Intendentura i Urząd Domenalno-Rentowy w Golubiu

Reference code
69/171/0
Number of series
5
Number of scans
0

Content:

Intendentura I. Sprawy policyjne a) zarządzenia, sprawy ogólne, sygn. 1-4: zarządzenia dotyczące zachowania porządku publicznego; b) miary i normy, sygn. 5-9: określenie wielkości miar obowiązujących w okresie działania urzędu; c) opieka nad kombatantami wojny francusko-pruskiej, sygn. 10-11: organizacja systemu ubezpieczeń społecznych; d) lasy i ich wykorzystanie, sygn. 12-19: sposoby konserwacji lasów, sprawy związane z sadzeniem lasów e) żandarmeria, budowa więzienia, sygn. 20-21: budowa więzienia w Golubiu, f) rozporządzenia dot. Ubóstwa, sygn. 22 g) rybołóstwo i hodowla, sygn. 23-25: problemy robołóstwa h) sprawy gospodarcze, sygn. 26-27 II. Sprawy finansowe, sygn. 28-43: gospodarka finansowa urzedu. III. Sprawy szkolne i wyznaniowe a) szkolne, sygn. 44-48: budowa szkół, sprawy nauczycielskie. B) wyznaniowe, sygn. 49-50: budowa, remonty kościołów. Urząd Domenalno-Rentowy, sygn. 1-9

About the Creator:

Po dokonaniu zaborów ziem polskich, władze pruskie zaczęły likwidować polską administrację i organizować nowa, wzorowaną na administracji pruskiej. Zmiany te objeły prawie wszystkie gałęzie administracji państwowej i gospodarczej. Nie ominęły także rolnictwa. Już w końcu XVIII w. działały urzędy zajmujace się gospodarowaniem i administracją gruntami państwowymi. Jednymi z nich były Urzedy Domenalne (Domanenamt, Domainenamt), spełniające rolę niejako generalnych dzierżawców ziem na określonym obszarze. Obok nich działały Intendentury mające za zadanie załatwianie spraw administracyjnych z tego terenu. Bar uważa, że Urzędy Domenalne i Intendentury powstały w 1773 r., jednakże nie powołuje się przy tym na żadne źródła. Z akt omawianych zespołów wynika, że w Golubiu od 1773 r. działał jedynie Urząd Domenalny. W 1801 r. nastapiła reorganizacja tego urzędu. Od tego czasu obserwuje się początek działalności Intendentury w Golubiu. Przejęła ona akta i wszelkie sprawy załatwiane dotychczas przez Urząd Domenalny. Intendentura w Golubiu załatwiała ogół spraw dotyczących wsi i dzierżawy ziemi, poczynając od policyjnych poprzez samorządowe, fiskalne, oświatowe, wyznaniowe aż do hipotecznych. Jej struktura organizacyjna była zapewne prosta, bez podziału na mniejsze komórki organizacyjne. Urzędowo podlegała początkowo Kamerze Wojennej i Domen a później, po reformach, władzom rejencyjnym w Kwidzyniu. Swoją działalność prowadziła od 1801 r., do 1806 r. i później od 1815 r. do 1832r. W latach 1806-1815, w okresie przerwy w działalności pruskiej Intendentury w Golubiu, jej funkcje przejął polski urząd o tej samej nazwie, będący organem administracji gospodarczej Księstwa Warszawskiego. Kompetencje tej instytucji w zasadzie były takie same jak jej poprzedniczki, tyle że znacznie rozszerzono działalność w sprawie dzierżaw majątków ziemskich. Intendentura ta urzędowo podlegała władzom departamentalnym w Bydgoszczy, chociaż - jak można zorientować się z akt - pewien wpływ na jej działalność miały także władze powiatowe z podprefektem na czele. Urzędem tym kierował Intendent. Struktura organizacyjna Intendentury w Golubiu, w okresie Księstwa Warszawskiego zapewnie nie uległa zmianie. Urząd zachował prostą organizację strukturalną. Akta pisano z reguły po polsku, chociaż zdarzają się dokumenty pisane w języku niemieckim. Tłumaczyć to należy tym, że z powodu braku fachowego personelu, do prac biurowych wykorzystywano pracowników byłej Intendentury pruskiej. Kres działalności tego urzędu położyły postanowienia traktatu wiedeńskiego, które przywróciły te ziemie do zaboru pruskiego. W 1815 r. w miejsce polskiego urzędu powołano na nowo, początkowo na 2-3 miesiące Urząd Domenalny, a później znowu Intendenturę w Golubiu. Instytucja ta działała do 22 lutego 1932 r., kiedy to minister finansów wydał rozporządzenie, na mocy którego Urzędy Domenalne i Intendentury uległy rozwiązaniu. W miejsce zlikwidowanych urzędów powołano nowe Urzędy Domenalne Rentowe z Domanenrentmaistrem na czele. Wszystkie sprawy załatwiane dotychczas przez Intendenturę w Golubiu przejął nowoutworzony tam Urząd Domenalno-Rentowy. W Golubiu podział na grupy rzeczowe występował od razu w ramach całego urzędu. Świadczy to o prostej organizacji urzędu i niewystępowaniu w jego strukturze mniejszych komórek organizacyjnych. Powodem tego stanu rzeczy był fakt, że Urząd Domenalno-Rentowy w Golubiu objął swymi kompetencjami tylko obszar po byłej Intendenturze w Golubiu i Urzędzie Domenalnym w Brodnicy. Nie zachowały się w zespole zarządzenia czy akty normatywne, na podstawie których można by ustalić strukturę organizacyjną urzędu oraz jego kompetencje.

Border dates:

[1773] 1801-1883

Classification:

administracja ogólna

Creator's name:

Dates:

1773-1773, 1801-1883.

Former name:

Foreign language name:

Intendentur und Damanien Rent-Amt Gollub

Languages:

polski, niemiecki

Availability:

Available in full

Total archival files:

115

Total archival files processed:

114

Total archival files without records:

0

Total linear metres

1.75

Total linear metres processed

1.63

Total linear metres without records

0.0

Total archival files:

0

Total files:

0

Total size (in MB):

0.0

Total documents

0

Total cases

0

Total classes

0

Total archival files:

0.0

Total running meters :

0.0

Dates of non-archival documentation :

Name Quantity Inventory uwagi
Approved book inventory No data 59 j.a.
Draft electronic archive inventory No data