W skład zespołu wchodzą z jednej strony akta wytworzone przez ZW ZSMP w Suwałkach oraz przez zarządy niższych instancji i kół z terenu, z drugiej zaś przez nie zgromadzone w wyniku działalności. Należą do nich głównie materiały przesyłane przez Zarząd Główny ZSMP i zarządy niższych instancji i kół oraz instytucje państwowe i samorządowe, partie polityczne i inne organizacje młodzieżowe. Do najbardziej wartościowych materiałów należy zaliczyć te powstałe w wyniku działalności władz Zarządu Wojewódzkiego ZSMP, a zatem protokoły z wojewódzkich konferencji sprawozdawczo-wyborczych, protokoły z posiedzeń plenarnych i komisji rewizyjnej oraz materiały wytworzone przez prezydium zarządu, sekretariat a później biuro wykonawcze. Należy też zwrócić uwagę na protokoły z narad i konferencji, materiały z działalności kulturalnej, oświatowej i wypoczynkowej oraz na protokoły konferencji sprawozdawczo-wyborczych, protokoły z posiedzeń prezydiów, sprawozdania i plany pracy zarządów i kół terenowych. Dużo ciekawych informacji dotyczących działalności ideowo-wychowawczej Związku wpływa z materiałów Wojewódzkiego Uniwersytetu Robotniczego w Suwałkach. Sporą ilość wiadomości niosą ze sobą dość licznie zachowane w zespole akta odznaczeniowe. Warto również zwrócić uwagę na akta odziedziczone po ZMS i ZSMW wśród, których najważniejsze są protokoły pierwszych wojewódzkich konferencji sprawozdawczo-wyborczych oraz protokoły posiedzeń prezydiów obu związków. W materiałach pozostałych po FSZMP szczególnie wartościowe są palny i programy działania oraz korespondencja Rady Wojewódzkiej w Suwałkach.

28 kwietnia 1976 r. obradujące w Warszawie VI Krajowe Zjazdy Związku Młodzieży Socjalistycznej (ZMS) i Związku Socjalistycznej Młodzieży Wiejskiej (ZSMW) oraz Krajowa Narada Aktywu Socjalistycznego Związku Młodzieży Wojskowej Sił Zbrojnych PRL (SZMW) powzięły uchwałę o powołaniu nowej, wspólnej organizacji reprezentującej interesy młodzieży pracującej miast i wsi. 29 kwietnia 1976 r. delegaci tych organizacji na wspólnym Zjeździe, ogłosili powstanie Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej (ZSMP). Na mocy tej uchwały członkowie ZMS, ZSMW, SZMW stali się członkami ZSMP, a koła tych organizacji stały się kołami ZSMP. Do 1981 r. Związek wchodził w skład Federacji Socjalistycznych Związków Młodzieży Polskiej (FSZMP), do 1989 r. ideowo i politycznie podporządkowany był Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Związek przygotowywał i rekomendował kandydatów do PZPR oraz nadzorował pracę Ochotniczych Hufców Pracy. Prowadził działalność ideowo-wychowawczą. Mobilizował młodzież do pracy zawodowej. Sprawował patronat nad budownictwem mieszkaniowym. Angażował się w różne inicjatywy sportowe, organizował wypoczynek. I Plenarne posiedzenie Zarządu Wojewódzkiego ZSMP w Suwałkach odbyło się 13 maja 1976 r. Do 15 czerwca 1976 r. w całym województwie powołane zostały instancje podstawowe ZSMP. Do ustania działalności Związku na terenie województwa suwalskiego doszło pod koniec 1990 r. Liczba instancji podstawowych ZSMP w terenie zmieniała się przez cały okres działalności Związku w województwie suwalskim. W 1989 r. Zarządowi Wojewódzkiemu podlegało 47 instancji podstawowych (zarządów miejskich, miejsko-gminnych i gminnych). Podstawowym ogniwem Związku było koło. Koła, organizacje zakładowe, szkolne działające na terenie podstawowych jednostek administracyjnych kraju, tworzyły organizacje gminne, miejskie i miejsko-gminne, te zaś organizację wojewódzką. Najwyższymi władzami organizacji terenowych Związku były konferencje sprawozdawczo-wyborcze oraz zebrania sprawozdawczo-wyborcze kół. Organami uchwałodawczymi były zarządy (z wyjątkiem zarządów kół), komisje rewizyjne, sądy koleżeńskie oraz zebrania kół. Organami wykonawczymi były prezydia zarządów, komisji rewizyjnych i sądów koleżeńskich oraz zarządy kół. Wybieralne władze ZSMP dysponowały aparatem etatowym, który prowadził bieżącą pracę Związku. W Zarządzie Wojewódzkim pracę taką wykonywały wydziały oraz jednostki pomocnicze. [oprac. M. Sidor]