I. RADA NARODOWA MIASTA I GMINY 1. Sesje Rady Narodowej Miasta i Gminy, 1973-1990, 33 j.a. W serii tej znajdują się protokoły z sesji i uchwały Rady Narodowej Miasta i Gminy. Zawierają one się informacje dotyczące wyboru przewodniczącego Rady Narodowej Miasta i Gminy, wyboru Prezydium, powołania członków Komisji stałych, zatwierdzania planów pracy Rady i Komisji, powołania Kolegium ds. Wykroczeń, uchwalania budżetu i funduszu miejsko-gminnego oraz planów rozwoju społeczno-gospodarczego i miejsko-gminnych planów rocznych, rozwoju rolnictwa, realizacji inwestycji, budownictwa mieszkaniowego oceny funkcjonowania opieki społecznej i działalności kulturalnej na terenie miasta i gminy. 2. Ewidencja radnych, 1978-1989, 3 j.a. Znajdują się tu informacje o składach Rady Narodowej Miasta i Gminy, karty ewidencyjne radnych oraz sprawozdania dotyczące radnych, członków komisji i Prezydium Rady Narodowej Miasta i Gminy. 3. Spotkania radnych z wyborcami, 1976-1988, 4 j.a. Umieszczone zostały tu protokoły ze spotkań radnych z wyborcami i zebrań przedwyborczych kandydatów na radnych, a także informacje dotyczące realizacji wniosków i postulatów wyborców. 4. Sprawozdania z działalności Rady Narodowej Miasta i Gminy, 1978, 1 j.a. Znajdują się tu sprawozdania z działalności Rady Narodowej Miasta i Gminy za lata 1974-1977. 5. Komisje Rady Narodowe Miasta i Gminy, 1973-1990, 28 j.a. W protokołach z posiedzeń Komisji Rozwoju Społeczno-Gospodarczego, Przestrzennego i Gospodarki Finansowej oraz Komisji Gospodarki Terenowej, Rozwoju Gospodarczego i Gospodarki Miejskiej znajdują się informacje na temat wykonania zadań społeczno-gospodarczych i budżetów, stanu przygotowań do okresu zimowego, kontroli obiektów realizowanych w czynie społecznym, analizy podatków i opłat w gospodarce uspołecznionej, dane dotyczące potrzeb mieszkaniowych i perspektyw rozwoju budownictwa. Protokoły z posiedzeń Komisji Rozwoju Gospodarczego i Zaopatrzenia zawierają informacje na temat wykonania planów społeczno-gospodarczego rozwoju miasta i gminy oraz działalności spółdzielni handlowych i kontroli placówek handlowych. W protokołach z posiedzeń Komisji Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa oraz w protokołach z posiedzeń Komisji Zaopatrzenia, Produkcji Rolnej i Usług znajdują się między innymi informacje na temat przebiegu kampanii skupu, przygotowań do akcji siewnej i wykonania usług na rzecz rolnictwa. Protokoły z posiedzeń Komisji Przestrzegania Prawa i Porządku Publicznego zawierają dane na temat oceny stanu porządku i bezpieczeństwa publicznego, oceny pracy ochotniczych straży pożarnych, stanu porządku i czystości w mieście, kontroli załatwiania skarg i wniosków. Protokoły z posiedzeń Komisji Mienia Komunalnego, Planowania Przestrzennego, Gospodarki Mieszkaniowej, Planu i Budżetu można znaleźć informacje o wynikach konsultacji społecznych, przygotowaniach terenów pod budownictwo mieszkaniowe, dane na temat budownictwa handlowego, lokalnej produkcji materiałów budowlanych czy stanu ciepłownictwa w mieście. Protokoły z posiedzeń Komisji do spraw Samorządu zawierają materiały na temat realizacji wniosków zgłoszonych w czasie kampanii do rad narodowych oraz w czasie wyborów do organów samorządu mieszkańców, informacje o przebiegu wyborów do samorządu mieszkańców i działalności komitetów osiedlowych. Protokoły z posiedzeń Komisji Zdrowia, Spraw Socjalnych, Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej znajdują się dane na temat stanu zdrowotnego dzieci i młodzieży, sytuacji w żłobkach miejskich, stanu robót w obiektach rozbudowywanego szpitala, stanu ochrony środowiska naturalnego, rozbudowy oczyszczalni ścieków. W protokołach z posiedzeń Komisji Oświaty, Wychowania, Sportu i Upowszechniania Kultury oraz w protokołach Komisji Oświaty, Młodzieży, Kultury i Kultury Fizycznej znajdują się między innymi informacje o remontach placówek oświatowych, kontroli placówek oświatowych, działalności Ludowych Zespołów Sportowych oraz działalności Ośrodka Sportu i Rekreacji w Choszcznie. 6. Prezydium Rady Narodowej Miasta i Gminy, 1975-1990, 13 j.a. Protokoły z posiedzeń Prezydium Rady Narodowej Miasta i Gminy zawierają informacje na temat ustalania terminów i porządków obrad sesji Rady Narodowej Miasta i Gminy oraz analizy i opinie materiałów przygotowanych na sesje. Znaleźć tu można także wiadomości na temat realizacji uchwał, analizy projektów planów rocznych i oceny wykonania planów społeczno-gospodarczych i budżetu. 7. Samorząd mieszkańców miasta, 1973-1980, 6 j.a. Znajdują się tu materiały dotyczące między innymi wyboru samorządu mieszkańców miasta, protokoły z posiedzeń komitetów oraz informacje o ich działalności. 8. Samorząd wiejski, 1974-1984, 5 j.a. W serii tej znajdują się protokoły z zebrań wyborczych do samorządu wiejskiego oraz z zebrań wiejskich. Zawierają one składy członków rady sołeckiej, plany pracy rady sołeckiej, informacje dotyczące organizacji żniw, dożynek, poprawy estetyki wsi, czynów społecznych, organizacji i wykorzystania obiektów życia kulturalnego, wykonania na terenie sołectwa zadań wynikających z planu społeczno-gospodarczego. 9. Kolegia, komisje, zespoły, 1981-1982, 1 j.a. Znajduje się tu jedna jednostka zawierająca notatki ze spotkań Kolegium Wojewody Gorzowskiego z władzami partyjno-administracyjnymi Choszczna. Spotkania te dotyczyły realizacji planu społeczno-gospodarczego rozwoju miasta. 10. Plany pracy i ich realizacja, 1981-1989, 4 j.a. Seria ta zawiera roczne i na okres kadencji plany pracy Rady Narodowej Miasta i Gminy oraz jej komisji. II. URZĄD MIASTA I GMINY 11. Organizacja Urzędu Miasta i Gminy, 1976-1989, 6 j.a. Umieszczony został tutaj informacje o strukturze organizacyjnej Urzędu Miasta i Gminy, statut urzędu oraz regulaminy wewnętrzne poszczególnych wydziałów. 12. Zarządzenia i decyzje Naczelnika Miasta i Gminy, 1973-1990, 32 j.a. W serii tej znajdują się Zarządzenia Naczelnika Miasta i Gminy dotyczące między innymi ustalenia statutu urzędu miasta i gminy, wyborów sołtysów i podsołtysów, opracowania planów społeczno-gospodarczego rozwoju, organizacjo spisów rolnych, otwarcia placówek handlowych i gastronomicznych. 13. Zarządzenia terenowych organów administracji państwowej wyższego stopnia, 1973, 1 j.a. Umieszczone zostały tu zarządzenia kierownika Wydziału Spraw Wewnętrznych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Choszcznie. 14. Plany pracy i działalność Urzędu Miasta i Gminy, 1974-1990, 5 j.a. Znajdują się tu programy realizacyjne i plany pracy Urzędu Miasta i Gminy oraz informacje o jego działalności. 15. Skargi i wnioski, 1975-1997, 2 j.a. Znajdują się tu analizy i oceny skarg i wniosków skargi i wnioski składane przez obywateli w Urzędzie Miasta i Gminy. 16. Kroniki i monografie, 1976-1977, 1 j.a. Umieszczony został tutaj album pamiątkowy Ośrodka Sportu i Rekreacji zawierający między innymi wycinki prasowe i zdjęcia na temat działalności klubów i wydarzeń sportowych z terenu miasta i gminy. 17. Wycinki prasowe, 1975, 1 j.a. Umieszczono tu zeszyt z wycinkami prasowymi dotyczącymi miasta i gminy Choszczno. Wycinki dotyczą między innymi spaw rolnictwa, przemysłu, a także kultury, oświaty i sportu. 18. Kontakty zagraniczne, 1977-1990, 1 j.a. W serii tej umieszczona została teczka dotycząca nawiązania i realizacji współpracy Choszczna z miastem partnerskim Fürstenwalde. Znajduję się tu między innymi korespondencja między tymi miastami oraz programy współpracy z lat 1977-1990. 19. Biurowość i archiwa, 1967-1985, 4 j.a. Znajduje się tu spisy zdawczo-odbiorczy akt, ewidencja pieczęci i stempli urzędu oraz informacje na temat nadzoru archiwum zakładowego. 20. Nadzór i kontrola, 1974-1989, 8 j.a. W serii tej znajdują się protokoły z kontroli zewnętrznych Urzędu Miasta i Gminy, z kontroli kompleksowej urzędu, a także z rewizji gospodarczych. Znajdują się tu także zarządzenia pokontrolne. 21. Sprawy kadrowe, 1974-1990, 11 j.a. W serii tej umieszczono sprawozdania z zatrudnienia, rejestr zatrudnionych w Urzędzie Miasta i Gminy oraz plany szkoleń pracowników. 22. Budżet i finanse, 1973-1986, 64 j.a. Umieszczone tu budżety i plany funduszu miejsko-gminnego zawierają informacje o dochodach i wydatkach występujących w budżecie miasta i gminy, zestawienia zbiorcze przychodów i rozchodów zakładów budżetowych oraz środków specjalnych, plany przychodów i rozchodów funduszu miejsko-gminnego oraz szczegółowy podział dochodów i wydatków budżetowych. W serii tej znajdują się także sprawozdania finansowe oraz informacje o zobowiązaniach podatkowych.. 23. Plany rozwoju społeczno-gospodarczego, 1976-1990, 25 j.a. W serii tej znajdują się roczne i wieloletnie plany społeczno-gospodarczego rozwoju miasta i gminy oraz sprawozdania z wykonania tychże planów. Poszczególne plany opisują aktualną sytuację społeczno-gospodarczą miasta i gminy oraz inwestycje w zakresie przemysłu, usług, rolnictwa, handlu, drogownictwa, gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, oświaty, ochrony zdrowia, sportu i turystyki oraz sfery socjalno-kulturalnej. 24. Czyny społeczne, 1976-1989, 7 j.a. Znajdują się tu sprawozdania z realizacji czynów społecznych oraz arkusze oceny miasta i gminy Choszczno - uczestnika konkursu "Mistrz Gospodarności" za poszczególne lata. 25. Oświata i wychowanie, 1967-1988, 7 j.a. W serii tej umieszczone zostały materiały na temat organizacji szkół i przedszkoli na terenie miasta i gminy, szkolnictwa dla pracujących, stanu i rozwoju oświaty oraz protokoły z wizytacji szkół. 26. Stowarzyszenia, 1955-1988, 5 j.a. W serii tej umieszczone zostały materiały z nadzoru nad poszczególnymi stowarzyszeniami działającymi na terenie miasta i gminy, między innymi: Towarzystwa Miłośników Ziemi Choszczeńskiej, Ludowego Klubu Sportowego „Sokół” czy Polskiego Związku Hodowli Gołębi Pocztowych. 27. Sprawy społeczno-administracyjne, 1975-1989, 2 j.a. Seria ta zawiera zezwolenia na organizację zgromadzeń, zbiórek i zabaw publicznych. 28. Kolegium do spraw Wykroczeń, 1976-1982, 2 j.a. Umieszczono sprawozdania z orzecznictwa w sprawach o wykroczenia Kolegium do Spraw Wykroczeń za poszczególne lata. 29. Urząd Stanu Cywilnego, 1974-1992, 2 j.a. Znajdują się tutaj informacje i sprawozdania z działalności Urzędu Stanu Cywilnego. 30. Bezpieczeństwo, porządek publiczny i obrona cywilna, 1975-1991, 3 j.a. Umieszczone zostały tu plany obrony cywilnej oraz ocena stanu bezpieczeństwa i porządku publicznego za lata 1975-1982. 31. Komunikacja i transport, 1975-1977, 3 j.a. Umieszczone tu zostały sprawozdania o pojazdach za poszczególne lata. 32. Sprawy wyznaniowe, 1981-1988, 1 j.a. Jedna jednostka zwiera między innymi decyzje dotyczące utworzenia nowych parafii i obsadzania stanowisk kościelnych, wykazy osób duchownych zamieszkałych na terenie miasta i gminy Choszczno. 33. Gospodarka rolna, 1978-1986, 5 j.a. Znajdują się tu informacje na temat struktury zasiewów oraz informacje z wykonania zadań w rolnictwie. 34. Gospodarka leśna, 1972-1985, 15 j.a. Znajdują się tu inwentaryzacje lasów, programy zagospodarowania lasów i projekty lokalizacji zadrzewień. 35. Gospodarka wodna, 1971-1979, 44 j.a. Seria ta zawiera obszerną ewidencje urządzeń wodno-melioracyjnych dla poszczególnych miejscowości z terenu gminy Choszczno. 36. Geodezja rolna, 1968-1978, 9 j.a. Umieszczone są tu mapy glebowo-rolnicze poszczególnych wsi oraz mapy i zestawienia zbiorcze gruntów. 37. Usługi, 1982, 1 j.a. Znajdują się tu sprawozdania z działalności usługowej na terenie miasta i gminy za rok 1982. 38. Budownictwo, 1971-1984, 7 j.a. W serii tej umieszczone zostały sprawozdania i ewidencja ruchu budowlanego w gospodarce nieuspołecznionej. 39. Zatrudnienie i sprawy socjalne, 1974-1987, 6 j.a. Jedna jednostka zawiera sprawozdania statystyczne dotyczące zatrudnienia i spraw socjalnych za lata 1987-1989.

1. Dzieje ustrojowe twórców zespołu Z początkiem lat 70. zaczęły następować w kraju przemiany, mające na celu unowocześnienie struktury organizacyjnej państwa oraz zdynamizowanie rozwoju społeczno-gospodarczego. Kierunki tych przemian zapoczątkowały postanowienia podjęte na VI Zjeździe Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej dotyczące stworzenia silnych ekonomicznie i dużych obszarowo jednostek administracji wiejskiej. VI Plenum Komitetu Centralnego obradujące w dniu 25 września 1972 roku poświęcone było reorganizacji organów terenowych na wsi i w małych miastach (Służewski, 1977, s. 116-117). Szczegółowo rozpatrzona wówczas koncepcja ujęta została w dwóch ustawach z 29 listopada 1972 roku: o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 311) i o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312). Na mocy tej drugiej ustawy, z dniem 1 stycznia 1973 roku, w miejsce dotychczasowych gromad i osiedli utworzono ponad dwa razy większe gminy jako podstawowe jednostki podziału administracyjno-gospodarczego kraju na terenach wiejskich. Gminy dzieliły się na sołectwa, obejmujące zwykle jedną wieś, albo sąsiadujące ze sobą wsie lub inne tereny, na których występowały wspólne problemy społeczno-gospodarcze (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312). Do nowych rozwiązań terytorialnych niezbędne było wprowadzenie jednocześnie nowego modelu zarządzania. Terenowym organem władzy państwowej i podstawowym organem samorządu społecznego na terenie gminy stała się gminna rada narodowa, z której kompetencji wyłączono funkcje wykonawcze i administracyjne, przekazując je działającym jednoosobowo terenowym organom administracji państwowej oraz organom wykonawczym i zarządzającym gminnych rad narodowych, jakim stał się, powoływany przez organy wojewódzkie na czas nieokreślony, naczelnik gminy (Gebert, 1976, s. 35). Na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 7 grudnia 1972 r. od 1 stycznia 1973 r. w powiecie choszczeńskim utworzono gminę Choszczno z siedzibą gminnej rady narodowej w Choszcznie. W skład nowo utworzonej gminy weszły obszary sołectw: Gleźno, Nowe Żeńsko, Pakość, Piasecznik, Radczewo, Radlice, Raduń, Rudniki, Sławęcin, Stradzewo, Stary Klukom, Sulino, Wardyń, Witoszyn, Zamęcin, Zwierzyn (Dz. Urz. WRN w Szczecinie, nr 15 z 1972, poz. 111). Terenowe organy administracji państwowej przejęły funkcje byłych prezydiów rad narodowych i wydziałów. Dotychczasowe prezydia były organami wykonawczo-zarządzającymi rad narodowych i pełniły funkcje kierownicze wobec wydziałów i wszystkich jednostek i przedsiębiorstw terenowych, a także spełniały rolę organu administracji państwowej. Nowe prezydia rad narodowych – składające się z przewodniczącego rady, jego zastępców i przewodniczących komisji rady miały pełnić funkcje organizatorskie wobec rady i jej organów kolegialnych, pomagać radnym w wykonywaniu ich mandatów i czuwać nad zabezpieczeniem praw radnych i członków komisji (Kulesza, 1977, s. 116-117). Według ustawy z 29 listopada 1972 roku wojewódzkie rady narodowe mogły postanowić, że w gminie i sąsiadującym z nią mieście nie stanowiącym powiatu działać będzie wspólna rada narodowa oraz naczelnik miasta i gminy. Wspólna dla miasta i gminy Choszczno rada narodowa utworzona została uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Szczecinie z dnia 3 października 1973 r. w sprawie utworzenia wspólnych rad narodowych dla miast nie stanowiących powiatów i gmin w województwie szczecińskim. Jej organem wykonawczym i zarządzającym został Naczelnik Miasta i Gminy (Dz. Urz. WRN w Szczecinie nr 12 z 1973, poz. 89). Radę narodową miasta i gminy oraz naczelnika miasta i gminy obejmowały te same przepisy, co gminną radę narodową i naczelnika gminy. Rada narodowa miasta i gminy oprócz zadań przewidzianych do wykonania przez gminną radę narodową podejmowała działania mające na celu rozwój miasta, jego gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, instytucji oświatowo-kulturalnych i socjalnych, placówek handlowo-usługowych oraz zaspokajanie bytowych i socjalno-kulturalnych potrzeb mieszkańców miasta (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312). Możliwość ustanowienia wspólnej rady dla miasta i gminy, których warunki rozwojowe były silnie splecione i współzależne, powodowała, iż ich łączne tereny przekształcały się w mikroregion – miasto stanowiło dla swojego zaplecza wiejskiego naturalny teren zbytu produktów rolnych oraz ośrodek przemysłowo-usługowy i socjalno-kulturalny, a gmina zapewniała zaopatrzenie, tereny rekreacyjno-wypoczynkowe i budowlane. Stworzony w ten sposób mikroregion rozwijał się w oparciu o wspólny budżet i plan społeczno-gospodarczy (Gebert, 1976, s. 53). Rada narodowa miasta i gminy miała na celu zapewnienie wykonania na terenie miasta i gminy zadań państwowych i dbanie o jej rozwój gospodarczy, społeczny i kulturalny, a także sprawowanie kontroli nad państwowymi i spółdzielczymi jednostkami organizacyjnymi oraz organizacjami społecznymi działającymi na terenie miasta i gminy (Gebert, 1976, s. 53). Rada narodowa miasta i gminy wykonywała swoje zadania na sesjach, za pośrednictwem swoich komisji, przez działalność radnych w terenie oraz poprzez swój organ wykonawczy i zarządzający – naczelnika miasta i gminy. Naczelnik miasta i gminy, jako jedyny organ miejscowej administracji podporządkowany był służbowo nadrzędnym organom administracyjnym, będąc jednocześnie organem wykonawczym i zarządzającym rady, a więc zobowiązanym do zapewnienia wykonania jej uchwał, składania jej informacji i sprawozdań. Swoje zadania wykonywał przy pomocy podległego mu urzędu miasta i gminy (Gebert, 1976, s. 32-33). Naczelnika miasta i gminy powoływał na czas nieokreślony przewodniczący prezydium wojewódzkiej rady narodowej na wniosek prezydium powiatowej rady narodowej zgłoszony po zaopiniowaniu przez radę narodową miasta i gminy. Zaś od roku 1983 naczelnika wybierała rada narodowa, zaś wojewoda powoływał go na stanowisko (Dz. U. 1983, nr 41, poz. 185). Prezydium rady narodowej było organem powołanym do reprezentowania rady na zewnątrz i organizowania jej pracy. Ustalało projekty planów pracy rady, przygotowywało i zwoływało sesje, organizowało działalność komisji w zakresie wykonywania kontroli społecznej i koordynowało ich prace. Zapewniało warunki prawidłowego wykonywania mandatu przez radnych oraz czuwało nad zabezpieczeniem praw radnych i członków komisji. W skład prezydium wchodzili: przewodniczący rady, jego dwóch zastępców oraz przewodniczący stałych komisji rady. Rada Narodowa Miasta i Gminy w Choszcznie na pierwszej sesji powołała następujące komisje stałe: 1. Komisję Rozwoju Gospodarczego i Zaopatrzenia, 2. Komisję Rolnictwa, 3. Komisję Oświaty, Kultury i Spraw Socjalnych, 4. Komisję Ładu i Porządku Publicznego, 5. Komisję Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska (APG, UMiG w Choszcznie, sygn. 285, 1973, s. 7). W ostatnich latach działalności Rady Narodowej Miasta i Gminy w Choszcznie istniały następujące komisje: 1. Komisja do spraw Samorządu, 2. Komisja do spraw Rozwoju Społeczno-Gospodarczego, Przestrzennego i Gospodarki 3. Finansowej, 4. Komisja do spraw Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa, 5. Komisja do spraw Ochrony Zdrowia, Spraw Socjalnych i Ochrony Środowiska, 6. Komisja do spraw Zaopatrzenia Ludności, Drobnej Wytwórczości, Rzemiosła i Usług, 7. Komisja do spraw Oświaty, Wychowania, Sportu i Upowszechniania Kultury, 8. Komisja do spraw Przestrzegania Prawa i Porządku Publicznego (APG, UMiG w Choszcznie, sygn. 354, 1988, s. 188). Komisje składały się z przewodniczącego i jego zastępcy oraz co najmniej siedmiu członków komisji. Do zadań komisji – zgodnie z ustawą o radach narodowych – należało czuwanie nad prawidłowym wykonywaniem uchwał Rady Narodowej Miasta i Gminy oraz organów nadrzędnych, a także sprawowanie kontroli społecznej nad jednostkami państwowymi i spółdzielczymi oraz organizacjami społecznymi. Radni należący do partii i stronnictw politycznych mogli tworzyć zespoły radnych. Pracą zespołów kierowały miejskie i gminne władze partii i stronnictw politycznych (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312). Naczelnikowi Miasta i Gminy podlegał urząd, przy pomocy którego wykonywał on swoje zadania. W skład Urzędu Miasta i Gminy wchodziło: biuro Urzędu Miasta i Gminy, Służba Rolna i Urząd Stanu Cywilnego. Biuro Urzędu Miasta i Gminy było organem Naczelnika Miasta i Gminy w zakresie załatwiania spraw należących do poszczególnych dziedzin administracji państwowej. Jego pracą kierował sekretarz biura Urzędu Miasta i Gminy. Odpowiadał on przed Naczelnikiem Miasta i Gminy za realizację zadań biura, prawidłową organizację pracy, przestrzeganie przepisów prawa i za prawidłowe załatwienie spraw obywateli przez pracowników biura. Służba Rolna była organem Naczelnika Miasta i Gminy w zakresie całokształtu spraw związanych z rozwojem produkcji rolnej na terenie miasta i gminy (Gebert, 1976, s. 148). Na początku swojej działalności Urząd Miasta i Gminy w Choszcznie miał strukturę organizacyjną bezwydziałową, a w jego skład wchodziły: 1. Biuro Urzędu Miasta i Gminy, 2. Gminna Służba Rolna, 3. Urząd Stanu Cywilnego. Ponadto w biurze Urzędu Miasta i Gminy funkcjonowały następujące jednoosobowe stanowiska pracy: ds. organizacyjnych, ds. wewnętrznych i wojskowych, ds. rolnych, ds. budownictwa, ds. gospodarki komunalnej, mieszkaniowej, ds. oświaty, kultury, kultury fizycznej i turystyki, ds. zdrowia, opieki społecznej i spraw socjalnych, ds. handlu i usług, ds. głównego księgowego, starszego referenta do spraw księgowych i spraw finansowych, ds. podatków i opłat, ds. kancelaryjno-technicznych (APG, UMiG w Choszcznie, sygn. 1, 1973, s. 1). W końcowym okresie funkcjonowania Urzędu Miasta i Gminy w Choszcznie jego struktura organizacyjna przestawiała się następująco: 1. Wydział Ogólno-Organizacyjny, 2. Wydział Finansowo-Budżetowy, 3. Wydział Planowania, Zatrudnienia, Spraw Socjalnych, Zdrowia i Opieki Społecznej, 4. Wydział Społeczno-Administracyjny i Obrony Cywilnej, 5. Wydział Rynku, Drobnej Wytwórczości i Usług, 6. Wydział Gospodarki Komunalnej, Mieszkaniowej i Komunikacji, 7. Wydziała Oświaty i Wychowania, Kultury, Kultury Fizycznej i Turystyki, 8. Wydział Urbanistyki, Architektury, Nadzoru Budowlanego, Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, 9. Wydział Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej i Leśnictwa, 10. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami, 11. Urząd Stanu Cywilnego, 12. Biuro Rady Narodowej (APG, UMiG w Choszcznie, sygn. 250, 1989, s.8). Samorząd mieszkańców miasta Samorządy mieszkańców działały pod nadzorem rad narodowych i komitetów Frontu Jedności Narodu. Do podstawowych zadań samorządu mieszkańców miasta należały: współdziałanie rady narodowej z mieszkańcami w zakresie realizacji programów wyborczych i planów społeczno-gospodarczego rozwoju, współdziałanie z administracją budynków mieszkalnych w zakresie działania na rzecz utrzymania w należytym stanie i właściwego użytkowania mieszkań oraz sprawowanie kontroli społecznej w zakresie świadczenia usług dla ludności, bądź wpływanie w inny sposób na warunki jej życia przez instytucje i zakłady państwowe. Rada Narodowa Miasta i Gminy tworzyła i nadzorowała komitety osiedlowe jako organy samorządu mieszkańców miasta i nadawała im statut, który określał tryb ich wyboru przez mieszkańców, ich organizację i uprawnienia. Granice osiedli w większości pokrywały się z podziałem na okręgi wyborcze. Kandydatów do komitetów osiedlowych zgłaszał miejski komitet Frontu Jedności Narodu, ale także mieszkańcy oraz organizacje społeczne i polityczne. Komitety osiedlowe powoływały jako swoje organy wykonawcze komisje dla poszczególnych dziedzin (np. handlu, usług, porządku publicznego). Komitety osiedlowe mogły gromadzić własne środki finansowe na realizację powierzonych im zadań (Gebert, 1976, s. 126-127). Samorząd mieszkańców wsi Organami samorządu mieszkańców wsi były: zebrania wiejskie, rada sołecka i sołtys. Zebrania miały zapewniać wszystkim mieszkańcom bezpośredni udział w podejmowaniu decyzji. Na zebraniach omawiano wszystkie sprawy istotne dla ogółu mieszkańców – gospodarcze, polityczne, społeczne i wychowawcze, omawiano także uchwały rady narodowej i wynikające z nich zadania dla danego sołectwa (Gebert, 1976, s. 130). Zebrania wiejskie podejmowały uchwały w sprawach planu zagospodarowania wsi, utrzymania porządku na terenie wsi, dróg wiejskich i czynów społecznych. Mieszkańcy sołectwa wybierali ze swego grona radę sołecką i sołtysa. Rada sołecka zwoływała zebrania wiejskie, ustalała projekt porządku obrad i przygotowywała projekty uchwał oraz współdziała z właściwymi organami innych samorządów występujących w sołectwie oraz organizacji społecznych w celu zapewnienia realizacji zadań samorządu mieszkańców oraz społeczno-gospodarczego rozwoju wsi (Dz. U. 1983, nr 41, poz. 185). Komitet Kontroli Społecznej Na mocy ustawy z dnia 26 maja 1978 r. przy każdej radzie narodowej funkcjonowały komitety kontroli społecznej (Dz. U. 1978, nr 14, poz. 61). Komitet Kontroli Społecznej w Choszcznie powołany został Uchwałą nr IV/17/78 Rady Narodowej Miasta i Gminy w Choszcznie z dnia 31 sierpnia 1978 (APG, UMiG w Choszcznie, 1978, sygn. 308, s. 140). Podstawowym celem jego działalności było udzielanie pomocy radzie narodowej w wykonywaniu jej funkcji kontrolnych, umacnianie roli i znaczenia kontroli społecznej, koordynowanie i inspirowanie działalności poszczególnych organów jej kontroli, a zwłaszcza egzekwowanie zaleceń pokontrolnych oraz tworzenie warunków do działania i powoływania organów kontroli społecznej przez uprawnione organizacje. Kolegium do spraw Wykroczeń Zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312) przy gminnych radach narodowych (wspólnych dla miasta i gminy) oraz radach narodowych miast nie stanowiących powiatów mogły być powoływane kolegia do spraw wykroczeń. Kolegia te orzekały o sprawach wykroczenia, chyba że przepis szczegółowy powierzał orzekanie w takich sprawach innemu organowi. Członków kolegium wybierała właściwa rada narodowa (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312). Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Naczelniku Miasta i Gminy w Choszcznie powołane zostało Uchwałą nr VII/24/75 Rady Narodowej Miasta i Gminy w Choszcznie z dnia 27 maja 1975 r. (APG, UMiG w Choszcznie, 1975-1976, sygn. 84, s. 1). Przez pierwsze trzy lata funkcjonowania gmin, ich naczelnicy stopniowo przejmowali kompetencje należące do naczelników powiatów (Dz. U. 1974, nr 22, poz. 131). Kolejna reforma administracyjne kraju, która miała miejsce w 1975 roku ostatecznie zniosła powiaty i wprowadziła dwustopniowy podział administracyjny państwa na jednostki stopnia podstawowego i wojewódzkiego. Natomiast w wyniku zniesienia organów powiatowych rozdzielono kompetencje ich naczelników pomiędzy naczelników gmin i wojewodów (Dz. U. 1975, nr 16, poz. 91). Urzędy gmin oraz urzędy miast i gmin w omówionym kształcie działały do 27 maja 1990 r., kiedy to weszła w życie ustawa o samorządzie terytorialnym (Dz. U. 1990, nr 16, poz. 95 i Dz. U. 1990 nr 32, poz. 191). Podział terytorialny 1 I 1973 r. w powiecie choszczeńskim rozpoczęły działalność 3 gminy miejsko-wiejskie: Choszczno (Gleźno, Nowe Żeńsko, Pakość, Piasecznik, Radaczewo, Radlice, Raduń, Rudniki, Sławęcin, Stary lukom, Stradzewo, Sulino, Wardyń, Witoszyn, Zamęcin, Zwierzyn), Drawno (Barnimie, Dominikowo, Konotop, Święciechów, Zatom, Żółwino), Recz (Jarostowo, Lubieniów, Nętkowo, Pomień, Rajsko, Rybaki, Sicko, Sokoliniec, Suliborek, Sulibórz, Wielgoszcz, Żeliszewo) i cztery wiejskie: Bierzwnik (Bierzwnik, Breń, Górzno, Jaglisko, Klasztorne, Kolsk, Pławno, Płoszkowo, Przeczno, Rębusz, Starzyce, Zieleniewo), Krzęcin (Chłopowo, Granowo, Krzęcin, Nowy Klukom, Objezierze, Rakowo, Słonice, Żeńsko), Radęcin (Grąsy, Lipinka, Łasko, Łęczyn, Radachowo, Radęcin, Słowin, Stare Osieczno, Wygon), Suliszewo (Brzeziny, Golcza, Kiełpino, Kołki, Korytowo, Pamięcin, Podlesie, Rzecko, Suliszewo). Z dniem 15 I 1976 r. gminę Suliszewo rozparcelowano między gminy Choszczno (Golcza, Kołki, korytowo, Rzecko i Suliszewo), Drawno (Brzeziny, Kiełpino i Podlesie) i Recz (Pamięcin), natomiast gminę Radęcin podzielono między gminy Bierzwnik (Łasko i Wygon) oraz Dobiegniew w dawnym powiecie strzeleckim (Zysnarski, 1999, s. 27). W roku 1975 w wyniku wejścia w życie reformy podziału terytorialnego kraju na terenie nowego województwa gorzowskiego działały następujące miasta: Gorzów Wielkopolski, Barlinek, Choszczno, Dębno, Dobiegniew, Drawno, Drezdenko, Kostrzyn, Międzychód, Międzyrzecz, Myślibórz, Ośno, Pełczyce, Recz, Rzepin, Skwierzyna, Słubice, Strzelce Krajeńskie, Sulęcin, Trzciel i Witnica. Jeżeli chodzi o gminy, to początkowo, były to: Barlinek, Bobrówko, Bogdaniec, Bierzwnik, Bledzew, Boleszkowice, Brójce, Choszczno, Deszczno, Dębno, Dobiegniew, Drawno, Drezdenko, Golenice, Gościm, Górzyca, Kamień Mały, Kłodawa, Kowalów, Krzeszyce, Krzęcin, Lipki Wielkie, Lubiszyn, Lubniewice, Łowyń, Miedzichowo, Międzychód, Międzyrzecz, Myślibórz, Nowogródek Pomorski, Ośno, Pełczyce, Przytoczna, Pszczew, Radęcin, Recz, Różańsko, Santok, Skwierzyna, Słońsk, Słubice, Stare Kurowo, Staw, Strzelce Krajeńskie, Sulęcin, Suliszewo, Trzciel, Witnica i Zwierzyn (Dz. U. 1975, nr 17, poz. 92). Pod koniec roku Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska wydał rozporządzenie na mocy którego: 1) gminę Bobrówko włączono do gminy Strzelce Krajeńskie, gminę Golenice do gminy Myślibórz, gminę Gościm do gminy Drezdenko, gminę Kamień Mały do gminy Witnica; 2) przeniesiono siedzibę gminy Kowalów z Kowalowa do Rzepina i nadano jej nazwę Rzepin; 3) zlikwidowano gminy Brójce, Lipki Wielkie, Łowyń, Radęcin, Różańsko, Staw i Suliszewo (Dz. U. 1976, nr 1, poz. 10). Podział ten przetrwał do roku 1990. Jeżeli chodzi o wspólne rady narodowe dla miast i gmin to na terenie województwa gorzowskiego funkcjonowały one dla takich miejscowości jak: Barlinek, Choszczno, Dębno, Dobiegniew, Drawno, Drezdenko, Międzychód, Międzyrzecz, Myślibórz, Ośno, Pełczyce, Recz, Rzepin, Skwierzyna, Słubice, Strzelce Krajeńskie, Sulęcin, Trzciel i Witnica. Pierwszym Naczelnikiem Miasta i Gminy w Choszcznie został Wojciech Grajczyk. Pierwszy protokół z sesji Rady Narodowej Miasta i Gminy w Choszcznie pochodzi z 19 grudnia 1973 r. Przewodniczącym Rady Narodowej Miasta i Gminy wybrany został wówczas Roman Jabłoński. Ostatnia zachowana sesja pochodzi z 25 kwietnia 1990 r., przewodniczącym Rady Narodowej Miasta i Gminy był wówczas Marian Pieczyński, a Naczelnikiem Miasta i Gminy Tadeusz Puczyński.