Archiwum Karola Małłka

Reference code
42/3513/0
Number of series
8
Number of scans
0

Content:

W skład spuścizny wchodzą głownie materiały wytworzone przez Karola Małłka, które odzwierciedlają jego działalność publiczną, literacką, oświatową, a także pokazują jego życie prywatne. W spuściźnie znajdują się również akta żony Karola Małka Wilhelminy - nauczycielki, członkini Związku Mazurów, działaczki Związku Nauczycielstwa Polskiego (dzienniki, korespondencja i dokumentacja osobista) oraz synów Karola i Wilhelminy Małłków (głownie korespondencja i zdjęcia): Ryszarda – pastora ewangelickiego, Leopolda - nauczyciela i Janusza – profesora historii związanego z Uniwersytetem im. Mikołaja Kopernika w Toruniu, a także oprawiona kopia Wspomnień Edwarda Małka, brata Karola pt. „Gdzie jest moja ojczyzna?”. Zespół został podzielony na 8 serii: 1. Prace twórcy spuścizny – sygn. od 1 do 34, m. in. pamiętniki, teksty literackie, materiały do publikacji, pamiętniki działaczy komunistycznych, materiały dotyczące folkloru mazurskiego, gawędy, słuchowiska, notatki, 2. Materiały działalności twórcy spuścizny – sygn. od 35 do 78, m.in. wykłady, teksty dotyczące Warmii i mazur, zagadnień autochtonicznych, wyjazdy służbowe, materiały dotyczące Związku Mazurów, Instytutu Mazurskiego, materiały dotyczące Mazurskiego Uniwersytetu Ludowego i działalności w Państwowej Szkole Pracy Społecznej w Mikołajkach, 3. Materiały biograficzne – sygn. od 79 do 88, m.in. akta personalne Karola Małłka, dzienniki, wspomnienia, sprawy spadkowe, 4. Korespondencja – sygn. od 89 do 184, m.in. korespondencja z działaczami społecznymi, literatami, historykami, dziennikarzami, korespondencja rodzinna, życzenia, korespondencja Janusza Małłka, 5. Materiały o twórcy zespołu – sygn. od 185 do 191, m. in. materiały do biografii Karola Małłka, prace magisterskie, artykuły prasowe, 6. Materiały rodzinne – sygn. od 192 do 280, m.in. akta personalne i dzienniki Wilhelminy Małłek, akta personalne Ryszarda i Leopolda Małłków, wspomnienia Edwarda Małłka, 7. Materiały osób obcych – sygn. od 281 do 294, m.in. materiały dotyczące działaczy mazurskich, artykuły prasowe poświęcone Warmii i Mazurom, materiały kartograficzne, 8. Zdjęcia i odznaczenia – sygn. od 295 do 326, m.in. fotografie rodzinne, z oficjalnych spotkań i jubileuszy, fotografie z podróży, dotyczące Warmii i Mazur, odznaczenia nadane członkom rodziny Małłek,

About the Creator:

Zespół Archiwum Karola Małłka obejmuje całokształt życia i działalności Karola Małłka, w którego skład wchodzą zarówno materiały wytworzone w toku działalności publicznej twórcy, jak i dokumentacja prywatna. Karol Małłek, jeden z najwybitniejszych działaczy, publicystów i propagatorów historii Mazur i Mazurów, pisarz, folklorysta i nauczyciel, urodził się 1898 r. w Brodowie (pow. działdowski). W czasie I wojny światowej walczył na froncie francuskim pod Verdun. W latach 20. Skończył kursy nauczycielskie, a następnie uczył w szkołach m. in. w Furgałach, Płośnicy i Działdowie, był kierownikiem szkoły w Nowej Wsi, Kisinach i Pierławce. Od 1921 r. był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Mazur, skarbnikiem Polsko-Mazurskiego Towarzystwa Ewangelickiego, sekretarzem Związku Nauczycielstwa Polskiego Szkół Powszechnych (od 1922 r.), sekretarzem Oddziału Zrzeszenia Ewangelików Polskich w Działdowie. W 1935 r. został współzałożycielem i prezesem Związku Mazurów (działał do 1944). W czasie II wojny światowej ukrywał się pod Warszawą przed gestapo jako Jan Michał Skoryna. W czasie wojny, przebywając w Warszawie utrzymywał kontakty z działaczami mazurskimi. W listopadzie 1944 r. przedstawił Krajowej Radzie Narodowej memoriał dot. powrotu Warmii i Mazur do Polski. Zorganizował tajny Mazurski Instytut Naukowy, którego celem było przygotowanie materiałów naukowych dotyczących powrotu Mazur do Polski. Działał jako członek Komisji Oświatowej dla Prus Wschodnich w Tajnej Organizacji Nauczycielskiej. Po wojnie reaktywowano działalność Mazurskiego Instytutu Naukowego. Małłek był jego prezesem (1945-1948). Po wojnie był m. in. przewodniczącym Powiatowej Rady Narodowej w Działdowie, działał w różnych organizacjach społecznych, był radnym Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie, działał we Froncie Jedności Narodu, był zastępcą członka Rady Naczelnej Polskiego Związku Zachodniego, członkiem PSL, potem PPS i PZPR. W 1950 r. pozbawiony członkostwa w PZPR, przywrócony w 1956 r. Od 1956 r. członek Związku Literatów Polskich w Olsztynie. Poza tym zorganizował i był prezesem Instytutu Mazurskiego w Olsztynie, w latach 1945 – 1950 został dyrektorem Mazurskiego Uniwersytetu Ludowego w Rudziskach Pasymskich, następnie był kierownikiem Wydziału w Kuratorium Okręgu Szkolnego w Olsztynie (1950-1951). Od lipca 1951 jako emeryt zamieszkał w Krutyni (pow. mrągowski). Ponownie objął stanowisko dyrektora Mazurskiego Uniwersytetu Ludowego w Rudziskach Pasymskich (1.11.1957-30.06.1960). W latach 1960-1962 mieszkał w Olsztynie i Krutyni, w latach 1962-1969 w Toruniu i Krutyni. Zmarł 28 sierpnia 1969 r. w Krutyni; pochowany w Olsztynie. Debiutował roku utworem scenicznym Jutrznia na Gody opartym na tradycjach ludowych. Zbierał pieśni ludowe, podania, przysłowia, opisy obrzędów mazurskich, które opublikował w licznych artykułach. Wydał Mazurski śpiewnik regionalny, Plon czyli dożynki na Mazurach, Wesele mazurskie, był redaktorem Kalendarza dla Mazurów na 1939 rok. Po II wojnie światowej publikował liczne artykuły, szkice biograficzne. Tłumaczył prozę Ernesta Wiecherta. Opublikował książki Jest dąb nad Mukrem (są to zbeletryzowane życiorysy działaczy mazurskich), opowiadania oparte na motywach ludowych Opowieści znad mazurskiego Gangesu oraz 4 tomy pamiętników: Z Mazur do Verdun. Wspomnienia 1890-1919, Interludium mazurskie. Wspomnienia 1920-1939, Z Mazur do podziemia. Wspomnienia 1939-1945, Polskie są Mazury. Wspomnienia 1945-1966.

Border dates:

1917-2020

Classification:

archiwa prywatne i spuścizny

Creator's name:

Dates:

1917-2020.

Former name:

Foreign language name:

Languages:

rosyjski, polski, niemiecki

Availability:

Provided partially

Total archival files:

326

Total archival files processed:

326

Total archival files without records:

0

Total linear metres

3.63

Total linear metres processed

3.63

Total linear metres without records

0.0

Total archival files:

0

Total files:

0

Total size (in MB):

0.0

Total documents

0

Total cases

0

Total classes

0

Total archival files:

0.0

Total running meters :

0.0

Dates of non-archival documentation :

Name Quantity Inventory uwagi
Electronic archive inventory approved Nie