Lustracje gospodarki gminy miejskiej, 1935-1936 sygn. 1. Budżet miasta, preliminarze gospodarcze, sprawozdanie rachunkowe, 1934-1937 sygn. 2-5.

W połowie XIII w. Lubawę można uważać już za miasto, była wówczas rozwiniętym ośrodkiem handlowo-rzemieślniczym. Pierwszy przywilej lokacyjny zaginął, kolejny z 13.04.1326r. nadał biskup chełmiński Otton. Lubawa była lokowana na prawie chełmińskim.Początkowo na czele miasta stał sołtys biskupi. Od 1483r. sołtys Lubawy był zobowiązany do pełnienia służby wojskowej na rzecz biskupa chełmińskiego. Wraz z rozwojem miasta wykształcił się organ samorządowy, rada miejska, na czele której stał burmistrz. Radę i burmistrza zatwierdzał biskup. Funkcje i kompetencje rady miejskiej przetrwały prawie niezmienione do pierwszego rozbioru Polski w 1772r. Władze Lubawy początkowo dzieliły się na dwa, potem trzy ordynki. Rada i sędzia tworzyli pierwszy ordynek, drugi - ławnicy wybierani przez patrycjat gminy, trzeci ordynek - starsi gminu, wybierani przez pospólstwo, reprezentowali interesy najbiedniejszych. Głównym zadaniem burmistrza było reprezentowanie miasta na zewnątrz. Urząd o najwyższym znaczeniu spoczywał w rękach rajcy, zwanego kamlarzem, który zajmował się sprawami gospodarki miejskiej. Z czasem miejsca w radzie stawały się dożywotnie. Po pierwszym rozbiorze Polski Lubawę włączono do zaboru pruskiego. W XIXw. ustrój miast regulowała ordynacja miejska, tzw. Städteordnung z 19.11.1808r., która ustanowił burmistrza wraz z zarządem miejskim -władzą wykonawczą, natomiast organem ustawodawczym - radę miejską. Wszystkie władze miały być wybieralne. Miasta utraciły swoje dawniejsze uprawnienia sądowe. Ustrój miasta w drugiej połowie XIXw. i na początku wieku XX określiła ordynacja miejska dla siedmiu prowincji wschodnich z 30.05.1853r. W styczniu 1920r. Lubawa wróciła do Polski. Organizację miasta uporządkowała ustawa z 23.03.1933r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego. Organem stanowiącym i koordynującym była rada miejska, zaś zarządzającym i wykonującym zarząd miejski, na czele którego stał burmistrz. Członkowie rady nazywani byli radnymi, natomiast zarządu miejskiego ławnikami. Do podstawowych zadań rady miejskiej należało: uchwalanie regulaminów obrad, ustalanie rodzaju i ilości stanowisk służbowych, podejmowanie uchwał w sprawach nieruchomości, ustalanie zasad zarządu majątkiem miejskim, uchwalanie preliminarza budżetowego, uchwalanie świadczeń na cele gminy. Zarząd miejski wykonywał uchwały rady, przygotowywał projekt budżetu oraz zarządzał dochodami i wydatkami gminy.