Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Lubaczowie

Reference code
56/2302/0
Number of series
0
Number of scans
1062

Content:

1. Księga chrztów, 1737-1758, sygn.1; 2. Księga zgonów, 1744-1776, sygn. 2; 3. Księga chrztów, 1758-1776, sygn. 3; 4. Księga okólników władz kościelnych i państwowych, 1777-1814, sygn. 4; 5. Księgi chrztów, małżeństw, zgonów, 1777-1785, sygn. 5-7; 6. Świadectwo chrztu Katarzyny Olgi Kraus (ur. 13 XI 1904 r.) wydane przez Urząd Parafialny Obrządku Łacińskiego, 1919, sygn. 8; Księgi małżeństw i zgonów - odpisy, 1890-1939, 1950, sygn. 9-12.

About the Creator:

Według niepotwierdzonej źródłowo wzmianki, kościół parafialny w Lubaczowie mógł funkcjonować już w roku 1375. Pierwsza źródłowa wzmianka o parafii w Lubaczowie pochodzi z 1388 roku. Jest to uposażenie parafii wsią Szczutków z nadania księcia Siemowita IV dla Piotra, proboszcza kościoła w Lubaczowie. Wówczas nosił on wezwanie św. Trójcy, Najświętszej Marii Panny i Stanisława Biskupa Męczennika. Obszar utworzonej parafii opierał się na dawnej organizacji grodowej, czyli wołości – powiatu. Ziemskie uposażenie kościoła rozszerzył pleban Mikołaj z Niedospalina, który w 1465 r. powierzył Pawłowi Wołochowi osadzenie wsi Łukawiec na gruncie Szczutkowa. Uposażenie parafii zostało wzbogacone przez króla Kazimierza Jagiellończyka, który w 1488 roku przyznał parafii część dochodów z cła lubaczowskiego oraz udzielił prawa połowu ryb w stawie szczutkowskim. Rządcami parafii byli m.in. Stanisław (1472), Marcin (1475-1478), Stefan (1479-1487), Stefan Małdrzyk z Przeworska (1489-1509), Jan (1515-1519), Jan Starzechowski (1527-1532). Parafia lubaczowska była bardzo rozległa. Jej zasięg jest znany z początku lat 30. XVI wieku na podstawie rejestru poborowego (1531 r.). Sieć parafii obejmowała wówczas Lubaczów i 23 osady. Jesienią 1619 roku nowo wybudowany drewniany kościół poświęcił biskup przemyski Stanisław Sieciński, były proboszcz lubaczowski. Kościół ten został w 1655 r. spalony przez Kozaków, a w rok po tym został odbudowany. Odbudowano wówczas oddzielną dzwonnicę. W 1744 roku biskup przemyski Wacław Hieronim Sierakowski dokonał wizytacji parafii. W protokole powizytacyjnym zachował się szczegółowy opis świątyni lubaczowskiej. W połowie XVIII wieku budynek świątyni lubaczowskiej chylił się ku upadkowi. W 1754 roku kolator kościoła biskup Sierakowski wspólnie z  Jerzym Mniszchem - starostą lubaczowskim pokryli większość kosztów związanych z budową nowego drewnianego kościoła. Parafia w Lubaczowie, leżąca dotychczas w granicach archidiecezji lwowskiej, na mocy zarządzeń cesarza Józefa II z 29 I i 13 II 1782 r. została włączona do diecezji przemyskiej. Natomiast 20 X 1787 r. w granicach archidiecezji lwowskiej znalazły się dwa dekanaty z diecezji przemyskiej – lubaczowski i sokalski wraz z parafią Lubaczów. Odtąd, do 1946 roku parafia lubaczowska była położona w archidiecezji lwowskiej. Według inwentarza z  ok. 1820 roku kościół w Lubaczowie był budowlą jednonawową, krytą dachem gontowym, z wieżą na sygnaturkę i przylegającymi do boków prezbiterium zakrystią i skarbcem. Wyposażenie składało się z pięciu rzeźbionych, złoconych i  polichromowanych ołtarzy, ambony i chrzcielnicy oraz w części zachodniej wspartego na dwóch filarach chóru muzycznego. Według protokołu wizytacji arcybiskupa Andrzeja Ankwicza z 1822 roku parafia obejmowała 22 wsie: Basznia Dolna, Basznia Górna, Borowa Góra, Burgau, Cetynia, Dąbrowa (z Kornagami), Felsendorf, Krowica, Krowica Hołodowska, Krowica Lasowa, Krowica Wólka,Lindenau, Lipowiec, Lisie Jamy, Majdan, Młodów, Opaka, Ostrowiec, Reichau, Sieniawka, Załuże. W roku 1857 w granicach parafii, oprócz Lubaczowa, leżały następujące miejscowości: Basznia, Cetynia, Kornagi, Krowica Hołodowska, Krowica Lasowa, Krowica Wólka, Lipowiec, Lisie Jamy, Majdan, Młodów, Opaka, Ostrowiec, Załuże. Na terenie parafii żyło 3982 katolików, 320 akatolików, 670 Żydów. W  następstwie wieloletnich zaniedbań, pomimo doraźnych remontów w  latach 1816 i 1880, w końcu XIX wieku drewniany kościół chylił się ku upadkowi. W związku z tym podjęto decyzję o  budowie nowej świątyni, której projekt wykonany został przez architekta lwowskiego Jana Lewińskiego w stylu neoromańskim i neogotyckim. Budowę rozpoczęto w maju 1898 roku (5 V tego roku ks. Wincenty Kinal w asyście księży obu obrządków, w obecności burmistrza Józefa Kapki i parafian poświęcił kamień węgielny), a ukończono i poświęcono w dniu 27 VIII 1890. Prace związane z wyposażeniem kościoła trwały kilka lat. W 1904 r. w prezbiterium został umieszczony nowy ołtarz w stylu neogotyckim, dłuta przemyskiego rzeźbiarza Ferdynanda Majerskiego. Do wnętrza przeniesiono część zabytkowych obrazów i rzeźb ze starego kościoła. W 1914 roku parafia, oprócz Lubaczowa, obejmowała miejscowości: Basznia Dolna, Basznia Górna, Borowa Góra, Burgau, Dąbrowa, Felsendorf, Krowica, Krowica Hołodowska, Krowica Lasowa, Krowica Wólka, Lisie Jamy, Majdan, Młodów, Opaka, Ostrowiec, Załuże. Na terenie parafii żyło wówczas 6926 katolików, 106 akatolików. W kancelarii parafii pod koniec XIX wieku były przechowywane księgi chrztów od 1722-1737, księgi małżeństw z lat 1696-1722, księgi zgonów z lat 1696-1723. Po napaści Niemiec hitlerowskich na Polskę 1 IX 1939 r. oraz inwazji sowieckiej 17 IX tego roku prawie cała archidiecezja lwowska znalazła się w granicach Związku Radzieckiego. Na skutek zmian politycznych po II wojnie światowej niemal cały obszar archidiecezji lwowskiej obrządku łacińskiego pozostał w granicach ZSRR, a tylko niewielka część jej terytorium, obejmująca dekanaty bełski, lubaczowski i część żółkiewskiego, znalazła się w Polsce. 13 X 1945 r. arcybiskup lwowski Eugeniusz Baziak mianował proboszcza i dziekana lubaczowskiego księdza Stanisława Sobczyńskiego wikariuszem generalnym „na terytorium archidiecezji, które pozostało w Polsce”. „Archidiecezja w Lubaczowie” stanowiła najdalej wysuniętą na północy zachód część archidiecezji lwowskiej sprzed 1939 r. Jej stolicą zostało miasto Lubaczów, a kościół parafialny pw. św. Stanisława BM – prokatedrą. W połowie 1946 r. powołano w Lubaczowie „Komitet Parafialny” z proboszczem Sobczyńskim jako przewodniczącym. W latach 1946-1992 parafia leżała w Administraturze Apostolskiej Archidiecezji Lwowskiej w Lubaczowie, zaś od roku 1992 należy do struktur diecezji zamojsko-lubaczowskiej. W latach 1930–1931 Archiwum Archidiecezjalne obrządku łacińskiego we Lwowie rozpoczęło akcję gromadzenia materiałów archiwalnych z terenu archidiecezji lwowskiej "sprzed 1800 r., znachodzące[ych] się w urzędach parafjalnych na obszarze archidiecezji lwowskiej, niekiedy w zupełnem zaniedbaniu i zapomnieniu". W tymże Archiwum dla materiałów pochodzących z poszczególnych parafii utworzono odrębną grupę „Archiwum Parafialne”. Aktom nadawano sygnaturę złożoną z sigli A.P. (Archiwum Parafialne), nazwy danej miejscowości oraz porządkowej cyfry arabskiej. W Archiwum zgromadzono 10 jednostek pochodzących z parafii w Lubaczowie, z których najstarsza datowana była na 1737 rok. Ponadto w zasobie Archiwum znajdował się dokument pergaminowy z 1458 (dotyczący uposażenia parafii) i 1523 roku (dotyczący odpustów). W 1944 r. okupacyjne władze niemieckie wywiozły ze Lwowa zasób Archiwum Archidiecezjalnego oraz akta parafii rzymsko – i greckokatolickich, a także izraelickich gmin wyznaniowych z terenu tzw. Małopolski Wschodniej. Zostały one w 1946 r. odnalezione w dwóch wagonach pociągu stacjonującego w Brzegu (Brzeg Opolski) na Dolnym Śląsku, skąd zostały przewiezione do Archiwum Państwowego we Wrocławiu, gdzie zostały zabezpieczone przez pracowników Archiwum, przeglądnięte i zidentyfikowane. Część akt nad którymi pracowali wrocławscy archiwiści przekazano w ciągu 1949 r. w dwóch transportach. Pierwszym z nich wysłano do ZSRR księgi urzędów parafialnych greckokatolickich leżących w obrębie dekanatów, które w całości znalazły się po wojnie na obszarze ZSRR. Drugi transport akt stanu cywilnego obrządku łacińskiego, greckokatolickiego i izraelickich gmin wyznaniowych wysłano do Archiwum Akt Stanu Cywilnego utworzonego przy Ministerstwie Administracji Publicznej w Warszawie. Rok później ministerstwo zlikwidowano, a akta metrykalne które nie zostały przekazane stronie radzieckiej, znalazły się w Archiwum Urzędu Stanu Cywilnego Warszawa – Śródmieście. Pozostałe archiwalia, na mocy polecenia Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych z dnia 11.11.1952 r., zostały w dniu 9.01.1953 r. przekazane Wojewódzkiemu Archiwum Państwowemu w Rzeszowie z siedzibą w Przemyślu. Były to akta znajdujące się przed wojną w zasobie Archiwum Archidiecezjalnego obrządku łacińskiego we Lwowie, a także akta Archidiecezji greckokatolickiej we Lwowie oraz akta przeszło 460 parafii greckokatolickich, parafii rzymskokatolickich i izraelickich gmin wyznaniowych, przeważnie z terenów II Rzeczypospolitej, które po 1945 r. znalazły się w granicach USRR. Wśród nich znalazły się księgi metrykalne oraz księgi wytworzone przez parafię w Lubaczowie. Świadczą zachowane w lewych rogach okładek naklejki nadawane w AAL wraz z nazwą parafii oraz sygnaturą (sygn. 1-7 akt zespołu). Źródła i opracowania: Archiwum Państwowe w Przemyślu, Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Lubaczowie, sygn. 1-12 Schematismus Universi Saecularis et Regularis Cleri Archi Diaeceseos Metropol. Leopol. Rit. Lat. (lata 1860-1899) Atlas historyczny metropolii przemyskiej. (Archi)diecezja przemyska, diecezja rzeszowska, diecezja zamojsko-lubaczowska ok. 1340-2018, Lublin 2019. G. Klebowicz, Parafie i wspólnoty zakonne (archi) diecezji przemyskiej XIV-XXI w., Przemyśl 2020 Z. Kubrak, Dzieje Lubaczowa. Tom I Lubaczów od czasów najdawniejszych do lipca 1944 roku, Rzeszów 2016 B. Kumor, Organizacja diecezji przemyskiej 1772-1850, „Nasza Przeszłość”, T. 43: 1975, s. 135–170. M. Leszczyński, Archidiecezja lwowska obrządku łacińskiego w granicach Polski 1944-1992, Lublin 2011. Listy Michała Wąsowicza do Witolda Suchodolskiego i inne źródła archiwalne 1945-1954. Rzecz o archiwach, archiwistach i archiwaliach na Dolnym Śląsku, wstęp i oprac. G. Trzaskowska, I. Łaborewicz, Wrocław 2016. S. Zajączkowski, Archiwum Archidiecezjalne obrządku łacińskiego we Lwowie, Lwów 1932.

Border dates:

1737-1814, 1890-1937, 1950

Classification:

urzędy stanu cywilnego i akta metrykalne

Creator's name:

Dates:

1737-1814, 1890-1937, 1950-1950.

Former name:

Foreign language name:

Languages:

polski, niemiecki, łaciński

Availability:

Available in full

Total archival files:

12

Total archival files processed:

12

Total archival files without records:

0

Total linear metres

0.21

Total linear metres processed

0.21

Total linear metres without records

0.0

Total archival files:

0

Total files:

0

Total size (in MB):

0.0

Total documents

0

Total cases

0

Total classes

0

Total archival files:

0.0

Total running meters :

0.0

Dates of non-archival documentation :

Name Quantity Inventory uwagi
Electronic archive inventory approved Nie

Zespół utworzono na podstawie uchwały Komisji Metodycznej z 15.02.2011 r.