Księgi metrykalne parafii wyznania rzymskokatolickiego z diecezji/archidiecezji wileńskiej/diecezji pińskiej

Signatur
1/548/0
Anzahl der Serien
0
Anzahl der Scans
755

Inhalt:

W skład zespołu wchodzi 8 ksiąg z parafii i dekanatów diecezji wileńskiej i diecezji pińskiej. Księgi zawierają wpisy dla miejscowości wchodzących ówcześnie w skład parafii. Oprócz właściwych wpisów metrykalnych w księgach tych sporadycznie występują inne zapiski lub wszyte akta. Księga metrykalna parafii Braszewicze (sygn. 1) zawiera metryki chrztów (z lat: 1791, 1796, 1798, 1801-1804, 1806, 1810), zebrane po spaleniu archiwum kościoła; liczne dokumenty wszyte w księgę: wypisy z ksiąg metrykalnych kościoła braszewickiego, przechowywanych w archiwum Wileńskiego Rzymsko-Katolickiego Konsystorza, świadectwa ślubu (drukowane wypełnione formularze) sporządzone na podstawie wpisów do księgi, także: "oryginał ślubu bez wpisu osobnego". W księdze parafii Braszewicze o sygn. 2 znajdują się przepisy dotyczące prowadzenia i zabezpieczenia metryk (z 7.12.1826 i 6.02.1828), druki: kopie protokołów posiedzeń Wileńskiego Rzymsko-Katolickiego Konsystorza Duchownego z lat 1826, 1833 i formularze wpisów aktów chrztu. W księdze parafii Czernawczyce (sygn. 4) wszyte są dokumenty dotyczące udzielonych dyspens: pisma arcybiskupa mohylewskiego Wacława Żylińskiego do ks. Franciszka Zaremby z parafii Czernawczyce (1857, 1858) oraz administratora diecezji wileńskiej ks. Józefa Bowkiewicza do ks. Franciszka Zaremby z parafii Czernawczyce (1866). Księga parafii Roś (sygn. 6) zawiera wszyty dokument - wypis z księgi metrykalnej zgonów parafii Teolin zawiadamiający o zgonie Leona Prokszyć (1819) we dworze Świack (dokument wystawiony w 1820 r.). Nabytek AGAD z 2017 r. Księgi z parafii Braszewicze o sygn. 1-3 zostały przeniesione z zespołu 436 (dawne sygn. 924-926) po utworzeniu zespołu 548; księgi parafii Czernawczyce stanowią dopływ z USC z 2017 r., natomiast księga parafii Roś jest nabytkiem AGAD z 2017 r. Dopływają także księgi z USC. Księgi nie posiadają indeksów do zawartych w nich wpisów.

Die Geschichte der Provenienzstelle:

Biskupstwo wileńskie, podległe Gnieznu, powstało w 1388 r. na mocy bulli Romanus pontifex papieża Urbana VI. Utworzenie diecezji wileńskiej w 1421 r. potwierdził papież Marcin V. Na obszarze tej jednej z największych diecezji do połowy XV w. powstało ok. 259 parafii. Na początku XVI w. biskup wileński Benedykt Wojna wprowadził podział diecezji na dekanaty. Po 1605 r. diecezja liczyła 26 dekanatów, w obrębie których znajdowało się 300 parafii. W połowie XVI wieku w diecezji wileńskiej było 354 parafie, z których jednak 52 były opuszczone. Obowiązek prowadzenia ksiąg metrykalnych ustanowiony został w 1563 r. przez Sobór Trydencki; jego zalecenia przyjęte zostały w Polsce w 1607 r. Obowiązkiem proboszczów było prowadzenie ksiąg chrztów/urodzeń, ślubów i pogrzebów/zgonów. Po konkordacie z Watykanem, zawartym 3 sierpnia 1847 r. między papieżem Piusem IX a cesarzem Mikołajem I, wprowadzono zmiany w strukturze organizacyjnej Kościoła łacińskiego w Rosji, księgi zaczęto prowadzić w języku rosyjskim. W czasie rozbiorów diecezja wileńska znalazła się w granicach Rosji (tzw. ziemie zabrane). Jeszcze w 1783 r. cesarzowa rosyjska Katarzyna II ustanowiła arcybiskupstwo łacińskie w Mohylewie. Po trzecim rozbiorze w 1795 r. zlikwidowała biskupstwo wileńskie (wraz z innymi znajdującymi się na ziemiach polskich włączonych do Rosji) i utworzyła nowe, które jednak nie uzyskało sankcji Stolicy Apostolskiej. Zlikwidowane biskupstwa przywrócił w 1796 r. nowy cesarz Rosji Paweł I. Do diecezji wileńskiej (gubernia litewska z Kurlandią) dołączono kilkadziesiąt parafii z diecezji łuckiej (okolice Brześcia Litewskiego). W czasie rozbiorów organizacja sieci parafialnej kształtowana była w oparciu o obowiązujące w państwie rosyjskim prawo (wprowadzono nowy formularz wpisów w księgach). Po 1798 r. wszystkie diecezje wschodnie wcielone do cesarstwa podporządkowano łacińskiej metropolii mohylewskiej, wyłączając je jednocześnie z metropolii gnieźnieńskiej. Po rozbiorach i uznaniu przez władze państwowe duchownych rzymskokatolickich za urzędników stanu cywilnego, zmienił się także sposób rejestracji metrykalnej (lata 1825-1826); w zaborze rosyjskim prowadzono księgi metrykalne wspólne dla całej parafii, osobne dla każdego roku kalendarzowego. Księga podzielona była na trzy kategorie wpisów: urodzeń, ślubów i zgonów. Po I wojnie światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości ustalone ostatecznie w latach 1919-1923 granice polityczne odrodzonego państwa nie pokrywały się z granicami polskich diecezji. Diecezja wileńska znalazła się w granicach Rzeczypospolitej, jednak jej część pozostała w Republice Litewskiej. 10 II 1925 r. podpisany został konkordat z Watykanem, na podstawie którego usankcjonowano podział terytorialny Kościoła w Polsce. Diecezja wileńska została wyniesiona do godności metropolii. W 1925 r. z części terytorium Mińszczyzny, przyłączonego po traktacie ryskim (1921) oraz części archidiecezji wileńskiej utworzona został nowa diecezja – pińska. Na jej rzecz archidiecezja odstąpiła 6 dekanatów: bielski, brzeski, drohiczyński z województwa białostockiego, kobryński, brański i prużański z województwa poleskiego oraz kilka parafii z dekanatów słonimskiego i wiszniewskiego. Ponadto diecezja objęła 9 dekanatów z polskiej części dawnego biskupstwa mińskiego: stołpecki, nowogródzki, baranowicki, nieświeski, lachowicki, łuniniecki, piński, rakowski i stołowicki. W 1928 r. diecezja pińska obejmowała 17 dekanatów i 172 parafie. Odradzającą się strukturę kościoła rzymskokatolickiego w Polsce przerwał wybuch II wojny światowej.

Laufzeit:

1811-1934

Klassifikation:

urzędy stanu cywilnego i akta metrykalne

Name der Provenienzstelle:

Daten:

1811-1934.

Alter Name:

Name der Fremdsprache:

Sprachen:

rosyjski, polski, łaciński

Zugänglichkeit:

Vollständig geteilt

Akten insgesamt:

9

Bearbeitete Akten insgesamt:

9

Akten insgesamt ohne Verzeichnis:

0

Laufende Meter insgesamt

0.18

Bearbeitete laufende Meter insgesamt

0.18

Laufende Meter insgesamt ohne Verzeichnis

0.0

Akten insgesamt:

0

Dateien insgesamt:

0

Größe insgesamt (in MB):

0.0

Dokumente insgesamt

0

Sachen insgesamt

0

Klassen insgesamt

0

Akten insgesamt:

0.0

Gesamtzahl laufender Meter:

0.0

Extreme Daten der nicht archivierten Dokumentation:

Księgi przekazuje: Urząd Stanu Cywilnego m. st. Warszawy. Wydział III Rejestracji Stanu Cywilnego i Ksiąg Zabużańskich, ul. ks. I. Kłopotowskiego 1/3, 03-718 Warszawa; udostępnia się jedynie w postaci skanów