Materiały doktora Aleksego Gilewicza

Signatur
56/1896/0
Anzahl der Serien
25
Anzahl der Scans
0

Inhalt:

Prace dotyczące metrologii, 1927, 1954-1959, 1964-1965, 1969, sygn.1-16, (rękopisy i maszynopisy prac „Studia z dziejów miar i wag w Polsce”, „Polska metrologia historyczna”, „Stosunki pieniężne w Galicji w latach 1772-1864”, „Jednostki miar używanych w górnictwie”, objaśnienia haseł dotyczące metrologii, definicje jednostek miar, opracowania hasła „miary i wagi” dla Słownika Starożytności Słowiańskich); prace dotyczące historii regionu, 1932-1933, 1961-1964, 1967-1968, sygn. 17-27, (rękopisy i maszynopisy prac „Materiały i wskazówki do nauczania historii Ziemi Czerwieńskiej”, „Dorobek 20-lecia Polski Ludowej w publikacjach województwa rzeszowskiego”, „Ziemia Przemyska”, „Twierdza Przemyśl w XIX i XX wieku”, materiały do „Słownika historyczno-geograficznego Ziemi Przemyskiej i Sanockiej w średniowieczu”, praca dotycząca historii Przeworska); biogramy, 1956-1957, 1961-1962, sygn. 28-30, (maszynopisy i rękopisy biogramów j. Kierskiego, W. Kramarza, J. Smołki); prace dotyczące historii ruchu robotniczego, 1962-1963, sygn. 31-34, (maszynopisy i rękopisy pracy „Listy Witolda Regera wysyłane z Przemyśla do Londynu do Związku Socjalistów Polskich w latach 1896-1902”); prace dotyczące innych tematów, 1928-1931, 1947-1948, sygn. 35-44, (m.in. rękopisy prac „Przełęcze Karpat Zachodnich w średniowieczu”, „Stanowisko i działalność gospodarcza Władysława Opolczyka na Rusi w latach 1372-1378”, fragment pracy „Przygotowania do rewolucji chłopskiej w Polsce w latach 1767-1769”, „Zatarg o płace w żupie bocheńskiej w 1592 roku”); recenzje, 1959-1967, sygn. 45-55, (recenzje prac m.in. Z. Felczyńskiego, K. Gottfrieda, prof. Kuli, F. Persowskiego, M. Zgórniaka); prace popularnonaukowe, 1955, 1964, sygn. 56-58, (artykuł „Rewolucja 1905 roku i jej echa w Galicji, a szczególnie w Przemyślu”, konspekt wystawy w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej, maszynopis przewodnika „Przemyśl i okolice”); przemówienia okolicznościowe, 1964, sygn. 59-60, (mowa pogrzebowa, przemówienie z okazji odsłonięcia tablicy pamiątkowej), materiały warsztatowe dotyczące miar i wag, 1937, 1946-1956,sygn. 61-87, (notatki dotyczące badań nad historią miar i wag, notatki związane z poszczególnymi pracami dotyczącymi metrologii, wycinki prasowe); materiały warsztatowe dotyczące historii ruchu robotniczego i ludowego, 1962-1966, sygn. 88-95, (notatki, wycinki prasowe, odpisy), materiały warsztatowe dotyczące historii regionu, 1931, 1956-1968, sygn. 96-117, (notatki do prac i referatów, wycinki prasowe, wypisy z przemyskich czasopism, odpisy z dokumentów); materiały warsztatowe dotyczące innych tematów, 1925-1933,1943, 1953-1968, sygn. 118-155, (wypisy z opracowań i dokumentów, notatki do poszczególnych prac, wycinki prasowe o różnej tematyce); materiały związane z działalnością naukową, 1932-1933, 1935-1937, 1948-1949, 1952-1969, sygn. 156-167, (korespondencja w sprawach naukowych, pisma archiwów, bibliotek i muzeów, korespondencja z naukowcami z zagranicy, akta związane z udziałem w pracach PTH i TPN, zaproszenia); materiały związane z pracą dydaktyczną w szkołach, 1929-1938, 1940-1941, 1945-1950, 1956-1968, sygn. 168-198, (m.in. pisma poświadczające pracę w szkołach na terenie Lwowa, dyplom nauczyciela szkół średnich, pisma związane z pełnieniem funkcji inspektora i podinspektora szkolnego, zaświadczenia o kursach, plany pracy kierownika internatu w Państwowym Domu Dzieci Głuchych w Przemyślu, referat na dziesięciolecie Zakładu, plany pracy, przydziały godzin dydaktycznych w Studium Nauczycielskim w Przemyślu, materiały pomocnicze dla lektorów SN, wykazy prac seminaryjnych, prace słuchaczy, protokoły z egzaminów w SN, notatki, czasopisma i broszury Związku Nauczycielstwa Polskiego, plany nauki, prace uczniów A. Gilewicza); materiały związane z pracą zawodową w innych instytucjach, 1952-1958, 1962-1963, 1965, 1967, sygn. 199-201, (pisma i notatki związane z pracą w Przedsiębiorstwie Państwowym „Dom Książki” w Rzeszowie, dyplom uznania); materiały związane z pracą wydawniczą, 1933, 1948-1949, 1954-1959, 1962-1969, sygn. 202-204, (korespondencja z redakcjami, sprawozdania z prac, pismo do redakcji „Nowin Rzeszowskich” dotyczące recenzji pracy A. Gilewicza); materiały związane z działalnością społeczno-polityczną, 1936-1938, 1946-1947, 1949, 1958-1959, 1962, 1968, sygn. 205-212, (m.in. komunikaty i pisma Gilewicza do ZHP Okręgowego Koła Harcerzy z Czasów Walk o Niepodległość, protokół z posiedzenia Zarządu Związku Okręgowego Piłki Ręcznej, notatki dot. organizacji „Strzelec”, budżet miasta Przemyśla, pismo poświadczające udział A. Gilewicza w pracach Komisji Kontroli Społecznej, zaproszenia, legitymacja członkowska PTTK); dokumenty osobiste, 1929, 1931-1932, 1944, 1950-1952, 1957, sygn. 213-219, (karta przynależności i obywatelstwa we Lwowie, karta rozpoznawcza (Kennkarte) i jednorazowe zezwolenie policyjne, pisma związane z pobytem w więzieniu, pisma Prokuratury Wojewódzkiej i Komisji Rehabilitacyjnej); dokumenty dot. nauki, studiów, 1917-1924, 1927, sygn. 220-222, (świadectwa roczne i świadectwo dojrzałości, pismo Akademickiego Koła Historyków, pismo przyznające stypendium naukowe); materiały dotyczące sytuacji majątkowej i mieszkaniowej Gilewiczów, 1932, 1939, 1945, 1954, 1956-1959, sygn. 223-225, (pismo A. Gilewicza do Komisji Odwoławczej w sprawie podatku, korespondencja A. Gilewicza z bankami, pisma dotyczące sytuacji mieszkaniowej Gilewiczów); korespondencja Gilewiczów,1939-1940, 1943, 1948, 1952, 1955, 1960, 1964-1967, sygn. 226 (korespondencja prywatna Gilewiczów); materiały o twórcy zespołu, 1955-1957, 1960, sygn. 227-231, (recenzje jego prac, fotografie); materiały związane z członkami rodziny A. Gilewicza, 1955-1956, 1958, 1960, 1963, sygn. 232-233, (zaproszenia kierowane do Marii Gilewicz, protokół z posiedzenia mieszkańców bloku nr 8); materiały osób obcych 1925-1927, 1929, 1934, 1942-1944, 1956-1957, 1961-1963, 1966, sygn. 234-268, (prace i artykuły osób obcych).

Die Geschichte der Provenienzstelle:

Aleksy Gilewicz urodził się 22 sierpnia 1905 roku we Lwowie jako syn Antoniego i Michaliny z domu Kwiecińskiej. Ukończył szkołę ludową i Państwowe Gimnazjum VI im. S. Staszica (uczęszczał do niego w latach 1917-1924) we Lwowie. W 1924 roku zapisał się na Wydział Filozoficzny Uniwersytetu Jana Kazimierza, wybierając studia historyczne. Od roku akademickiego 1925/26 był uczestnikiem seminarium Franciszka Bujaka. W 1929 roku rozpoczął pracę jako nauczyciel, pracował kolejno w lwowskich szkołach: Państwowym Gimnazjum IX im. J. Kochanowskiego (lata 1929-1930), II Gimnazjum Państwowym im. K. Szajnochy (lata 1930-1931), filii państwowego gimnazjum z ruskim językiem nauczania (lata 1931-1932), X Państwowym Gimnazjum im. H. Sienkiewicza (lata 1932-1933). W 1931 roku zdał egzamin upoważniający go do nauczania historii i nauki obywatelskiej w szkołach średnich.W 1933 roku został mianowany zastępcą inspektora szkolnego na obwód szkolny stryjski (1 I 1934-15 X 1934), a następnie objął stanowisko podinspektora szkolnego w Przemyślu. Od tego czasu związał swoje życie z Przemyślem. W czasie wojny pracował w publicznej szkole powszechnej im Kantego oraz był referentem szkół polskich w Przemyślu (15 IX 1941-30VII 1944). Następnie nauczał w I Państwowym Gimnazjum im. J. Słowackiego (lata 1944-1946), a później w Państwowym Liceum Pedagogicznym, gdzie od dnia 1 maja 1948 roku pełnił funkcję dyrektora. Brał udział w licznych kursach doskonalących dla nauczycieli m.in.. W Centralnym Kursie Historycznym w Warszawie od 3 VII-24 VII 1946 oraz Centralnym Kursie Nauki o Polsce i świecie (1-28 VIII 1947) w Zakopanem, był prelegentem zagadnień ideologicznych na kursie dla kierowników szkół podstawowych w Przemyślu (3-10 VIII 1948).Już w okresie przedwojennym był członkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego – od 1929 roku przewodniczył licznym sekcjom, pełnił również funkcję sekretarza Sekcji Dydaktycznej Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego we Lwowie. Był także radnym Miejskiej Rady Narodowej w Przemyślu (4 VIII 1945-17 X 1948) oraz przewodniczącym Miejskiej Komisji Kontroli Społecznej działającej przy MRN.Po zakończeniu działań wojennych Gilewicz rozpoczął współpracę z organizacją „Wolność i Niezawisłość”, a konkretnie z Tadeuszem Millerem, który zaproponował mu pisanie artykułów do podziemnej gazetki „Wolność Słowa”. Uczony napisał co najmniej 5-6 artykułów pod pseudonimem „Argus”. Dnia 20 IX 1949 roku został skazany wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Rzeszowie na 3 lata i 6 miesięcy więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich. Powodem aresztowania była współpraca z WiN-em. Do 26 IX 1952 roku przebywał w więzieniu w Rawiczu. Po odbytej karze starał się o rehabilitację, odwołując się do Prokuratury Wojewódzkiej i Komisji Rehabilitacyjnej. Gilewicz od 1952 roku pracował w Przedsiębiorstwie Państwowym „Dom Książki” w Rzeszowie jako instruktor w Sekcji Organizacji i Instruktażu Sieci, natomiast w roku 1956 rozpoczął pracę jako kierownik internatu oraz wychowawca w Państwowym Zakładzie Dzieci Głuchych w Przemyślu. Od 1962 roku Gilewicz był bibliotekarzem w Studium Nauczycielskim w Przemyślu, następnie wykładowcą Zaocznego Studium, a w latach 1965-1969 – nauczycielem w Studium Nauczycielskim. Jego zainteresowania naukowe skupiały się na badaniach nad historią miar i wag. Owocem tych zainteresowań była praca Studia z dziejów miar i wag w Polsce. Cz. I. Miary pojemności i ciężaru, Sprawozdania Towarzystwa Naukowego Lwowskiego, t. XVI: 1936.Oprócz tego, Gilewicz opublikował następujące prace: Przełęcze Karpat zachodnich polskich w średniowieczu, „Sprawozdania Towarzystwa Naukowego we Lwowie, t. VII, R. 1928; Stanowisko i działalność gospodarcza Władysława Opolczyka na Rusi w latach 1372-1378 [w:] Prace historyczne wydane ku uczczeniu 50-lecia Akademickiego Koła Historyków; Lwów 1929; Przyjęcia do prawa miejskiego we Lwowie w latach 1405-1604 [w:] Studia z Historii Społecznej i Gospodarczej poświęcone prof..… F. Bujakowi, Lwów 1931; wspólnie z Ewą Maleczyńską Materiały i wskazówki do nauczania historii Ziemi Czerwieńskiej (do 1772 roku), Lwów 1933; Przygotowania do rewolucji chłopskiej w Polsce w latach 1767-1769, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, t. I, 1931. W okresie powojennym ukazały się jego następujące prace i artykuły: Zatarg o płace w żupie bocheńskiej w 1592 r.,. „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”, t. X: 1948 Stosunki pieniężne w Galicji w latach 1772-1914, „Rocznik Przemyski”, t. IX: 1957 z. 1; Zestawienie monet i miar używanych na ziemiach polskich w latach 1764-1864 [w:] Historia Polski, t. II: 1960 (wyd. PAN); Zestawienie monet i miar używanych na ziemiach polskich w latach 1864-1914 [w:] Historia Polski, t. III: 1963; Polska metrologia historyczna (artykuł dla „Małego Słownika Historycznego” 1964); Listy Witolda Regera wysyłane z Przemyśla do Londynu do Związku Socjalistów Polskich w latach 1896-1902 [w:] Materiały do Historii Ruchu Robotniczego w Przemyślu, t. I: 1963. Jego autorstwa są również przewodniki i prace poświęcone dziejom Przemyśla i okolic, m.in.: wspólnie z J. Rożańskim Ziemia Przemyska, Kraków 1963; wspólnie z J. Rożańskim Przemyśl i okolice – przewodnik, Warszawa 1964; Twierdza przemyska w XIX i XX wieku (budowa, oblężenia, rola w I wojnie światowej), „Rocznik Przemyski”, t. XII: 1968; Przemyśl – w tysiąclecie miasta, „Rocznik Przemyski”, t. IX, z. 2: 1968 (wspólnie z F. Persowskim i K. Arłamowskim). Ponadto Aleksy Gilewicz był autorem artykułów biograficznych ogłoszonych w „Roczniku Przemyskim” – są to artykuły dotyczące postaci Jana Smołki („Rocznik Przemyski”, t. IX, z. 1: 1957) i Waleriana Kramarza („Rocznik Przemyski”, t. IX, z. 2: 1962) oraz 70 haseł z zakresu metrologii historycznej dla Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN. Gilewicz opracował także hasła dotyczące miar i wag słowiańskich w „Słowniku Starożytności Słowiańskich”, t. III, cz. 1, jak również biogramy w Polskim Słowniku Biograficznym (Grzędzielski, Gustowicz, Kramarz). Ponadto pracował nad „Słownikiem historyczno-geograficznym ziemi przemyskiej i sanockiej w średniowieczu” pod red. K. Buczka. W 1957 roku opracowywał prospekt podręcznika historii Polski, ponadto publikował w latach 1957-1958 artykuły w Materiałach do historii regionu. Wypisy dla klasy IX i X dla regionu woj. rzeszowskiego. Do niedokończonych prac należą: Rady robotniczo-żołnierskie w Przemyślu, Przemyśl w latach 1772-1918, Górniczo-hutnicze jednostki miar w Polsce w XVI-XIX wieku. W ostatnich latach życia Gilewicz pracował nad monografią Przeworska – jego artykuł „Przeworsk w okresie feudalnym i w początkach kapitalizmu” opublikowano pośmiertnie w 1974 roku w pracy zbiorowej „Siedem wieków Przeworska”. Jest również autorem szeregu artykułów recenzyjnych w czasopismach naukowych („Kwartalnik Historyczny”, „Roczniki Dziejów Społecznych i Gospodarczych”), a także artykułów w prasie lokalnej. Gilewicz brał udział w sesjach i zjazdach historyków, a także wygłaszał referaty głównie na posiedzeniach i sesjach przemyskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego i Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu. Wygłosił ponadto liczne odczyty, wykłady i pogadanki o tematyce historycznej. Razem z żoną prowadził księgarnię i wypożyczalnię książek przy ulicy Mickiewicza 3 (w latach 1948-1950) Aleksy Gilewicz w okresie powojennym kierował Komisją Konferencji Rejonowych Związku Nauczycielstwa Polskiego na powiat przemyski, Podkomisją Uniwersytetów Oświatowych, Sekcją Szkolnictwa Średniego (w latach 1944-1947), Wydziałem Pedagogicznym Oddziału Powiatowego ZNP (od 1947 roku) oraz Sekcją Kształcenia Nauczycieli w Przemyślu. Był członkiem Zarządu (od 1947 roku), wiceprezesem (od 1962 roku) oraz prezesem (1965-1967) przemyskiego Oddziału Polskiego Towarzystwa Historycznego (od 1962 roku) oraz kierownikiem utworzonej w 1967 roku Sekcji Historii Najnowszej. Pełnił funkcję wiceprezesa (1957-1969) Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu oraz członka dyrekcji (1945-1951) i kierownika Sekcji Historycznej Rego Towarzystwa. Działał również w Zarządzie Oddziału Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego, Radzie Naukowej Stacji PTH w Przemyślu, Komisji Historycznej Oddziału PAN Krakowie. Należał ponadto do Polskiego Towarzystwa Prehistorycznego, Stowarzyszenia Księgarzy Polskich oraz do Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Gilewicz był żonaty z Marią z Patkowskich, miał troje dzieci: Janusza, Andrzeja i Ewę. Utrzymywał szerokie kontakty naukowe ze znanymi i cenionymi naukowcami, m.in. z prof. Herbstem, dr Tadeuszem Lewickim, prof. K. Buczkiem, a także z naukowcami z zagranicy. Zmarł 10 czerwca 1969 roku, został pochowany na Cmentarzu Głównym w Przemyślu.

Laufzeit:

1916-1969 [1972, 2008]

Klassifikation:

Name der Provenienzstelle:

Daten:

1916-1969, 1972-1972, 2008-2008.

Alter Name:

Name der Fremdsprache:

Sprachen:

Zugänglichkeit:

Akten insgesamt:

312

Bearbeitete Akten insgesamt:

268

Akten insgesamt ohne Verzeichnis:

0

Laufende Meter insgesamt

3.0

Bearbeitete laufende Meter insgesamt

3.1

Laufende Meter insgesamt ohne Verzeichnis

0.0

Akten insgesamt:

0

Dateien insgesamt:

0

Größe insgesamt (in MB):

0.0

Dokumente insgesamt

0

Sachen insgesamt

0

Klassen insgesamt

0

Akten insgesamt:

0.0

Gesamtzahl laufender Meter:

0.0

Extreme Daten der nicht archivierten Dokumentation:

Name Stückzahlen-Inventar Anmerkungen
Arbeitsliste Tak
Genehmigtes Findbuch Tak

Wydzielony uchwałą Komisji Metodycznej z dnia 24.05.2006 ze zbioru nr 709 - Zbiór spuścizn osób prywatnych.