Protokoły z zebrań POP (1949-1954) - sygn. 1.

Zasadniczym ogniwem organizacyjnym w strukturze Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i podstawową organizacja, do której należał każdy członek PZPR była podstawowa organizacja partyjna /POP/. W przedsiębiorstwach i instytucjach obejmujących więcej niż 100 członków i kandydatów tworzono komitety zakładowe. W takich przedsiębiorstwach i instytucjach mogły być również tworzone oddziałowe organizacje partyjne. Oddziałowe organizacje partyjne, za zgodą egzekutywy Komitetu Wojewódzkiego, mogły być tworzone także w zakładach pracy, w których liczba członków i kandydatów partii nie przekracza 100. Egzekutywa KW mogła przyznać oddziałowym organizacjom partyjnym uprawnienia w zakresie przyjmowania, skreślania i udzielania kar partyjnych. Egzekutywa KW mogła także wyrazić zgodę na utworzenie komitetu zakładowego w organizacjach partyjnych liczących od 100 do 400 członków i kandydatów. W przedsiębiorstwach i instytucjach, w których liczba członków i kandydatów partii przekracza 400, mogą być – za zgodą egzekutywy KW – tworzone wewnątrz ogólnozakładowej organizacji (w wydziałach, oddziałach, zakładach) podstawowe organizacje partyjne, dzielące się na oddziałowe organizacje partyjne. W tych przypadkach władzą całej organizacji partyjnej jest komitet zakładowy. W uzasadnionych przypadkach egzekutywa KW mogła nadać tym komitetom uprawnienia, jakie posiadają KG (KMG, KM, KD) . POP stanowiły zasadnicze ogniwo organizacyjne PZPR, które tworzyły się za zgodą komitetu miejskiego/ gminnego, miejsko-gminego, dzielnicowego) w zakładzie pracy, instytucji, na wsi oraz miejscu zamieszkania członków i kandydatów. Aby utworzyć POP musiało być co najmniej 3 członków partii. Do głównych zadań POP należało: formułowanie wniosków programowych do zjazdu oraz konferencji sprawozdawczo-wyborczych, wyrażanie opinii o projektach programów, zgłaszanie wniosków i postulatów, żądanie informacji od komitetów partyjnych w sprawach polityki partii i sytuacji społeczno-politycznej; przedstawianie wstępnych propozycji i wyrażanie stanowiska wobec kandydatów – członków POP – do władz partyjnych; wyrażanie swego stanowiska wobec osób kandydujących z ramienia PZPR do organów przedstawicielskich; dokonywanie oceny postaw swych członków, wyróżnianie najbardziej aktywnych członków itp . Generalnie podstawowe organizacje partyjne były odpowiedzialne za realizację uchwał zjazdu PZPR oraz za przestrzegania zadań statutowych. Do władz POP należały: - zebrania POP – najwyższa władza uchwałodawcza, odbywało się w miarę potrzeb, nie rzadziej niż raz w miesiącu; - egzekutywa POP – była zobowiązana m. in. programować i planować pracę POP, planować tematykę zebrań oraz przygotowywać je merytorycznie i organizacyjnie, przygotowywać projekty uchwał POP, opracowywać harmonogram realizacji uchwał POP przyjętych na zebraniu oraz organizować kontrolę ich wykonania, organizować pracę ideowo-wychowawczą w POP i zakładzie, omawiać na swych posiedzeniach ważne problemy polityczne i społeczno-gospodarcze zakładu, oceniać pracę osób pełniących z rekomendacji POP funkcje partyjne i społeczne; - Sekretarze POP – do ich głównych zadań należało: organizowanie pracy egzekutywy w okresie między zebraniami POP, przewodniczenie zebraniom POP i posiedzeniom egzekutywy; występowanie w imieniu organizacji partyjnej na zewnątrz oraz przekazywanie informacji i postanowień z nadrzędnych komitetów partyjnych dotyczących działalności partii . Przez cały okres PRL sekretarze POP sprawowali w przedsiębiorstwach realną władzę z którą musieli się liczyć dyrektorzy i kierownicy. Po rozmowach "Okrągłego Stołu" i wyborach 04.06.1989 r. Polska Zjednoczona Partia Robotnicza straciła swą monopolistyczną pozycję, oddała władzę i przestała mieć charakter partii państwowej. Jesienią 1989 r. organizacje partyjne usunięto z przedsiębiorstw i instytucji państwowych, a następnie władze PZPR na ostatnim zjeździe podjęły w dniu 29.01.1990 r. decyzję o samo rozwiązaniu.