administracja ogólna; przywileje miejskie, zarządzenia, wybory do władz miasta, organizacja, księgi protokołów rady miejskiej [1616] 1719-1936 sygn. 1-7, 78-101, 2345 sprawy wojskowe i wojenne, garnizon 1855-1935 sygn. 8-12 dochody miasta; podatki, kasa miejska, budżet, pożyczki miejskie 1861-1941 sygn. 13-52, 74-76, 143-146, 292-349, 366-399 sąd rozjemczy; księgi protokołów, nominacje na siędziego 1879-1935 sygn. 53-54, 77 kultura; organizacje kulturalne, muzeum 1916-1936 sygn. 72-73 gospodarka wiejska, rzemieślnictwo, hodowla zwierząt 1891-1942 sygn. 55-71 sprawy gruntów i budynków miejskich; przyłączanie i odłączanie gruntów miejskich, odbudowa zniszczeń wojennych, zmiana nazw ulic, budowa dróg, separacje gruntów, dzierżawa gruntów i budynków, ich zakup, utrzymanie, lasy miejskie, osiedla podmiejskie, urząd mieszkaniowy, mieszkania czynszowe 1842-1943 sygn. 102-109, 148-151, 163-291, 449-460, 789-854, 2340 sprawy urzędnikow miejskich, zatrudnianie, ubezpieczenia, akta osobowe urzędników 1872-1936 sygn. 110-142, 1947 cementarze, sprawy pochówków 1910-1940 sygn. 152-162 instytucje kredytowe, kasa oszczędnościowo-pożyczkowa 1904-1936 sygn. 350-365 sprwy gospodarcze miasta; elektryfikacja, gazownictwo, kanalizacja, wodociągi 1891-1940 sygn. 400-434 rzemiosło; rzeźnie, budowa fabryki amoniaku 1886-1939 sygn. 435-448 szkolnictwo; budowa szkół, bibliotek szkolnych, dydaktyka, organizacja, kadra nauczycielska 1847-1941 sygn. 461-491 opieka; sprawy ubogich, chorych, obłąkanych, urząd do spraw młodzieży 1884-1933 sygn. 492-788, 912-913 sprawy policyjne; zarządzenia, sprawy meldunkowe, nadzór nad stowarzyszeniami, policja leśna, nadzór nad rybołówstwem, młynami, koncesje, akta osobowe szynkarzy 1796-1944 sygn. 855-911, 915, 2341-2343, 2346-2350 plicja budowlana; plany zbudów poszczególnych parcelli 1892-1944 sygn. 914, 916-2133, 2344 urząd stanu cywilnego; sprawy ogólne, dowody do akt USC 1874-1938 sygn. 234-2284, 2287-2339 kancelaria tajna; sprawy obrony cywilnej 1931-1944 sygn. 2351-2358

Powstanie miasta związane jest z zamkiem krzyżackim wybudowanym w poł. XIV w. w pobliżu starego szlaku handlowego biegnącego znad Bałtyku na południe Europy. Zamek ulokowany został na półwyspie miedzy dwoma jeziorami "Sciten Minor" i “Sciten Maior. Od ich nazw ludność słowiańska nazywała to miejsce Szczytnem. Nazwa "Ortelsburg" pochodziła od imienia Ortolfa z Trewiru, komtura elbląskiego, który aktem z dnia 24 września 1360 zezwolił na osiedlenie pod zamkiem przybyszy z Mazowsza. Na początku XVII w. rozwijające się osiedle uzyskało prawo warzenia i wyszynku piwa. Zaczęto też je określać mianem miasteczka jednak prawa miejskie, na prawie chełmińskim, Szczytno uzyskało dopiero 12 czerwca 1723 r. Władza lokalna w miastach lokowanych na tym prawie składała się z rady miasta, ławy miejskiej (sąd miejski) oraz zgromadzenia obywateli. Ustanowiony w średniowieczu samorząd miejski był złożony z prezydującego burmistrza, jego zastępcy oraz ośmiu rajców, którzy stanowili władzę wykonawczą w mieście- kolegium magistrackie. Równolegle z radą funkcjonował miejski organ sądowniczy, jakim była ława. W latach 1713-1740 przeprowadzono w Prusach reformy zmierzające do podporządkowania zarządu w miastach władzom państwowym. Magistrat stał się zależny od króla, który określał liczbę jego członków, a także powoływał nowych. Członkowie rady miejskiej byli wybierani dożywotnio. Reformy państwa pruskiego z początku XIX w. objęły również organizację miast. Ustawa o reformie ustroju miejskiego w państwie pruskim, tzw. "Städteordnung" z 19.11.1808 r. ustanowiła burmistrza wraz z zarządem miejskim -władzą wykonawczą, natomiast organem ustawodawczym była rada miejska. Wszystkie władze miały być wybieralne. Miasta utraciły swoje dawniejsze uprawnienia sądowe. Ustrój miasta w drugiej połowie XIX w. i na początku wieku XX określiła ordynacja miejska dla siedmiu prowincji wschodnich z 30.05.1853r. Organizację miasta zmieniła ustawa o ustroju gmin, tzw. "Gemeindeverfassungsgesetz" z 15.12.1935r., która ograniczała rolę samorządu. Zlikwidowano radę miejską oraz kolegium magistrackie. Pełną i wyłączną odpowiedzialność za administrowanie miastem ponosił burmistrz wybierany przez NSDAP i państwo. Organem doradczym była rada gminna powołana w miejsce dawnej rady miejskiej. Ustawa z 30.01.1935r. była kontynuacją ustawy z 1933 r.

wykazano brak 1 j.a. podczas skontrum (1997-1998, 2018)