Zachowane z niewielkimi ubytkami archiwum Deputacji Szlacheckiej i Kancelarii Marszałka Szlachty Guberni Warszawskiej zawiera 406 poszytów akt spraw dotyczących legitymacji osób i rodzin (korespondencja i kopie dokumentów składanych dla poświadczenia szlacheckiego pochodzenia, dowody opłat manipulacyjnych, itp.) oraz akt odnoszących się do działalności marszałka szlachty nie związanej ze sprawami legitymacyjnymi, a dotyczących innych jego kompetencji i funkcjonowania kancelarii (sprawy stempla, zakładów dobroczynnych, sądów pokoju, spraw włościańskich itp.). Nieliczne w zespole są akta personalne urzędników (3 j.a.). Ponadto: 151 ksiąg szlacheckich wszystkich czterech typów i 23 księgi kancelaryjne.

Deputacje szlacheckie utworzone zostały przy komisjach wojewódzkich (od r. 1837 rządach gubernialnych) na mocy art. 69-78 Prawa o szlachectwie z 25 VI/7 VII 1836 r., w celu przeprowadzenia legitymacji szlachty. W ich skład wchodził prezes Komisji Wojewódzkiej jako prezes Deputacji wraz ze wszystkimi jej członkami, prezes i prokurator Sądu Kryminalnego i Trybunału Cywilnego oraz osoby stanu szlacheckiego powołane przez namiestnika, po jednej z każdego obwodu. Deputacje szlacheckie miały własne kancelarie, których organizację, zakres kompetencji i odpowiedzialności określała instrukcja Heroldii z 5/17 XI 1836 r. Wpływały do nich podania petentów ubiegających się o przyznanie szlachectwa dziedzicznego „z mocy prawa" i szlachectwa osobistego oraz prośby szlachty zweryfikowanej o wpisanie dzieci do gubernialnych ksiąg genealogicznych. Posiedzenia Deputacji odbywały się w terminie wyznaczonym przez prezesa i z liczbą członków nie mniejszą niż pięciu. Decyzje podejmowano większością głosów, a od orzeczeń odmownych stronom przysługiwało prawo odwołania się do Heroldii. Podania stron, które uzyskały akceptację Deputacji, przedstawiano do zatwierdzenia Heroldii Królestwa Polskiego, a następnie z jej upoważnienia dokonywano wpisów do właściwej księgi szlacheckiej: 1. szlachty uznawanej za dziedziczną przed ogłoszeniem prawa z 1836 r.; 2. uznanej za dziedziczną po ogłoszeniu tego prawa; 3. szlachty osobistej, czyli osób, którym przyznano prawo szlacheckie bez rozciągnięcia ich na całą rodzinę; 4. genealogicznych, czyli zawierających informacje o wszystkich członkach rodziny uznanej za szlachecką. Księgi te dostarczone zostały przez Heroldię w 196 egzemplarzach, z których cztery przeznaczone były na skorowidze, pozostałe, po dwie na każdą literę alfabetu, do każdego typu ksiąg szlacheckich. Wpisów do ksiąg dokonywano na posiedzeniu Deputacji. Obowiązywał przy tym zakaz dokonywania w księgach jakichkolwiek zmian i poprawek, a w razie pomyłki uwzględniano jedynie skreślenia omówione w rubryce „uwagi". Kompetencje deputacji szlacheckich sprowadzały się więc do prowadzenia gubernialnych ksiąg szlacheckich i pośredniczenia pomiędzy szlachtą z własnego terenu działania a Heroldią, której składały półroczne raporty. W 1844 r. w ramach nowego podziału administracyjnego zmniejszono do pięciu liczbę istniejących guberni, co spowodowało likwidację części deputacji szlacheckich. Deputacja Szlachecka Guberni Warszawskiej przejęła wówczas akta i księgi Deputacji Szlacheckiej zniesionej guberni kaliskiej. W 1849 r. deputacje szlacheckie zostały rozwiązane, a ukaz cesarski z 31 V/12 VI 1849 r., ustanowił urząd gubernialnych marszałków szlachty, którzy mieli odtąd, jako reprezentanci całego stanu szlacheckiego, przewodniczyć deputacjom szlacheckim oraz prowadzić działające przy nich kancelarie, przemianowane na kancelarie marszałków szlachty. Ich organizację, zakres czynności i odpowiedzialności określała instrukcja Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Duchownych, opracowana na polecenie namiestnika. Pisma Heroldii wpływające do Kancelarii Marszałka Szlachty adresowane były nadal do Deputacji Szlacheckiej, a wychodząca z nich korespondencja do Heroldii prowadzona była w jej imieniu. Gubernialni marszałkowie szlachty mianowani byli przez cesarza, na wniosek namiestnika, na okres 3 lat. Zakres działania kancelarii marszałka był jednak szerszy, bo obejmował oprócz spraw legitymacyjnych także obowiązek reprezentowania stanu szlacheckiego wobec rządu, czuwanie nad poprawnością relacji pomiędzy szlachtą, kontrolę stosunków między dworem i wsią, obowiązek sprawowania kontroli nad wprowadzanym oczynszowaniem włościan, ingerowania na rzecz polubownego załatwiania sporów granicznych, propagowania zakładania magazynów zbożowych, inicjowania zbiórek na cele społeczne, wysuwania kandydatów na sędziów pokoju oraz prezydujących i członków rad szczegółowych opiekuńczych instytutów dobroczynnych i ich wizytowania. Na podstawie art. 18 ukazu z 1849 r. gubernialni marszałkowie szlachty otrzymali prawo wystawiania świadectw o stanie majątkowym, sposobie życia i sprawowania się szlachty. Weryfikację szlachty w Królestwie Polskim zamknął ukaz carski z 24 V/5 VI 1861 r., który zlikwidował również ustanowioną do jej przeprowadzenia Heroldię wraz z deputacjami szlacheckimi i urzędami gubernialnych marszałków szlachty. Zaległe czynności Heroldii i prowadzone przez nią księgi szlacheckie przejęła nowo utworzona III Rada Stanu, która zajmowała się sprawami szlacheckimi do końca swego istnienia (1867). Obowiązki deputacji szlacheckich przejęły rady gubernialne, a kancelarie gubernialnych marszałków szlachty przekazano właściwym rządom gubernialnym.

stan zachowania zespołu - ok. 90%