E. Wedel Spółka Akcyjna w Warszawie

Signatur
72/98/0
Anzahl der Serien
0
Anzahl der Scans
0

Inhalt:

Oceniając zawartość aktową zespołu należy mieć na uwadze fakt że materiały archiwalne fabryki Wedla zachowały się tylko fragmentarycznie. Z zachowanych materiałów na szczególną uwagę zasługuje opinia biegłych z 1932 r. dotycząca oceny majątku Spółki, a w tym: nieruchomości, maszyn i urządzeń fabrycznych inwentarz majątku ruchomego, magazynu surowców i materiałów, wyrobów gotowych oraz należności. Omawiany dokument obowiązuje strukturę przedsiębiorstwa, wymienia wszystkie sklepy i składy konsygnacyjne. W rozdziale przedstawiającym należności Spółki wymienione są oprócz kwot dewizowych i złotowych wszystkie banki krajowe i zagraniczne, w których Wedel miał swoje konta. Na uwagę zasługują wymienieni /z podaniem adresu/ odbiorcy wyrobów Spółki, których było ok. siedmiuset. Zachowały się poświadczone odpisy z Rejestru Handlowego /RHB LXXI 10427/ z lat 1932-1942 określające przedmiot przedsiębiorstwa Spółki i jego strukturę, informacje o kapitale zakładowym oraz osoby uprawnione do reprezentowania Spółki, prokurentów, datę sporządzenia statutu i jego zmian. W zespole przechowywana jest dokumentacja kartograficzna dotycząca nieruchomości Spółki w Warszawie przy ul. Zamoyskiego 30. W dokumentacji obrazującej rozbudowę zakładów znajduje się ko torys z roku 1941 dotyczący nadbudowy budynku przy ul. Zamoyskie 28 na biura oraz pracownię kartonaży i skład opakowań. Na podaniu do Wydziału Przemysłowego Zarządu Miejskiego figuruje jedyny zachowany w zespole autograf dr. Jana Wedla /w sprawie zatwierdzenia projektu nadbudowy/ W aktach zespołu znajdują się dokumenty dotyczące ustanowieni tymczasowego Zarządu Państwowego w 1944 r., opis majątku nieruchomości na dzień 1stycznia 1945 r., opisy terenów i "budynków przedsiębiorstwa wraz z planami sytuacyjnymi, wykazy maszyn i urządzeń z 1945. Zachowały się zestawienia nakładów dokonanych przez przedsiębiorstwo w okresie od 2 grudnia 1944 r. do 30 kwietnia 1948 r. Bardzo ciekawy jest opis szkód i strat w budynkach, powstałych wskutek działań wojennych z uwzględnieniem starej i nowej zabudowy zakładów. Na uwagę zasługują również wykazy znaków towarowych zarejestrowanych w okresie 1926 rok do 1956 roku oraz znaków zgłoszonych i nie zarejestrowanych. W związku z postępowaniem nacjonalizacyjnym w 1949 roku sporządzono opis przedsiębiorstwa zawierający dane dotyczące wielkości produkcji, dostawców, zaopatrzenia w cukier, zabudowań fabrycznym administracyjnych, urządzeń technicznych, zatrudnienia /od 1944 r urządzeń socjalnych dla załogi i rodzin pracowników /żłobek, przedszkole/. Dokumentacja prawna i finansowa z okresu 1944-1949 jest ważnym i unikalnym źródłem historycznym dla tego niezwykle trudnego, nie pozbawionego momentów dramatycznych okresu w dziejach fabryki Wedla. Względnie dobrze zachowały się dane dotyczące handlowej działalności firmy w okresie międzywojennym. Interesującym dokumentem przedstawiającym zasięg działalności handlowej Spółki jest "rejestr odbiorców" z r. 1938 zawierający nazwy firm, z którymi Wedel utrzymywał stosunki handlowe, nazwiska przedstawicieli, adresy i kwoty rachunków obrazujące wielkość zawieranych transakcji. Do kategorii dokumentów o podobnej tematyce należą b. liczne reprezentowane w zespole tzw. "kopie zliczeń pomiędzy składami konsygnacyjnymi a odbiorcami wyrobów", a dalej zamówienia zamiejscowe towarów, blankiety wysyłki towarów, rachunki, listy przewozowe wyrobów. Omawiane akta dostarczają również informacji o wysokości cen, zapotrzebowaniu na określone asortymenty, terminowości dostaw warunków rozliczeń, gwarancji, ubezpieczenia towarów. W zespole zachowała się dokumentacja dotycząca funkcjonowania sklepów firmowych, filii i składów konsygnacyjnych, hurtowych i komisowych. Jest to najczęściej korespondencja w sprawie rozliczenia za dostarczane towary, prowizje, bonifikaty i pisma w sprawach składek na fundusz socjalny, płac, zasiłków chorobowych. W aktach dotyczących sklepów firmowych znajdują się opinie prawne w sprawie inwestycji, podatków, odpowiedzialności prawnej za kradzieże w zakładach, oraz umowy ajencyjne, a dalej miesięczne zestawień obrotów i dzienniki obrotów, książki kasowe składów komisowych, blankiety zamówień. Na uwagę zasługuje wzór umowy przekazania sklepu własnego firmy osobie prywatnej. Wynika z niej, że Spółka zwijała własne sklepy /r. 1939/ i przekazywała wraz z wyposażeniem osobom trzecim, zachowując prawo do kontroli sklepu i obowiązek sprzedawania w nim tylko produkcji Wedla. Poważną część zespołu /50 ja/ stanowi dokumentacja księgowo-finansowa i płacowa. Do pierwszej grupy należą "dzienniki księgowe, księgi główne, dzienniki ogólne firmy, księgi rachunkowe, księgi kasowe, księgi kontowe, księgi rachunków fabrycznych i inne. Jest to dokumentacja zawierająca zapisy i informacje o charakterze pierwiastkowym. Ustalenie na ich podstawie stanu finansów firmy jest możliwe po odczytaniu i analizie przez specjalistów z zakresie księgowości i poddaniu procesowi syntetyzacji danych.

Die Geschichte der Provenienzstelle:

Fabryka Czekolady "E .Wedel. Spółka Akcyjna" wzięła swój początek od cukierni założonej w 1851 roku przy ul. Miodowej, nr hip. 48, przez Karola Wedla /1813-1902/, przybyłego z Niemiec majstra cukierniczego. Oprócz cukierni K. Wedel posiadał także pracownię cukierniczą przy zbiegu ul. Miodowej z Senatorską. Zakład specjalizował się wówczas w sprzedaży likieru, herbaty, kawy, ciastek, głównie jednak czekolady. Poważny rozwój firmy nastąpił po roku 1864, z chwilą objęcia kierownictwa przez syna właściciela Emila /1841-1919/, który w roku 1865 przeprowadził gruntowną rozbudowę zakładu, sprowadzając maszynę parową i inne nowoczesne urządzenia z Paryża. W roku 1870 w oparciu o te inwestycje uruchomiona została fabryka parowa czekolady w kamienicy przy ul. Szpitalnej 4, nabytej przez matkę właściciela, Karolinę Wedel za 35 tyś. rubli. Na Miodowej mieścił się nadal skład główny oraz sama cukiernia. Firma Wedla zajmowała się w tym czasie także handlem nieruchomościami. Wedlowie zaczynali działalność z kapitałem 300 rb /r. 1851/. Natomiast pierwszy spis inwentarza wykazał wartość majątku 1.071,68 rb. Obrót nieruchomościami zamykał się kwotą kilkudziesięciu tysięcy rubli. W 1872 roku Emil Wedel stał się prawnym właścicielem firmy otrzymując od ojca zapisaną w akcie intercyzy przedślubnej cukiernię z pełnym wyposażeniem oraz piekarnię wartości 5.000 rb. Firma specjalizowała się w produkcji czekolady, wyrabianej od 1855 r., mechanicznie. W roku 1878 wyroby firmy eksponowano na wystawie przemysłowej w Paryżu. W pierwszych latach XX wieku zakład wytwarzał czekoladę, biszkopt, cukry i pierniki, sprowadzając surowce z Londynu, Paryża, Marsylii i Bordeaux. Posiadał też punkty sprzedaży wyrobów poza Warszawą w Łodzi i Sosnowcu. W roku 1908 fabryka uległa przekształceniu w spółkę komandytową założoną przez Emila i Jana Wedlów, Zofię Żochowską i Eleonorę Whitehead. Fabrykę zarejestrowano wówczas pod firmą "Emil Wedel i Syn". Jan Wedel został prokurentem firmy i miał prawo podpisywania dokumentów. Ten stan prawny i nazwa przedsiębiorstwa przetrwały niezmiennie aż do 1932 roku. W dniu 12 grudnia 1932 roku Jan Wedel i jego siostry: Eleonora Whitehead i Zofia Żochowska zawarli umowę spółki celem przekształcenia firmy "Emil Wedel i Syn" na spółkę akcyjną pod nazwą "E. Wedel S.A.” z kapitałem 6,5 mln. Zgodnie ze statutem spółki kapitał do wysokości 6.450 tyś. zł. był wkładem rzeczowym w postaci majątku ruchomego i nieruchomego był spółki firmowej. Na wspomniany wkład rzeczowy składały się nieruchomości fabryczne, na Pradze wartości 1.986.298 zł. oraz następujące dobra nieruchome: gotówka w wysokości 70.093 zł., akcje Banku Polskiego wartości 5.093 zł., magazyn surowców i materiałów wartości 500 tyś. zł., maszyny i urządzenia za 1.905.456 zł., inwentarzy przedstawiających wartość 250 tyś. i należności za 1.863,000 zł. Za wniesiony wkład rzeczowy założyciele otrzymali 12.900 akcji o łącznej wartości 6 450.000 zł. Akcje zostały podzielone proporcjonalnie do posiadanych udziałów w majątku Spółki. Jan Wedel, którego udział wynosił 25/26 otrzymał 8956 akcji, Eleonora Whitehead 2151 akcji, Zofia Żochowska 1795 akcji. Akcje Spółki zgodnie z art. 29 prawa akcyjnego były imienne i do czasu zatwierdzenia przez walne zgromadzenie Spółki, sprawozdania i rachunki nie mogły być zbywane ani zastawiane. Następnie akcjonariusze Spółki wybrali radę nadzorczą w składzie Eleonora Whitehead, Zofia Żochowska, Edward Augerstein, Otton Liphardt i Franciszek Whiehaed. Jednoosobowy zarząd spoczywał w rękach Jana Wedla. Zgodnie ze statutem Spółki najwyższą władzę sprawowało walne zgromadzenie, do kompetencji którego należało:określenie liczby członków zarządu, wybór i odwołanie członków rady nadzorczej, zarządu i komisji likwidacyjnej, rozpatrywanie i zatwierdzanie bilansu Spółki, uchwalanie budżetu wydatków i planów na rok następny. Walne Zgromadzenie określało wynagrodzenie Zarządu i Rady Nadzorczej, decydowało o emisji obligacji, zmianie statutu i likwidacji spółki. Każda akcja dawała prawo do jednego głosu. Ważność walnego zgromadzenia nie zależała od ilości reprezentowanych na nim akcji. Uchwały zapadały większością głosów. Należały do nich: zmiana charakteru przedsiębiorstwa spółki, zmiana statutu, emisja oblig powiększanie lub zmniejszanie kapitału akcyjnego, rozwiązanie i likwidacja spółki, Rada nadzorcza złożona z pięciu osób wybieranych co roku sprawowała stały nadzór nad gospodarką Spółki, badała sprawozdania, bilanse i rachunki zysków i strat, rozpatrywała wnioski zarządu w przedmiocie podziału zysków i strat oraz składała pisemne sprawozdania walnemu zgromadzeniu. Jednoosobowy zarząd spółki sprawował Jan Wedel, nie mając formalnego zastępcy. Jan Wedel był głową i serce całego przedsiębiorstwa, a wyniki jego działalności, konkretyzują się rozwojem fabryki i progresją zysków, nie budziły zastrzeżeń ! wspólników i akcjonariuszy. Spadkobierca tradycji rodzinnej i fabryki przy ul. Szpitalnej odznaczał się zaletami, których nie posiadali jego poprzednicy. Obnażony dużą inteligencją, wiedzą teoretyczną /doktorat uzyskał na uniwersytecie we Fryburgu/ i wybitnym zmysłem organizacyjnym, posiadał znajomość ludzi i krajów zdobytą w czasie licznych podróży. To właśnie ze Stanów Zjednoczonych przywiózł uznanie dla rozmachu i naukowych metod organizacji pracy. Wkrótce też zorientował się, że dalszy rozwój fabryki, może nawet jej egzystencja uzależnić jest od zasadniczych zmian: poważnych inwestycji, modernizacji parku maszynowego, rozszerzenia form dystrybucji towarów. Spędzane zagranicą urlopy wykorzystywał na kontakty ze znanymi producentami pokrewnych branżowo firm, konstruktorami i producentami maszyn. W zakresie kierowania przedsiębiorstwem Spółki trzymał się pewnych ustalonych zasad. Nigdy nie opierał się na obcym kapitale. Całą nadwyżkę obrotu przeznaczał na zakup maszyn i modernizację fabryki. Nie obniżał cen kosztem jakości wyrobów /towary wedlowskie były droższe niż produkty fabryk konkurencyjnych/. Zbyt produkcji powierzał sieci własnych sklepów i składów hurtowych. Przywiązywać dużą wagę do wszelkich form reklamy. Dbał o dobór fachowców wysokiej klasy, których sowicie wynagradzał. Już od 1925 roku rozpoczął zwiększone zakupy maszyn, które wkrótce przestały się mieścić w ciasnych pomieszczeniach starej fabryki przy ul. Szpitalnej. Pomyślna koniunktura skłoniła Wedla do opracowania w roku 1928 planów nowych zakładów na Pradze. Wówczas też w związku ze strajkiem i długotrwałym bojkotem wyrobów fabryki "Franciszek Fuch i Synowie" - najgroźniejszego na terenie Warszawy konkurenta - Wedel opanował rynki, osiągając rekordowy dochód. W roku 1930 z kolei Wedel przeżywał poważny strajk i wielomiesięczny bojkot towarów. Wyszedł jednak zwycięski z tej walki, nie ponosząc większych strat, osiągając rozbicie klasowego związku zawodowego i "oczyszczając" fabrykę z niewygodnych aktywistów robotniczych. W roku 1929 wyroby wedlowskie otrzymały złoty medal za wysoką jak ma wystawie krajowej w Poznaniu. Od 1930r. znaczną część produkcji wytwarzano na Pradze, fabryka miała liczne sklepy firmowe m.in. w Krakowie, Łodzi, Lublinie, Lwowie, Bydgoszczy, Wilnie, Gdyni, Zakopanem od 1937 r. - sklep w Paryżu. W czasie wojny została częściowo zburzona. W 1944 roku, po wyzwoleniu Pragi, uruchomiono pierwszą produkcję. Były właściciel zatrudniony został do końca 1946 r jako dyrektor techniczny. Początkowo fabryka była pod zarządem państwowym. Firma "E. Wedel Spółka Akcyjna" została przejęta na własność państwa zarządzeniem Min. Przemysłu i Handlu w dniu 12 lutego 1948 r. /Monitor Polski 1948 nr 44/ i przekazana w dniu 8 stycznia 1949 r, Zjednoczeniu Przemysłu Cukierniczego w Warszawie. Dyrektorem naczelnym fabryki został mianowany Otton Roubinek. W roku 1950 przemianowana na "Zakłady Przemysłu Cukierniczego im. 22 Lipca". Od 1960r. połączone z Zakładami Przemysłu Cukierniczego "Syrena". W 1968 roku przejęły Milanowską fabrykę Cukierków w Milanówku. W latach siedemdziesiątych produkowano tam 25% wyrobów cukierniczych przemysłu kluczowego. W 1999r. Zmieniono nazwę firmy na Cadbury - Wedel.

Laufzeit:

[1838] 1912-1998

Klassifikation:

instytucje gospodarcze

Name der Provenienzstelle:

Zakłady Przemysłu Cukierniczego "22 Lipca"

Daten:

1838-1838, 1912-1998.

Alter Name:

Name der Fremdsprache:

Sprachen:

polski, niemiecki

Zugänglichkeit:

Vollständig geteilt

Akten insgesamt:

664

Bearbeitete Akten insgesamt:

159

Akten insgesamt ohne Verzeichnis:

0

Laufende Meter insgesamt

14.51

Bearbeitete laufende Meter insgesamt

2.0

Laufende Meter insgesamt ohne Verzeichnis

0.0

Akten insgesamt:

0

Dateien insgesamt:

0

Größe insgesamt (in MB):

0.0

Dokumente insgesamt

0

Sachen insgesamt

0

Klassen insgesamt

0

Akten insgesamt:

0.0

Gesamtzahl laufender Meter:

0.0

Extreme Daten der nicht archivierten Dokumentation:

Name Stückzahlen-Inventar Anmerkungen
Genehmigtes Findbuch Tak T. 235; 159 ja
Vorläufiges elektronisches Archivinventar Tak

502 ja i 12,50 mb doliczono w 2005 r. w Księdze Nabytków figuruje wpis z 1999 r. nr Nab. 2915.