Zespół
Content:
1. Korespondencja w sprawie parafian (pismo C.K. Radcy Namiestnictwa w sprawie wykazu chłopców urodzonych w 1885 r., wykazy dzieci do szczepienia na ospę, pismo C.K. Sądu Powiatowego w Sanoku w sprawie Kseni, córki Anny Babatko), 1905, 1911, 1915-1916, sygn. 1-3, 2. Kancelaria parafii (odpisy pism wpływających do kancelarii parafii, protokół czynności parafii), 1831-1842, 1892-1915, sygn. 4-5, 3. Akta stanu cywilnego (księga małżeństw filii w Dudyńcach, księga zgonów filii w Pobiednie, Dudyńcach i Markowcach, świadectwo urodzenia i chrztu wydane przez parafię w Pielni, odpisy świadectw urodzenia i chrztu z obcych parafii przesyłane do parafii w Pielni), 1797-1869, 1907, 1909, 1913-1914
About the Creator:
Pielnia to wieś leżąca obecnie w gminie Zarszyn, w powiecie sanockim. Wiadomo, iż właścicielem Pielni w 1376 roku był „Skalka de Pella”. Miejscowość była lokowana na prawie niemieckim. Najwcześniejsza wzmianka o parafii w Pielni pochodzi z 1295 roku. Pierwsza drewniana cerkiew pod wezwaniem św. Jana Teologa spłonęła, a na jej miejscu w 1803 roku zbudowano murowany obiekt (również został strawiony przez pożar). Nową murowaną cerkiew zbudowano w 1922 roku. Parafia posiadała filie w Dudyńcach, Jędruszkowicach, Markowcach, Pisarowicach i Pobiednie. Do 1818 roku w Dudyńcach miała siedzibę odrębna parafia greckokatolicka pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Także w Pobiednie do 1800 roku istniała odrębna parafia, a następnie cerkwie filialne parafii w Wolicy, Dudyńcach, a od 1818 roku – Pielni. W 1830 roku tamtejsza cerkiew spłonęła oraz w tym też roku nastąpiła konwersja wyznania miejscowej ludności i jej przejście na obrządek łaciński. Z kolei w Pisarowicach zmiana obrządku miejscowej ludności na łaciński nastąpiła przed rokiem 1785. Natomiast większość mieszkańców Jędruszkowic przeszła na obrządek rzymskokatolicki w 1921 roku, kiedy właściciel wsi rozdzielał i sprzedawał ziemię. W 1840 roku parafia liczyła 862 osoby, natomiast w roku 1936 – 1 536 osób. Do I wojny światowej parafia greckokatolicka w Pielni należała do dekanatu sanockiego, a następnie do łukowskiego, które wchodziły w skład diecezji (eparchii) przemyskiej. W 1934 roku ją włączono do Apostolskiej Administracji Łemkowszczyzny. Siedziba parafii rzymskokatolickiej dla Pielni znajdowała się w Nowotańcu, natomiast dla Dudyniec, Jędruszkowic, Markowic, Pisarowic i Pobiedna – w Dudyńcach. II wojna światowa i wydarzenia powojenne zadecydowały o likwidacji kościoła greckokatolickiego w Polsce i Apostolskiej Administracji Łemkowszczyzny. W wyniku przesiedleń i migracji wiele parafii zostało wyludnionych, a cerkwie przejęte przez państwo w większości popadły w ruinę bądź zostały zniszczone. Sporo cerkwi przejął kościół rzymskokatolicki, przystosowując je do obrządku łacińskiego – z cerkwi w Pielni korzysta obecnie parafia rzymskokatolicka. Metryki wyznaniowe to dokumenty bieżącej rejestracji statystycznej, najstarsze wśród źródeł demograficznych. Zapisy metrykalne już w XVIII wieku zaczęły uzyskiwać moc aktu prawnego (odnosiło się to do wszystkich wyznań, jednak zasady prowadzenia ksiąg najszerzej były omawiane w normatywach Kościoła katolickiego i dzięki temu rozpowszechniły się w całej Europie). Pierwszą próbą reformy w tej dziedzinie na terenie zaboru austriackiego było wprowadzenie w 1776 roku jednolitego formularza tabelarycznego dla wpisów metrykalnych prowadzonych przez urzędy parafialne. Ta zmiana jednak nie przyniosła pożądanych efektów, m.in. wskutek niedostatecznego poinformowania duchownych prowadzących księgi. Większość akt metrykalnych poszczególnych parafii rozpoczyna się w 1784 roku. Wówczas wprowadzono kolejną reformę, na mocy której metryki otrzymały rangę dokumentów stanu cywilnego, a prowadzący je duchowni – rangę urzędników państwowych, natomiast księża rzymsko- i grekokatoliccy otrzymali wzory ksiąg urodzeń, ślubów i zgonów. Nakazano także proboszczom, by na koniec każdego roku kalendarzowego sporządzali ekstrakty i wpisywali dane do tabeli rocznej, która była dołączana na początek księgi. Wypełniona tabela miała być wysyłana do Urzędu Cyrkularnego. 1 września 1787 roku weszła w życie nowa instrukcja kancelaryjna regulująca obieg pism i tok ich załatwiania. Według niej proboszczowie poszczególnych parafii byli zobowiązani do sporządzania kopii ksiąg oryginalnych i przekazywania ich do archiwum konsystorza. Zalecenie to jednak nie było realizowane w praktyce, dlatego w latach 30-tych XIX wieku rozpoczęto w przemyskim greckokatolickim konsystorzu biskupim akcję zbiorczego przepisywania metryk – w sierpniu 1835 roku ukazały się dekret C.K. Gubernium oraz zarządzenie greckokatolickiego konsystorza biskupiego w Przemyślu dotyczące sporządzania kopii ksiąg metrykalnych. Nadzorowaniem pracy księży w trakcie przepisywania metryk miały zajmować się urzędy dekanalne, następnie kopie wysyłano do konsystorza biskupiego. W lipcu 1835 roku wezwano urzędy dekanalne do zwrócenia uwagi na sposób przechowywania i zabezpieczania ksiąg. Księgi metrykalne przechowywane obecnie w Archiwum Państwowym w Przemyślu to w znacznej części kopie sporządzane dla greckokatolickiego konsystorza biskupiego. Zostały one zgromadzone głównie w zespole nr 142 Archiwum Biskupstwa Greckokatolickiego w Przemyślu. Oryginały ksiąg wchodzą natomiast na ogół w skład odrębnych zespołów obejmujących akta stanu cywilnego i dokumentację poszczególnych parafii.
Border dates:
1797-1869, 1892-1916
Classification:
Creator's name:
Dates:
1797-1869, 1892-1916.
Former name:
Foreign language name:
Languages:
Availability:
Total archival files:
9
Total archival files processed:
9
Total archival files without records:
0
Total linear metres
0.0
Total linear metres processed
0.1
Total linear metres without records
0.0
Total archival files:
0
Total files:
0
Total size (in MB):
0.0
Total documents
0
Total cases
0
Total classes
0
Total archival files:
0.0
Total running meters :
0.0
Dates of non-archival documentation :
| Name | Quantity Inventory | uwagi |
|---|---|---|
| Index of persons | Nie | |
| Approved book inventory | Tak |
Wydzielony ze zbioru nr 147 – Parafie greckokatolickie byłego województwa rzeszowskiego – zbiór szczątków zespołu na podstawie uchwały Komisji Metodycznej z dnia 23.04.2008 Zespół częściowo zmikr. - nr mkrf. P-503, P-539