Zespół archiwalny obejmuje jeden tom zawierający akty notarialne sporządzone w latach 1875-1876 oraz wspólnie oprawione repertorium i skorowidz do tych aktów.

Leonard Zaleski był rejentem (notariuszem) [1] działającym w latach 1875-1876 w okręgu Sądu Pokoju w Koninie, z siedzibą urzędową w mieście Konin. Notariusz urzędowanie w Koninie rozpoczął w lutym 1875 r., a zakończył w kwietniu 1876 r. [2] Zakres działania notariusza regulowały w szczególności francuska ustawa notarialna z 1803 r. [3] oraz ustawy hipoteczne z 1818 r. i 1825 r. [4] Notariusz był urzędnikiem publicznym, do którego podstawowych kompetencji należało sporządzanie aktów i kontraktów (umów), którym strony chciały lub były zobowiązane nadać znamię wiary publicznej (przyjmowanie aktów dobrej woli i nadawanie im cech autentyczności) oraz do spełniania innych czynności zleconych mu przez przepisy prawne. W szczególności notariusz: - sporządzał akty notarialne, w tym umowy kupna-sprzedaży, testamenty, intercyzy, układy i umowy, cesje, pełnomocnictwa, itp., - wydawał wypisy i odpisy aktów notarialnych, - sporządzał poświadczenia własnoręczności podpisu, zgodności odpisu z oryginałem, czasu okazania dokumentu, pozostawania osoby przy życiu, stawiennictwa lub niestawiennictwa osoby, - doręczał oświadczenia stron, - sporządzał protesty weksli, czeków i inne dokumenty, - przyjmował na przechowanie dokumenty, pieniądze lub papiery wartościowe oraz - dodatkowo wykonywał funkcje z zakresu prawa hipotecznego. Prawo mianowania notariusza należało do panującego. Bezpośredni nadzór nad działalnością notariusza sprawował Trybunał Cywilny w Kaliszu. Czynności notarialnych notariusz mógł dokonywać w swojej kancelarii, przy czym mógł mieć tylko jedną kancelarię, lub jeżeli przemawiał za tym charakter czynności czy też szczególne okoliczności, w innym miejscu na terenie okręgu sądu, w którym miał siedzibę. Do obowiązków notariusza należało prowadzenie odpowiednich pomocy ewidencyjnych - rejestrów (repertoriów) czynności notarialnych i skorowidzów alfabetycznych oraz przechowywanie zbioru oryginalnych aktów notarialnych. Ponadto, w miarę potrzeby, notariusz prowadził m.in. księgi protestów, księgi depozytów. W rejestrach (repertoriach) notariusz rejestrował w kolejności chronologicznej wykonywane przez siebie czynności notarialne. Wpisy do repertoriów miały otrzymywać unikalne, kolejne numery od 1 do n w obrębie roku kalendarzowego - notariusz Leonard Zaleski nie stosował tej zasady i wpisy do repertorium oznaczał numeracją ciągłą, bez uwzględniania podziału na lata kalendarzowe. Pojedynczy wpis zawierał podstawowe dane o czynności, w tym m.in. numer wpisu, datę, nazwiska osób (stron), rodzaj i przedmiot czynności. W skorowidzach natomiast notariusz odnotowywał w kolejności alfabetycznej nazwiska stron oraz odnośniki do numerów z repertoriów. Repertoria i skorowidze były podstawowymi narzędziami do sprawnego i szybkiego wyszukiwania informacji o wykonanych przez notariusza czynnościach, w tym o sporządzonych aktach notarialnych. Każdy sporządzany przez notariusza akt notarialny otrzymywał unikalny numer z repertorium. W kancelarii notarialnej akty gromadzono w wiązkach i następnie oprawiano w tomy zawierające do kilkuset aktów, usystematyzowanych narastająco według numerów. W zależności od ilości sporządzonych przez notariusza aktów, tworzono od jednego do kilku tomów z jednego roku kalendarzowego. Językiem urzędowym, w którym notariusz sporządzał akty notarialne oraz inną dokumentację, np. pomoce ewidencyjne, był język polski. Stosował także podwójną datację dokumentów (wpisów) - urzędową według kalendarza juliańskiego oraz dodatkową według kalendarza gregoriańskiego. Przypisy: [1] Nazwa urzędu „rejent” przyjęta w aktach prawnych z okresu Królestwa Polskiego (zob. przypis 4.) i stosowana, również wymiennie, do wprowadzenia rosyjskiej ustawy notarialnej z 1876 r. W dalszej części tekstu używany będzie termin „notariusz”. [2] Pierwszy akt notarialny nosi datę 24 stycznia / 5 lutego 1875 r., natomiast ostatni 23 marca / 4 kwietnia 1876 r. Po zakończeniu urzędowania w Koninie był notariuszem w Kole (zob. zespół archiwalny 54/130/0 „Akta notariusza Zalewskiego w Kole”). Stosowanie na ziemiach Królestwa Polskiego (Kongresowego) podwójnej datacji, w szczególności w przypadku datowania oficjalnych dokumentów, wynikało z używania jako urzędowego obowiązującego na obszarze Cesarstwa Rosyjskiego kalendarza juliańskiego (data podawana jako pierwsza) oraz jako dodatkowego kalendarza gregoriańskiego (data podawana jako druga). [3] Francuska ustawa notarialna z 25 ventôse (16 marca) 1803 r., wprowadzona do systemu prawnego Księstwa Warszawskiego dekretem Księcia Warszawskiego z 4 lipca 1808 r. i obowiązująca następnie w Królestwie Polskim, w polskim przekładzie zatytułowana Organizacya notaryatu, zob. tekst ustawy w języku polskim opublikowany w: Prawo cywilne obowiązujące w Królestwie Polskiem. Tom 2., Warszawa 1861, s. 859 nn. [4] Prawo o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywileiach i hypotekach w miejsce tytułu XVIII księgi III kodexu cywilnego, z dnia 14 / 26 kwietnia 1818 r., Dziennik Praw Królestwa Polskiego. tom 5, nr 21, s. 295-387; Prawo o przywileiach i hypotekach, z dnia 1 / 13 czerwca 1825 r., Dziennik Praw Królestwa Polskiego, tom 9, nr 40, s. 355-373).

Zespół archiwalny opracował w 2024 r. Zbigniew Marek, starszy kustosz w Archiwum Państwowym w Poznaniu Oddział w Koninie.