1. [Księga cechowa - akta wyzwolin], [1550-1633] 1676-1907, sygn. 1; 2. [Księga cechu krawców z Rymanowa - regestr zaduszny], 1693-1913, sygn. 2

Miasto Rymanów położone jest na wzniesieniu na krawędzi Kotliny Rymanowskiej nad rzeką Tabor (352 m n.p.m.) oddalone jest 16 km od Krosna. Za zgodą Władysława Opolczyka miasto założył Mikołaj Rejman (syn Rejmana) w roku 1376 na prawie magdeburskim. Początkowo Rymanów nazywany był na cześć księcia Opolczyka Ladislav (Ladislavia), ale od roku 1440 występuje już w aktach jako Rymanów od założyciela Rejmana (Rymana). Początkowo większość mieszkańców stanowili Niemcy i prawdopodobnie dlatego droga prowadząca z miasta na Węgry zwała się „via germanica”. Rymanów był prężnym ośrodkiem gospodarczym. W roku 1503 król Aleksander ustanowił jarmark w dniu św. Alojzego, ale już na początku XV wieku miasto miało prawo na odbywanie dwóch jarmarków. Zbigniew Siemiński wyjednał u króla Zygmunta Augusta w roku 1549 jarmark. Od XVI wieku miasto posiadało zamek obronny i dwa przedmieścia (Posada Dolna i Górna). Rymanów znany był z handlu winem węgierskim. Posiadał dobrze rozwinięte rzemiosło skupione w kilku cechach: szewców, krawców, garbarzy, rzeźników, masarzy i kamieniarzy. Od połowy XVI wieku miasto był silnym ośrodkiem reformacji. Parafia rzymskokatolicka należała do diecezji przemyskiej (dekanatu rymanowskiego). Rymanów był własnością prywatną, m.in. rodu Siemińskich. Zachowane w zespole księgi cechu krawców w Rymanowie są skromnym świadectwem rozwoju rzemiosła w Polsce. Pierwsze cechy na ziemiach polskich zaczęły powstawać od XI w. Duży wpływ na organizację rzemieślników w cechy miał znaczny napływ kolonistów niemieckich oraz naśladownictwo ośrodków miejskich z terenów Europy Zachodniej. Cechy ukształtowały się jako organizacje samopomocowe. Zajmowały się głównie organizacją produkcji i zbytu, a także zwalczaniem konkurencji. Oprócz tego działały jako organizacje wojskowe (paramilitarne) i bractwa kościelne. Na czele cechu stał zarząd złożony z cechmistrza, podcechmistrza, braci stołecznych i pisarza cechowego (w przypadku gdy cech był bogaty). Władze cechowe zajmowały się przede wszystkim sądownictwem, zarządem, majątkiem cechu oraz pełnieniem policji przemysłowej (mistrzowie przysięgli). Raz na miesiąc odbywało się zgromadzenie wszystkich członków cechu czyli schadzka cechowa. W hierarchii cechowej najniżej stał uczeń, który musiał spełnia kilka wymogów. Najważniejsze było potwierdzenie o prawym pochodzeniu. Po dwóch tygodniach próbnych i roku nauki (w cechu krawieckim) następowały wyzwoliny, które ucznia promowały na towarzysza w czasie uroczystego przemianowania (nadanie nowego imienia). Przemianowania dokonywali zwykle towarzysze mający w większych cechach swoje bractwa. Śladem obrzędu wyzwolin w rymanowskim cechu krawców jest księga wyzwolin z lat [1550-1633] 1676-1807. Po długim i żmudnym okresie pracy i dobijania się najwyższej godności towarzysz – czeladnik zostawał mistrzem. Mógł samodzielnie wykonywa zawód, otworzyć własny warsztat i przyjmować uczniów na naukę. Zanim to nastąpiło, po odbyciu określonej praktyki kandydat na mistrza musiał wykonać sztukę, czyli zdać praktyczny egzamin ze znajomości zawodu. Po jego pomyślnym zdaniu kandydat wpisywany był do książki przyjęć cechu. Stawał się pełnoprawnym członkiem cechu. Cech, oprócz funkcji gospodarczo-przemysłowej, spełniał dla swoich członków także funkcję organizatora życia prywatnego. „Cech czuwał przede wszystkim nad tym, by żaden z jego członków i ich rodzin, nie pomijając czeladzi, nie zszedł z tego świata bez pojednania się z Bogiem”. Młodszy mistrz miał obowiązek dowiadywania się o chorych, potrzebujących religijnej pomocy. Urządzenie pogrzebu zmarłemu członkowi cechu, było obowiązkiem cechu. Za spokój duszy zmarłych członków cech urządzał wigilie i tzw. żałomsze, czyli msze żałobne. Odbywały się one po pogrzebie oraz raz na kwartał za wszystkich braci. Aby zachować w pamięci wszystkich zmarłych członków cechu wpisywano ich imiona i nazwiska do specjalnej księgi zwanej „Regestr zaduszny” albo „Regestrum defunctorum in fraternitate”. Właśnie taka księga zachowała się w zespole Cech krawiecki w Rymanowie. Niestety, nie ma w niej zachowanych pierwszych stron. Spisy zmarłych członków poprzedzała w regestach odpowiednia nauka religijna wpisywana przez kapelana cechowego. Podstawowy materiał do badania dziejów i historii cechów stanowią statuty i księgi cechowe , które w przypadku cechu krawców w Rymanowie, nie dotrwały do naszych czasów. Wiele informacji o cechach zawierały także księgi radzieckie, księgi rachunków miejskich i testamenty rzemieślników. [Na podstawie notatki do inwenatarza zespołu autorstwa K. Nowakowskiego]

Zespół zmikrofilmowany - nr mkrf. 56/6269-56/6271