Sąd Grodzki w Ozorkowie z lat [1931] 1945-1950 [2012] zachował się bez akt organizacyjnych. Zespół tworzą repertoria, skorowidz i akta spraw z wydziału cywilnego, a także repertoria i akta spraw z wydziału karnego oraz akta spraw komornika sądowego. 1. Wydział Cywilny l. 1938-2012, od sygn. 1 do sygn. 1410, od sygn. 2244 do sygn. 2249, vacat: od sygn. 2250 do sygn. 2261, sygn. 2312, od sygn. 2315 do sygn. 2371, od sygn. 2372 do sygn. 2382, od sygn. 2383 do sygn. 2398, - repertoria, l. 1938,1955, od sygn. 1 do sygn. 9, - skorowidze, l. 1946-1954, sygn. 10, vacat sygn. 2312, - akta spraw ”C”, l. 1945-1950, od sygn. 11 do sygn. 80 o: zwrot ruchomości, zapłata odszkodowania, ustalenie ojcostwa o alimenty, zapłata należności, unieważnienie aktu urodzenia i zaprzeczenie urodzenia dziecka z małżeństwa, komorne i eksmisję, - akta spraw ”N”, l. 1948-1949, od sygn. 81 do sygn. 103 o: nakaz zapłaty, - akta spraw „Co” l.1946-1949, od sygn. 104 do sygn. 229 o: odtworzenie metryk urodzenia, ślubu, zgonu, przywrócenie posiadania nieruchomości, przyjęcie depozytu o alimenty, - akta spraw „Ns”, l. 1945-1952, od. sygn. 230 do sygn. 649, vacat od sygn. 2315 do sygn. 2371 o: odtworzenie akt stanu cywilnego, zezwolenie na sporządzenie aktu przysposobienia, stwierdzenie nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, ustanowienie władzy rodzicielskiej, - akta spraw Zg, l. 1946-2012, od sygn. 650 do sygn. 1171, vacat od sygn. 2372 do sygn. 2382 o: stwierdzenie zgonu, - akta spraw „Sp”, l. 1947-1971, od sygn. 1172 do sygn. 1410, od sygn. 2244 do sygn. 2249, vacat od sygn. 2383 do sygn. 2398 o: stwierdzenie praw do spadku, ogłoszenie testamentu, spis inwentarza, zabezpieczenie spadku, dział spadku, odrzucenie spadku, - akta spraw Op, l. 1948-1949, od sygn. 2250 do sygn. 2261 o: wydanie zezwolenia na zawarcie związku małżeńskiego, zezwolenie na sporządzenie aktu przysposobienia, ustanowienie opieki, pozbawienie władzy rodzicielskiej. 2. Wydział Karny z lat 1931-1953 ,od sygn. 1411 do sygn. 2243, od sygn. 2262 do sygn. 2308, vacat: od sygn. 2313 do sygn. 2314, od sygn. 2399 do sygn. 2405, - repertoria z lat 1931,1950 od sygn. 1411 do sygn. 1413, - akta spraw Kg, l. 1945-1953, od sygn. 1414 do sygn. 2243, vacat od sygn. 2399 do sygn. 2405 o: używanie obelg, gróźb, pomówienie, pobicie, przywłaszczenie rzeczy, stawianie oporu Milicji Obywatelskiej, spowodowanie śmierci, zniesławienie, znieważenie słowne, kradzież, napad, urządzenie demonstracji przed gmachem Milicji Obywatelskiej, kupno rzeczy pochodzących z kradzieży, włamanie i zdewastowanie mieszkania, fałszywe zeznania, sprzedaż sfałszowanych produktów, najechanie samochodem, uprawianie nierządu w miejscu publicznym, ścięcie drzew w lesie, wyłudzenie przejazdu koleją, samowolne porzucenie pracy, uprawa tytoniu bez pozwolenia władz skarbowych, nieumyślne postrzelenie, ugodzenie nożem, wypłata alimentów, nieumyślne spowodowanie pożaru, zniszczenie mienia, prowadzenie restauracji bez posiadania karty rejestracyjnej na prowadzenie przedsiębiorstwa, ucieczka z obozu pracy, niezachowanie czystości w piekarni, nielegalne garbowanie skór cielęcych, niedopełnienie obowiązków służbowych, narażanie życia pracowników, - akta spraw "Ko”, rok 1950, od sygn. 2262 do sygn. 2308 o: kradzież, strzelanie w lesie z broni, sprzedaż sfałszowanych produktów, uszkodzenie nieruchomości, włóczęgostwo, groźby, żebractwo. 3. Akta komornika Sądu Grodzkiego w Ozorkowie, l. 1949-1950, od sygn. 2309 do sygn. 2311 o: alimenty, eksmisję, sprzedaż dowodów rzeczowych. W układzie zespołu podane są daty skrajne wydziałów, w tym również daty skrajne vacatów (akt przesuniętych do właściwych zespołów). Prawie całość zespołu stanowią akta spraw (99,5 %). Zachowały się również akta dotyczące kancelarii, czyli repertoria (12 j.a.) i skorowidze (1 j.a.).

Spośród działających w II Rzeczypospolitej organów wymiaru sprawiedliwości nie reaktywowano w powojennej Polsce: Najwyższego Trybunału Administracyjnego, Trybunału Stanu i Trybunału Kompetencyjnego. Zanikła również działalność sądów wyznaniowych. Natomiast wraz z wyzwalaniem się spod okupacji niemieckiej ziem polskich rozpoczynały swoją działalność orzeczniczą sądy powszechne i sądy pracy w oparciu o przedwojenne akty prawne [1] regulujące ich organizację, nowo tworzone sądy ubezpieczeń społecznych [2] oraz sądy wojskowe [3]. Struktura i hierarchia sądów powszechnych przedstawiała się następująco: Sąd Najwyższy, sądy apelacyjne, sądy okręgowe i sądy grodzkie. Sądy grodzkie były sądami I instancji. Ich zadaniem było orzekanie w składzie jednoosobowym w drobnych sprawach cywilnych i karnych. Przy tych sądach tworzono sądy pracy (sądy szczególne). Składały się z jednego lub większej liczby sędziów mianowanych przez ministra sprawiedliwości, a po nowelizacji w 1929 r., prezydenta na wniosek ministra sprawiedliwości (od 1932 r. w porozumieniu z premierem), spośród których wyznaczano naczelnika sądu. Naczelnika od 1929 r. usuwano tylko za zgodą zgromadzenia ogólnego. Sądy, w których był duży napływ spraw, były dzielone na oddziały. Do każdego z nich należał jeden lub kilku sędziów, a na czele stał przewodniczący, którym zostawał tylko sędzia pracujący w danym sądzie. W każdym sądzie grodzkim istniał sekretariat, zajmujący się sprawami biurowymi oraz komornicy do pełnienia czynności egzekucyjnych [4]. Tworzenie i znoszenie sądów grodzkich, okręgowych i apelacyjnych, ustalenie i zmiana ich okręgów następowała w drodze ustawy [5]. Natomiast dekret PKWN z dnia 4 listopada 1944 roku pozwalał kierownikowi Resortu Sprawiedliwości "do czasu wytyczenia nowych granic okręgów sądowych" tworzyć w drodze rozporządzenia m.in. sądy grodzkie. Tymczasem tego rodzaju akt prawny nie został opublikowany. Stan prawny zmieniło dopiero przyjęcie przez Sejm ustawy z dnia 27 kwietnia 1949 r. o zmianie ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych. W treści tej noweli przewidziano, że w ciągu trzech lat od dnia wejścia w życie ustawy Minister Sprawiedliwości będzie mógł w drodze rozporządzenia tworzyć i znosić sądy apelacyjne, okręgowe i grodzkie oraz ustalić ich okręgi, w tym siedziby [6]. Zmiana prawa o ustroju sądów powszechnych została wprowadzona Ustawą z dnia 20 lipca 1950 r. powierzającą wymiar sprawiedliwości w sprawach cywilnych i karnych sądom powszechnym, czyli sądom powiatowym, sądom wojewódzkim i Sądowi Najwyższemu [7]. Dotychczasowy Sąd Grodzki w Ozorkowie zostaje zniesiony na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 1950 r. o dostosowaniu sądów powszechnych do nowych przepisów ustrojowych i o zniesieniu sądów zbędnych [8]. Sąd Grodzki w Ozorkowie wydawał postanowienia m.in. w składzie sędziowskim: Halina Miętkiewicz, Tadeusz Dorociński, E. Stegliński, Z. Dymecki, sekretarz Sądu Edward Włodarczyk. W okresie powojennym na terenie powiatu łęczyckiego działały dwa sądy: Sąd Grodzki w Łęczycy i Sąd Grodzki w Ozorkowie. Nie odnaleziono zasięgu terytorialnego działania Sądu Grodzkiego w Ozorkowie na terenie powiatu łęczyckiego. Pierwsze sprawy prowadzone przez sąd zachowały się z roku 1945. [1] Prawo o ustroju sądów powszechnych z dnia 6 lutego 1928 r., Dz. U. Nr 12 z 1928 r., poz. 93. [2] Prawo o sądach ubezpieczeń społecznych, Dz. U. Nr 71 z 1939 r., poz. 476. [3] Tomporek A. Organizacja sądownictwa polskiego w latach 1945-2000, [w:] Archiwa instytucji wymiaru sprawiedliwości, Łódź 2001, s. 27. [4] Kwiatkowska W., Ustrój sądownictwa powszechnego w Polsce międzywojennej (1918-1939) [w:] Archiwa instytucji wymiaru sprawiedliwości, Łódź 2001, s.21. [5] Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Dz. U.) Nr 102 z 1932 r. poz. 863, art. 2. [6] Helmin M. U początku funkcjonowania sądownictwa polskiego na Żuławach i Powiślu po II wojnie światowej. Sąd Grodzki w Malborku (1945-1950)], s. 3, 4. [7] Dz. U. Nr 38 z 1950 r., poz. 347, art. 1. [8] Dz. U. Nr 54 z 1950 r., poz. 496, § 1,4,5. [9] Dz. U. Nr 57 z 1945 r., poz. 333, § 2. [10] Dz. U. Nr 63 z 1946 r., poz. 348, § 2,3. [11] Dz. U. Nr 25 z 1946 r., poz. 162, § 2,3.