Materiały archiwalne zespołu w przeważającej części stanowią akta postępowań sądowych. Największą liczbę archiwaliów tworzą materiały dotyczące postępowań cywilnych, które obejmują blisko pięćdziesiąt dwa procent zespołu. W materiałach tych dominują sprawy o uznanie ojcostwa i alimenty. Dużą liczbę archiwaliów stanowią również akta spraw karnych, które tworzą prawie czterdzieści jeden procent zespołu. Są to materiały dotyczące spraw karnych z oskarżenia publicznego i prywatnego oraz sprawy karne dotyczące nieletnich. Mniej liczne są natomiast akta postępowań w sprawach cywilnych niespornych, spośród których zachowały się tylko sprawy o uznanie za zmarłego i stwierdzenie zgonu. W skali szczątkowej zachowały się akta ogólne sądu. W zespole brak repertoriów i skorowidzów.

Sąd Powiatowy w Lesznie rozpoczął swoją działalność z dniem 1 stycznia 1951 r. na podstawie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 1950 r. o dostosowaniu sądów powszechnych do nowych przepisów ustrojowych i o zniesieniu sądów zbędnych. Jego powstanie związane było z reformą ustroju sądów powszechnych, która zakładała dostosowanie wymiaru sprawiedliwości do podziału administracyjnego państwa. W całym kraju utworzone zostały sądy powiatowe, których obszar działania pokrywał się z właściwością miejscową powiatowych rad narodowych. Przepisy rozporządzenia przewidywały przekształcenie dotychczas funkcjonującego Sądu Grodzkiego w Lesznie w Sąd Powiatowy dla powiatu leszczyńskiego. Podstawą prawną działania Sądu była Ustawa z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie prawa o ustroju sądów powszechnych, która przekształcała dotychczasowy model ustroju sądów powszechnych wprowadzony jeszcze Rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskie z dnia 6 lutego 1928 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Zgodnie z nową ustawą wymiar sprawiedliwości w Polsce miały sprawować sądy powiatowe, sądy wojewódzkie oraz Sąd Najwyższy. Sąd Powiatowy w Lesznie był sądem pierwszej instancji, który orzekał we wszystkich sprawach karnych i cywilnych, które nie były zastrzeżone do właściwości rzeczowej sądów wojewódzkich oraz udzielał pomocy sądowej innym sądom. Odwołania od wyroków tego Sądu kierowane były do Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu. Od prawomocnych wyroków mogły być również wnoszone odwołania do Sądu Najwyższego w ramach nadzwyczajnych środków odwoławczych. Taki podział wynikał z dwuinstancyjnego modelu sądownictwa, który obowiązywał w Polsce. Sąd Powiatowy zobowiązany był do sprawowania nadzoru nad sądami społecznymi, prowadzenia ksiąg wieczystych oraz prowadzenia postępowań egzekucyjnych w sprawach cywilnych. W kompetencjach leszczyńskiego Sądu było również prowadzenie rejestrów przekazanych ustawami sądom powiatowym, w tym rejestrów handlowych. Sprawy rejestrowe prowadzone były dla okręgów następujących Sądów Powiatowych: w Gostyniu, Kościanie, Lesznie, Rawiczu i Wolsztynie. Sądy powiatowe składały się z prezesa, wiceprezesa i sędziów. W większych sądach tworzone były wydziały karne i cywilne – taki sposób organizacji obowiązywał w Sądzie Powiatowym w Lesznie. Minister sprawiedliwości mógł również tworzyć w sądach powiatowych wydziały dla nieletnich. Wydział taki został utworzony w leszczyńskim Sądzie w roku 1960 dla okręgów Sądów Powiatowych w Gostyniu, Jarocinie, Kościanie, Lesznie, Rawiczu i Wolsztynie. Likwidacja Sądu Powiatowego w Lesznie nastąpiła w połowie roku 1975 roku i związana była z wprowadzeniem dwupoziomowego podziału administracyjnego państwa. Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 maja 1975 r. w sprawie utworzenia sądów wojewódzkich i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości powołany został do życia Sąd Rejonowy w Lesznie dla miast: Kościan, Krzywiń, Leszno, Osieczna, Rydzyna, Śmigiel i Wschowa oraz gmin: Bucz, Kościan, Krzemieniewo, Krzywiń, Lipno, Mochy, Osieczna, Przyczyna Dolna, Racot, Rydzyna, Śmigiel, Stare Bojanowo, Święciechowa, Wijewo i Włoszakowice.