1. Szkoła Ludowa Dwuklasowa w Płazowie, 1916-1917, 1920-1921 (dzienniki lekcyjne z lat szkolnych 1916/17, 1920/21, katalogi klasowe z roku szkolnego 1920/21, wykaz uczęszczania uczniów do szkoły z roku szkolnego 1916/17, podział godzin dla uczniów stopnia II i IV w roku szkolnym 1920/21), sygn. 1-4, 69-70, 99; 2. Szkoła Powszechna Dwuklasowa w Płazowie, 1921-1939; 2.1. Ewidencja uczniów oraz dzieci objętych obowiązkiem szkolnym, 1921-1939 (wyciągi z arkusza spisu dzieci z roczników 1918-1931, metryki szkolne dzieci urodzonych w latach 1914-1932, wykazy uczniów z roku szkolnego 1938-1939), sygn. 37-39, 71; 2.2. Dokumentacja przebiegu i wyników nauczania, 1921-1939 (dzienniki lekcyjne z lat 1921-1939, katalogi klasowe wraz z wykazami klasyfikacyjnymi z lat 1922-1923, 1925-1932, księgi ocen sprawowania się i postępów w nauce uczniów w latach 1932-1936, 1938-1939, zawiadomienie szkolne ucznia oddziału IV Szkoły Powszechnej Dwuklasowej w Płazowie za rok szkolny 1924, okładki z zeszytów z nazwiskami uczniów z roku szkolnego 1933/34 w języku ukraińskim), sygn. 5-36, 68, 72-97; 2.3. Korespondencja i informacje dotyczące uczniów, 1938-1939 (pismo Starosty Powiatowego Lubaczowskiego w sprawie uczęszczania uczennicy na lekcje religii rzymskokatolickiej, zwolnienia lekarskie dla uczniów, korespondencja z Inspektorem Szkolnym w Rawie Ruskiej w sprawie rodziców uchylających się od obowiązku szkolnego swoich dzieci, pismo Inspektoratu Szkolnego w Rawie Ruskiej w sprawie zwolnienia rodziców ucznia od zapłacenia grzywny szkolnej), sygn. 54-57; 2.4. Dokumentacja organizacyjna szkoły, 1923, 1935-1939 (zarządzenie Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego w sprawie nauki obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej z 12.08.1938 roku, pismo Rady Szkolnej Powiatowej w Lubaczowie do Zarządu Szkoły dotyczące raportów o frekwencji uczniów, okólniki Inspektoratu Szkolnego w Rawie Ruskiej, polecenia Inspektoratu Szkolnego w Rawie Ruskiej przesyłane do kierownictwa Szkoły Powszechnej w Płazowie, okólniki innych władz szkolnych, sprawozdanie z wizytacji przeprowadzonej w dniu 14.12.1938 roku, zestawienia dotyczące uczniów według stanu z dnia 1 października 1937, zestawienie miesięczne i roczne uczęszczania uczniów i dni nauki szkolnej w roku szkolnym 1937/38), sygn. 40-41, 46, 53, 58-59, 64, 98; 2.5. Organizacja pracy dydaktyczno-wychowawczej, 1922-1925, 1930, 1935, 1938 (plan wychowawczy dla Publicznej Szkoły Powszechnej II stopnia w Płazowie, pisma kierowane do Inspektoratu Szkolnego w Rawie Ruskiej w sprawach organizacji nauki w roku szkolnym 1938/1939, plan pracy wychowawczej 1938-1939, szczegółowe plany lekcyjne na rok szkolny 1922/23, konspekty lekcyjne), sygn. 42, 44, 47, 60, 100-103; 2.6. Kursy dokształcające, 1937-1938 (kurs wieczorowy oświaty pozaszkolnej dla dorosłych kursy początkowe dla przedpoborowych), sygn. 43, 45; 2.7. Dokumentacja dotycząca spraw finansowych i administracyjnych szkoły, 1915-1939 (protokoły czynności szkoły, pismo Rady Szkolnej Powiatowej w Lubaczowie w sprawie zatwierdzenia preliminarza budżetowego na okres od 1 I 1928 do 31 III 1929, zakupy podręczników, przyborów szkolnych i pomocy naukowych dla szkoły, książka pocztowa szkoły w Płazowie, weksle płatne przez kierownika szkoły), sygn. 48-49, 62-63, 66-67; 2.8. Dokumentacja dotycząca kadry nauczycielskiej szkoły, 1926, 1938-1939 (brudnopis podania nauczyciela do Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego we Lwowie z 1926 roku w sprawie udzielenia zaliczki w wysokości dwumiesięcznych poborów na leczenie, pisma otrzymywane w latach 1938-1939 z Inspektoratu Szkolnego w Rawie Ruskiej dotyczące zatrudnienia oraz urlopu kadry pedagogicznej), sygn. 61, 104; 2.9. Działalność biblioteki i organizacji szkolnych, 1934-1935, 1937-1939 (niewypełniony zeszyt Statystyka i Sprawozdanie Biblioteki, okólniki różnych instytucji i stowarzyszeń, koło Szkolne Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, zbiórki pieniężne, prospekt prenumeraty ilustrowanego pisma miesięcznego „Tęcza”), sygn. 50-52, 65, 105.

W czasie założenia szkoły w Płazowie miasteczko Płazów (daw. Błażów) należało do dawnego powiatu Cieszanów, który funkcjonował w latach 1854-1867 jako powiat kraju koronnego Królestwa Galicji i Lodomerii i wchodziło w skład cyrkułu żółkiewskiego. W 1867 roku, w związku z reformą administracyjną powiat Cieszanów wszedł w całości w skład nowego powiatu cieszanowskiego, a od 1923 roku, w wyniku następnej reformy administracyjnej powiat cieszanowski został przekształcony w powiat lubaczowski(1). Pierwsza szkoła w Płazowie była szkołą trywialną. Została założona w 1864 roku. Z zapisu w dokumentach wynika, że pierwszym nauczycielem tymczasowym w szkole w Płazowie był Michał Krupa, a do szkoły uczęszczało 44 dzieci(2). Od roku 1868 nowym organem administracji w zakresie szkolnictwa w Galicji była Rada Szkolna Krajowa, której podlegały utworzone w 1870 roku na podstawie Rozporządzenia Ministra Wyznań i Oświecenia rady szkolne miejscowe i okręgowe(3). Z dokumentacji wynika, że w 1896 roku szkoła w Płazowie podlegała Radzie Szkolnej Miejscowej w Płazowie oraz Radzie Szkolnej Okręgowej w Cieszanowie(4). W 1874 roku szkoła w Płazowie była szkołą parafialną, a w 1876 roku szkołą filialną z księdzem Aleksandrem Maciejewiczem jako nauczycielem kierującym. Funkcjonowała zgodnie z przepisami ustawy z 2 maja 1873 roku o zakładaniu i utrzymaniu szkół ludowych. W kolejnych latach zmieniały się organizacja i nazwy szkoły. Od 1880 do 1900 roku placówka działała jako Szkoła Ludowa Jednoklasowa, a od 1901 do 1914 roku jako Szkoła Ludowa Dwuklasowa(5). W okresie I wojny światowej szkoła również prowadziła działalność. Świadczy o tym zachowana dokumentacja przebiegu i wyników nauczania z roku 1916 (6). W latach 1916-1922 nauczycielem kierującym szkołą był Józef Koralewicz, a drugą nauczycielką była Weronika Koralewicz. Przy dwuklasowej organizacji szkoły obowiązywał czterostopniowy system nauki, który trwał sześć lat. Szkoła również organizowała nauki dopełniające(7). Do szkoły uczęszczały dzieci trzech wyznań: rzymskokatolickiego, greckokatolickiego oraz izraelickiego. Nauka w szkole odbywała się w języku polskim, ale dzieci o stopniach nauki od II do IV uczyły się również języka ruskiego. Od 1923 roku język polski był językiem wykładowym(8). Program nauczania w szkole obejmował naukę: rachunków, czytania, pisania, wiadomości z dziejów i przyrody, rysunków, śpiewu, robót ręcznych, gimnastyki oraz religii. Od roku szkolnego 1921/22 placówka funkcjonowała, zgodnie z przepisami Dekretu Naczelnika Państwa z dnia 7 lutego 1919 r. o obowiązku szkolnym jako szkoła powszechna. Jej nazwa brzmiała: Szkoła Powszechna w Płazowie(9). W tym roku szkolnym kierownikiem szkoły został Karol Bauman, a drugą nauczycielką była Helena Bauman(10). Budynek szkoły – utrzymywany z funduszy gminnych i dworskich był w bardzo złym stanie. Nie posiadał ogrzewania, a sale były niedoświetlone. W 1923 roku, pomimo częstych napraw dachu, wymiany szyb okiennych i przebudowy pieców Inspektor Szkolny powiatu lubaczowskiego polecił Radzie Szkolnej Miejscowej w Płazowie, aby przy pomocy Rady Szkolnej Powiatowej w Lubaczowie wybudować nową szkołę(11). W 1927 roku, rozporządzeniem Kuratora Okręgu Szkolnego Lwowskiego z dnia 15 marca, szkoła w Płazowie otrzymała stopień organizacyjny szkoły dwuklasowej i nazwę: Szkoła Powszechna Dwuklasowa w Płazowie(12). Od 7 września 1934 roku w szkole funkcjonowało Szkolne Koło Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, do którego należało 25 uczniów z całej szkoły. W roku szkolnym 1934/35 nastąpiła zmiana na stanowisku kierownika szkoły, nowym kierownikiem został mianowany Tadeusz Rajnik. Posadę drugiego nauczyciela objęła Janina Siwiak. W tym też roku, po wielu latach starań oddano do użytku nowy budynek szkolny(13). W roku 1936 nauczycielką kontraktową w szkole została Olga Koniuch, a w latach 1937-1939 nauczycielami byli także Janina Rajnik, Włodzimierz Hromiak oraz Jan Szymkiw(14). W latach 1936-1938 w szkole organizowano kursy wieczorowe oświaty pozaszkolnej oraz kursy dla przedpoborowych analfabetów(15). W roku 1937 szkole dodano kolejny etat nauczycielski. Szkoła zmieniła więc nazwę na: Szkoła Powszechna Dwuklasowa stopnia II w Płazowie i było w niej VI klas(16). Placówka posiadała bibliotekę uczniowską i ogród szkolny. Organizowała dożywianie, pomoc materialną i zakup podręczników dla dzieci z rodzin ubogich, a także zbiórki funduszy na Towarzystwo Popierania Budowy Publicznych Szkół Powszechnych oraz Fundusz Szkolnictwa Polskiego za granicą(17). W 1938 roku w szkole zostało zorganizowane Szkolne Koło Oszczędności oraz sklepik szkolny działający na zasadzie spółdzielni(18). We wrześniu 1939 roku, ze względu na wybuch II wojny światowej Szkoła Powszechna Dwuklasowa stopnia II w Płazowie prawdopodobnie nie rozpoczęła swojej działalności. Przypisy: (1) K. Ostafin, Podziały administracyjne Galicji 1857-1910 [online], ArcGIS StoryMaps, 13 marca 2024 [dostęp 2025-03-10]. (2) Handbuch des Statthalterei-Gebietes in Galizien für das Jahr 1864, s. 344. (3) M. Rauch, Rada Szkolna Krajowa - geneza powstania i pierwszy rok działalności, w: „Edukacja – Technika – Informatyka” numer specjalny 1 z 2018 r. (4) Archiwum Państwowe w Przemyślu, zespół nr 2528 Rada Szkolna Miejscowa w Płazowie, sygn. 11, s. 2, 6. (5) Szematyzmy Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem: na lata 1874-1914, Dziennik Ustaw i Rozporządzeń Krajowych z 1873 r. (6) Archiwum Państwowe w Przemyślu, zespół nr 2517 Szkoła Powszechna w Płazowie, sygn. 1, s. 1. (7) Tamże, sygn. 2, s. 1, sygn. 99, s. 1. (8) Tamże, sygn. 1-2, sygn. 48. (9) Tamże, sygn. 4, s. 1. (10) Tamże, sygn. 5, s. 1, sygn. 6, s. 1. (11) Archiwum Państwowe w Przemyślu, zespół nr 2528 Rada Szkolna Miejscowa w Płazowie, sygn. 5, s. 1. (12) Tamże, sygn. 3, s. 1. (13) Archiwum Państwowe w Przemyślu, zespół nr 2517 Szkoła Powszechna w Płazowie, sygn. 48, s. 140, sygn. 29, s. 1, sygn. 92, s. 1. (14) Tamże, sygn. 34, s. 1, sygn. 93, s. 1, sygn. 95, s. 1. (15) Tamże, sygn. 43, 45. (16) Tamże, sygn. 46, s. 1-2. (17) Tamże, sygn. 48, 52. (18) Tamże, sygn. 97, s. 58.