawany za wroga polskich ruchów wolnościowych, tropił tajny ruch studencki na Uniwersytecie Wileńskim (Filomaci, Filareci), przyczyniając się do jego wykrycia i likwidacji. Wyjazd Nowosilcowa z Warszawy nastąpił dwa dni przed wybuchem powstania 1830/1831. W noc listopadową mieszkańcy stolicy wdarli się do apartamentu i kancelarii Nowosilcowa w pałacu Branickich. Po ucieczce z Królestwa, w latach 1832-1838 Nowosilcow pełnił funkcję przewodniczącego Rady Państwa i Komitetu Ministrów Imperium Rosyjskiego. W trakcie urzędowania w schyłkowym okresie Księstwa Warszawskiego, a następnie w Królestwie Polskim stworzył własną kancelarię, o której organizacji, składzie osobowym i charakterze niewiele wiadomo. Stanowisko zajmowane przez Nowosilcowa ustępowało rangą i znaczeniem tylko namiestnikowi, należy więc przypuszczać, że jego kancelaria miała bardzo szerokie kompetencje lecz nie była nadmiernie rozbudowana. Procentowy stan zachowania spuścizny aktowej i jej losy nie pozwalają jednak na podjęcie próby rekonstrukcji (por. J. Iwaszkiewicz, Losy archiwum kancelarii W. Ks. Konstantego i Nowosilcowa, "Archeion", t. 6-7, 1930, s. 22-56).
Laufzeit:
[1798-1812] 1813-1830 [1870]
Klassifikation:
administracja ogólna
Name der Provenienzstelle:
Daten:
1798-1830, 1870-1870.
Alter Name:
Name der Fremdsprache:
Sprachen:
włoski, rosyjski, polski, niemiecki, łaciński, jidysz, francuski, czeski
Zugänglichkeit:
Vollständig geteilt
Akten insgesamt:
871
Bearbeitete Akten insgesamt:
871
Akten insgesamt ohne Verzeichnis:
0
Laufende Meter insgesamt
11.5
Bearbeitete laufende Meter insgesamt
11.5
Laufende Meter insgesamt ohne Verzeichnis
0.0
Akten insgesamt:
0
Dateien insgesamt:
0
Größe insgesamt (in MB):
0.0
Dokumente insgesamt
0
Sachen insgesamt
0
Klassen insgesamt
0
Akten insgesamt:
0.0
Gesamtzahl laufender Meter:
0.0
Extreme Daten der nicht archivierten Dokumentation:
| Name | Stückzahlen-Inventar | Anmerkungen |
|---|---|---|
| elektronisches Archivinventar genehmigt | Keine Daten | ze wstępem, indeksem osobowym i geograficzno-rzeczowym |
stan zachowania zespołu w stosunku do stanu z 1939 r. - ok. 98%, zespół zmikrofilmowany