protokoły zebrań sprawozdawczo-wyborczych, protokoły zebrań ogólnych

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) została utworzona 15 grudnia 1948 r. na Kongresie Zjednoczeniowym z połączenia Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, PZPR za podstawowy cel wysuwała zbudowanie w Polsce ustroju socjalistycznego, a następnie komunistycznego. Była kierowniczą siłą polityczną w Polsce do schyłku lat osiemdziesiątych. PZPR jako partia marksistowsko-leninowska swą wewnętrzną strukturę opierała na zasadzie centralizmu demokratycznego. Statut PZPR stanowił, ze wszystkie władze partyjne wybierane są w sposób demokratyczny, mniejszość podporządkowuje się uchwałom większości i w sposób zdyscyplinowany je realizuje. Dyscyplina partyjna w równym stopniu obowiązywała wszystkich członków partii oraz wszystkie organizacje i komitety partyjne. Najwyższą władzą PZPR był Zjazd Partii zwoływany na ogół co cztery lata. Zjazd rozpatrywał i zatwierdzał sprawozdania Komitetu Centralnego i Centralnej Komisji Rewizyjnej, uchwalał program i statut partii, ustalał linię polityczną partii oraz wybierał Komitet Centralny i Centralną Komisję Rewizyjną. Komitet Centralny PZPR był najwyższą instancją partyjną w okresie między zjazdami, kierującą całokształtem pracy partii. Plenarne posiedzenia Komitetu Centralnego odbywały się w miarę potrzeb, nie rzadziej jednak niż raz na cztery miesiące. Komitet Centralny powoływał Biuro Polityczne i Sekretariat KC, odpowiednie wydziały, komisje i inne organy pomocnicze partii. Biuro Polityczne kierowało pracą Komitetu Centralnego w okresie między posiedzeniami plenarnymi. Natomiast Sekretariat KC kierował pracą bieżącą, głównie w dziedzinie organizowania kontroli wykonania uchwał partii i doboru kadr. Komitetowi Centralnemu podlegały komitety wojewódzkie PZPR, które kierowały komitetami miejskimi, miejsko-gminnymi i gminnymi PZPR. Zasadniczym ogniwem organizacyjnym PZPR były podstawowe organizacje partyjne PZPR. Każdy członek i kandydat partii miał bowiem obowiązek należeć do jednej z podstawowych organizacji. Tworzono je za zgodą komitetu gminnego, miejsko-gminnego lub miejskiego w oparciu o tzw. zasadę terytorialno-produkcyjną, tam gdzie było co najmniej pięciu członków partii. Odpowiednikiem podstawowych organizacji partyjnych były zakładowe i wiejskie organizacje partyjne. Zakładowe organizacje partyjne tworzono w przedsiębiorstwach, instytucjach, urzędach, spółdzielniach, szkołach itp. Natomiast wiejskie organizacje partyjne tworzono w miejscu zamieszkanie członków partii, gdy w miejscu ich pracy nie było organizacji partyjnej oraz z członków partii gospodarujących na wsi indywidualnie i nie pracujących zawodowo. Statut PZPR ustalał, że do zadań podstawowych organizacji partyjnych należało: organizowanie działalności wszystkich członków partii w celu wprowadzenia w życie polityki partii na danym terenie, praca nad podnoszeniem marksistowsko-leninowskiej wiedzy i poziomu ogólnego członków i kandydatów partii, podnoszenie świadomości politycznej ludzi pracy oraz organizowanie ich do zadań stawianych przez partię, przewodzenie w walce o wykonanie planów produkcyjnych, o wzmożenie wydajności i dyscypliny pracy, troszczenie się o poprawę materialnych i kulturalnych warunków życia i pracy ludzi, pieczę nad ideowo-politycznym i moralnym wychowaniem młodzieży oraz jej szkoleniem zawodowym, zapewnienie właściwego rozwoju i należytej pracy związków zawodowych i organizacji społecznych, przyjmowanie do partii nowych członków spośród kandydatów i ich polityczne wychowanie, tępienie nadużyć, marnotrawstwa i biurokratyzmu. Władzą zwierzchnią podstawowej organizacji partyjnej były zebrania ogólne. Zebrania odbywały się nie rzadziej niż raz na miesiąc. Omawiano na nich zasadnicze problemy polityki partii, ważne polityczne i gospodarcze sprawy danego terenu oraz podejmowano uchwały dotyczące pracy organizacji i jej członków. Podstawowa organizacja partyjna przydzielała do wykonania każdemu ze swych członków i kandydatów określone zadania partyjne. Do kierowania pracą partyjną podstawowe organizacje partyjne liczące do 15 członków i kandydatów wybierały I i II sekretarza. Natomiast większe organizacje wybierały egzekutywę w składzie 5-7 osób, w tej liczbie także I i II sekretarza. Organizacje zakładowe liczące mniej niż 400 członków i kandydatów wybierały na ogólnym zebraniu komitet zakładowy składający się od 7 do 11 osób. Większe organizacje wybierały komitet zakładowy w liczbie 15 do 23 osób na konferencji zakładowej. Komitet z kolei wyłaniał egzekutywę w liczbie 7-9 osób, w tym sekretarzy komitetu nakładowego. Zakładowe organizacje partyjne w przedsiębiorstwach, spółdzielniach itp., ponosiły odpowiedzialność przed partią za stan gospodarczy i sprawną pracę w swoich zakładach pracy. Ich zasadniczym obowiązkiem była polityczna kontrola i wpływanie na pracę administracji przedsiębiorstw w sprawach dotyczących węzłowych problemów .produkcji, ekonomiki, polityki kadrowej oraz warunków bytu i pracy załogi. PZPR po przegranych wyborach do parlamentu w czerwcu 1989 r. oraz w zmienionej sytuacji politycznej kraju rozwiązała się na XI Zjeździe PZPR w Warszawie 29 stycznia 1990 r. Przestały wówczas istnieć także podstawowe organizacje partyjne PZPR.