Akta gminy Piaski, pow. toruński

Reference code
69/113/0
Number of series
9
Number of scans
0

Content:

Władze gminy – spisy członków; ławnicy; starosta wałowy; protokoły z posiedzeń wladz gminnych; szkoła, wodociągi, gazownia, przedsiębiorstwa przemysłowe; rachunkowość – budżety, rachunki roczne; sprawy procesowe; podatki;spisy inwentarza żywego; budowa i utrzymanie chodnikow; mobilizacja, zasiłki dla rodzin wojskowych; ruch ludności. Sprawy administracyjne; okólniki; zarządzenia własne i władz nadrzędnych; uchwały gminy; wybory władz gmin- sołtys, rada, zarząd gminy, wybory do sejmu i senatu, sejmiku powiatowego, rachunkowość – budżety, rachunki roczne; podatki; statystyka produkcji rolnej, bydła; rybołówstwo; budownictwo; opieka społeczna; pobór – spisy poborowych; spisy ludności.

About the Creator:

Gmina Piaski powstała z połączenia ok. 1848 r. dwóch gmin: Wielkich i Małych Piasków należących do 1793 r. do starostwa dybowskiego. Data powstania ich nie jest znana. Dodatkową trudność powoduje fakt, że w źródłach nie zawsze je odróżniano i nie wiadomo w poszczególnych przypadkach, czy chodziło łącznie o obie wsie, czy też o jedną z nich i którą. I tak np. wiadomo, że w 1629 r. było w Piaskach tylko 3 zagrodników zamiast uprzednich 14. Płacili oni do zamku dybowskiego 9 gr. Czynszu i obowiazani byli do jednego dnia tygodniowo pańszczyzny. W 1765 r. zamieszkało na terenie Piasków 7 komorników, żyjących z garncarstwa, poza tym było 11 ogrodów, prawdopodobnie obsadzonych. Piaski zagarnięte zostały przez Prusaków w II rozbiorze Polski, za czasów Księstwa Warszawskiego należały do departamentu bydgoskiego. Po Kongresie Wiedeńskim po raz drugi dostały się pod władzę Prusaków, a w 1818 r. zostały przyłączone do powiatu toruńskiego i weszły w skład Intendentury Dybów. W 1813 r. obie osady zostały prawie całkowicie spalone. W 1815 r. przy regulacji gruntów 11 chłopów z Wielkich Piasków otrzymało 7 morgów 222 prętów chełmińskich, natomiast 11 chłopów z Małych Piasków otrzymało 23 morgi 44 pręty chełmińskie. W tymże roku Wielkie Piaski liczyły 66 mieszkanców, Małe zaś 54. W 1874 r. Piaski weszły w skład nowoutworzonego obwodu podgórskiego /Amtsbezirk Podgórz/. W 1882 r., a więc już po połączeniu obu miejscowości w jedną gminę, na czele której stał sołtys z 2 ławnikami, oraz Rada Gminna licząca 12 członków, mieszkanców było 189, gospodarstw 44, w tym 12 o charakterze rolniczym. W 6 lat później mieszkańców było już 206. Rozwój Piasków, podobnie zresztą jak i Podgórza, związany był ze zbudowaniem w 1862 r. dworca kolejowego Toruń - Przedmieście, w dużej mierze kosztem właśnie terenów, należacych do Piasków. Część też mieszkańców znalazła tam zatrudnienie. Nie mniej fakt ten zaciążył poważnie nad dziejami gminy. Spory, spowodowane położeniem dworca i w ogóle terenów kolejowych na obszarach różnych jednostek administracyjnych /Podgórz, Rudak, Piaski/ dały asumpt do powstania projektu połączenia ich w jedną całość, co miało zapoczątkować wcielenie Piasków do Podgórza. Po raz pierwszy projekt ten wysunięty został w 1865 r. i właściwie do chwili jego realizacji w 1934 r. nie schodził z porządku dziennego. W 1874 r. wysuwano argument, że poprzez okrojenie posiadłości gminy nie będzie ona w stanie utrzymywać władz gminnych. W 1878 r. mieszkańcy Piasków uzależniali włączenie ich do Podgórza od równoczesnego włączenia Dybowa, placu ćwiczeń, tzw. Fortu Cegielnia /Festung Ziegelei/. W 1881/2 r. wmieszał się w tę sprawę magistrat miasta Torunia proponując włączenie Piasków do obwodu miejskiego toruńskiego z uwagi na graniczenie ich z twierdzą toruńską. Ponieważ jednak nie można było dojść do porozumienia, a zachowanie pełnej samodzielności było trudne, Piaski bowiem były otoczone prawie ze wszystkich stron posiadłościami podgórskimi, utworzono w 1902 r. Międzykomunalny Związek Współcelowy Podgórz Piaski /Zweckverband der Gemeide Podgorz-Piask/, którego zadaniem było regulowanie spraw wspólnych dla obu gmin jak szkolnictwo, opieka społeczna i obrona przeciwpożarowa. Na czele Związku stał burmistrz podgórski, liczba członków zarządu wahała się od 12-14. Obie gminy miały łożyć na utrzymanie Związku, co było powodem ciągłych sporów i zatargów. Istnienie Związku nie wykluczało dalszych rokowań i targów o wcielenie Piasków do Podgórza. Nasilenie tej akcji miało miejsce w 1925 r., gdy władze Podgórza przygotowały konktretne argumenty, świadczące o faktycznym już należeniu Piasków do niego. W 1933 r. realnemu projektowi przeciwstawił się Toruń, prawdopodobnie w zwiazku ze swymi stałymi zabiegami o wcielenie doń Podgórza. Ostatecznie jednak na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 28 V 1934 r. o zmianie granic miasta Torunia Piaski wcielone zostały do Podgórza z tym wszelako zastrzeżeniem, że obszar o powierzchni 9,5 ha przyłączony został do Torunia. Epilogiem sprawy była likwidacja Związku Współcelowego. Po wcieleniu w 1938 r. Podgórza do Torunia Piaski stanowią część przedmieścia Toruń - Podgórz. Jak już wspomniano w II poł. XIX w. i następnie przez w. XX do momentu likwidacji samodzielności gminy Piaski na jej czele stał sołtys z 2 ławnikami, których władzy podlegał całokształt spraw gminnych z wyjątkiem spraw policyjnych, które spoczywały w rękach początkowo naczelnika obwodu podgórskiego /Amtsvorsteher/, którym z reguły był burmistrz podgórski, a następnie po 1920 r. - wójta podgórskiego, czy przejściowo po 1926 r. - wójta w Stawkach. Interesy mieszkańców i nadzór nad gospodarką sołtysa należał do Rady Gminnej, której ilość członków wynosiła 12 osób. Akta gminy Piaski zostały razem z aktami miasta Podgórza przekazane w 1938 r. do Archiwum Miasta Torunia.

Border dates:

1882-1934

Classification:

Creator's name:

Dates:

1882-1934.

Former name:

Foreign language name:

Languages:

Availability:

Total archival files:

121

Total archival files processed:

121

Total archival files without records:

0

Total linear metres

0.0

Total linear metres processed

0.5

Total linear metres without records

0.0

Total archival files:

0

Total files:

0

Total size (in MB):

0.0

Total documents

0

Total cases

0

Total classes

0

Total archival files:

0.0

Total running meters :

0.0

Dates of non-archival documentation :

Name Quantity Inventory uwagi
Approved book inventory Tak