I. RADA NARODOWA MIASTA I GMINY 1. Organizacja Rady Narodowej Miasta i Gminy, 1989, 1 j.a. Znajduje się tu regulamin Rady Narodowej Miasta i Gminy w Międzyrzeczu z 1989 r. 2. Sesje Rady Narodowej Miasta i Gminy, 1975-1990, 36 j.a. W serii tej znajdują się protokoły z sesji i uchwały Rady Narodowej Miasta i Gminy. Zawierają one się informacje dotyczące wyboru przewodniczącego Rady Narodowej Miasta i Gminy, wyboru Prezydium, powołania członków Komisji stałych, zatwierdzania planów pracy Rady i Komisji, powołania Kolegium ds. Wykroczeń, uchwalania budżetu i funduszu miejsko-gminnego oraz planów rozwoju społeczno-gospodarczego i miejsko-gminnych planów rocznych, rozwoju rolnictwa, realizacji inwestycji, budownictwa mieszkaniowego oceny funkcjonowania opieki społecznej i działalności kulturalnej na terenie miasta i gminy. 3. Zespoły radnych, 1976, 1 j.a. Umieszczona została tutaj teczka zawierająca informacje z przebiegu posiedzeń Zespołu Radnych Partyjnych z udziałem radnych bezpartyjnych na temat IV Plenum KC PZPR. 4. Sprawy osobowe i ewidencja radnych, członków Prezydiów i Komisji Rady Narodowej Miasta i Gminy, 1975-1988, 8 j.a. Znajdują się tu uchwały i sprawozdania statystyczne dotyczące składu osobowego Rady Narodowej Miasta i Gminy, jej Prezydium i komisji oraz karty ewidencyjne radnych i członków komisji. 5. Spotkania radnych z wyborcami, 1975-1990, 5 j.a. W serii tej umieszczono protokoły ze spotkań radnych z wyborcami na terenie miasta i gminy. Znajdują się tu także materiały ze spotkań mieszkańców z posłami na Sejm PRL. Można znaleźć tu też informacje o sposobie i przebiegu realizacji wniosków i postulatów wyborców z kampanii wyborczych. 6. Wnioski i postulaty radnych, 1975-1988, 7 j.a. Seria ta zawiera interpelacje, wnioski i postulaty radnych poszczególnych kadencji. Znajduje się tu również ewidencja i rejestry zgłoszonych wniosków. 7. Sprawozdania z działalności Rady Narodowej Miasta i Gminy, 1977-1986, 3 j.a. Umieszczone tu zostały sprawozdania z działalności Rady Narodowej Miasta i Gminy i jej organów, informacje o zmianach w składzie osobowym rady oraz oceny wykonania zobowiązań kadencyjnych. 8. Komisje Rady Narodowe Miasta i Gminy, 1975-1990, 42 j.a. W protokołach z posiedzeń Komisji Rozwoju Gospodarczego i Gospodarki Miejskiej znajdują się informacje na temat: wykonania budżetu i planu społeczno-gospodarczego, oceny przebiegu realizacji programu porządkowani i estetyzacji miasta i gminy, realizacji inwestycji w mieście i gminie, stanu przygotowania terenów pod budownictwo mieszkaniowe, analizy działalności Gospodarczej Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Międzyrzeczu. W protokołach z posiedzeń Komisji Rozwoju Gospodarczego i Zagospodarowania Przestrzennego znaleźć można informacje na temat: oceny realizacji budownictwa komunalnego, zaopiniowania projektów planów społeczno-gospodarczych i budżetu, informacje o stanie dróg i usług komunikacyjnych w mieście, przebiegu realizacji remontów budynków w mieście i gminie oraz analizy planu zagospodarowania przestrzennego miasta do roku 2000. W protokołach z posiedzeń Komisji Drobnej Wytwórczości, Usług, Rzemiosła, Zaopatrzenia Ludności i Ochrony Konsumenta znajdują się między innymi informacje dotyczące realizacji planów społeczno-gospodarczych, funkcjonowania handlu, usług i gastronomii na terenie miasta i gminy, stanu zakładów rzemieślniczych i usługowych, wykazy placówek handlowych, informacje o stanie zaopatrzenia w artykuły rolno-spożywcze. W protokołach z posiedzeń Komisji Oświaty, Kultury i Wychowania znaleźć można informacje między innymi na temat oceny działalności i funkcjonowania Biblioteki Miejskiej i filii bibliotecznych, działalności Międzyrzeckiego Domu Kultury, w tym współpracy z klubami i świetlicami wiejskimi, oceny przygotowania szkół do rozpoczynającego się roku szkolnego czy też zatwierdzenia programu obchodów Dni Regionalnych Międzyrzecza oraz Dni Książki i Prasy. Protokoły z posiedzeń Komisji Zdrowia i Spraw Socjalnych zawierają informacje na temat zadań opieki społecznej w mieście i gminie, zwalczania alkoholizmu, struktury i funkcjonowania Zespołu Opieki Zdrowotnej w Międzyrzeczu, sprawozdania z wykonania zadań planu społeczno-gospodarczego i budżetu z zakresu służby zdrowia i opieki społecznej, informacje na temat rozbudowy szpitala w Międzyrzeczu. Protokoły z posiedzeń Komisji Przestrzegania Prawa i Porządku Publicznego dotyczą następujących zagadnień: zwalczania alkoholizmu, działalności instytucji kontrolnych na terenie miasta i gminy: Społecznej Komisji Pojednawczej, Kolegium do spraw Wykroczeń, Terenowej Komisji ds. Przymusowego Leczenia Alkoholików, przestępczości wśród nieletnich, stanu zabezpieczenia przeciwpożarowego, zabezpieczenia mienia państwowego, stanu bezpieczeństwa na drogach, przygotowania miasta i gminy do okresu zimowego. Protokoły z posiedzeń Komisji do spraw Samorządu zawierają informacje na temat przebiegu kampanii wyborczej do organów samorządu mieszkańców w mieście i gminie, o działalności samorządu mieszkańców miasta i wsi, działalności samorządowej poszczególnych zakładów pracy. W protokołach Komisji Gospodarki Komunalnej, Mieszkaniowej, Wodnej i Ochrony Środowiska zawierają informacje na temat inwestycji komunalnych w mieście i gminie, budownictwa mieszkaniowego, w tym budowy szkoły podstawowej na osiedlu Zachodnim w Międzyrzeczu, zaopatrzenia ludności w wodę, działalności na rzecz poprawy środowiska naturalnego. W protokołach z posiedzeń Komisji Zdrowia, Spraw Socjalnych i Ochrony Środowiska można znaleźć informacje na temat oceny funkcjonowania służby zdrowia na terenie miasta i gminy, w tym szkolnej służby zdrowia, działalności Klubu Seniora, opieki nad ludźmi w wieku poprodukcyjnym, realizacji przebiegu planu i budżetu w służbie zdrowia. Znajdują się tu także protokoły z kontroli poszczególnych zakładów pracy pod względem warunków socjalno-bytowych, przestrzegania BHP oraz kontroli żłobków i przedszkoli, lustracji i oceny ochrony środowiska i uporządkowania miasta, przygotowania ośrodków wypoczynkowych do sezonu turystycznego. 9. Prezydium Rady Narodowej Rady Narodowej Miasta i Gminy, 1975-1990, 15 j.a. Protokoły z posiedzeń Prezydium Rady Narodowej Miasta i Gminy zawierają informacje na temat ustalania terminów i porządków obrad sesji Rady Narodowej Miasta i Gminy oraz analizy i opinie materiałów przygotowanych na sesje. Znaleźć tu można także wiadomości na temat realizacji uchwał, analizy projektów planów rocznych i oceny wykonania planów społeczno-gospodarczych i budżetu. W serii tej znajdują się również postanowienia Prezydium Rady Narodowej Miasta i Gminy zwierające między innymi informacje o terminie i porządku obrad sesji Rady Narodowej Miasta i Gminy. Umieszczono tu także akta dotyczące praw, obowiązków i ochrony radnych, w tym oceny ich aktywności w czasie poszczególnych kadencji. 10. Wybory do samorządu mieszkańców miasta i wsi, 1975-1989, 9 j.a. Umieszczone zostały tutaj akta dotyczące wyborów do organów samorządu mieszkańców miasta i wsi, a w tym między innymi: wykazy delegatów na wybory, wykazy kandydatów, harmonogramy prac związanych z kampanią wyborczą, informacje o trybie przeprowadzenia wyborów, protokoły z wyborów sołtysów, podsołtysów i rad sołeckich, z wyborów. Znajdują się tu także materiały z wyborów do Społecznych Komisji Pojednawczych. 11. Samorząd mieszkańców miasta, 1973-1990, 7 j.a. Znajdują się tu między innymi protokoły i wnioski z zebrań samorządu mieszkańców, regulaminy, programy działania i sprawozdania komitetów osiedlowych, informacje na temat składów komitetów osiedlowych. 12. Samorząd wiejski, 1978-1990, 24 j.a. W serii tej znajdują się protokoły zebrań wiejskich. Zawierają one ankiety członków rady sołeckiej, plany pracy rady sołeckiej, informacje dotyczące organizacji żniw, dożynek, poprawy estetyki wsi, podatku gruntowego, zagospodarowania boisk, zaplecza socjalnego, informacje dotyczące działalności kół gospodyń wiejskich. 13. Kolegia, komisje, zespoły, 1973-1988, 7 j.a. Umieszczone tu zostały protokoły z posiedzeń i kontroli Terenowej Komisji do Walki ze Spekulacją, Komitetu Kontroli Społecznej oraz Społecznej Komisji Pojednawczej. 14. Plany pracy i ich realizacja, 1978-1988, 4 j.a. Seria ta zawiera plany pracy Rady Narodowej Miasta i Gminy, jej Prezydium i komisji na poszczególne lata. II. URZĄD MIASTA I GMINY 15. Organizacja Urzędu Miasta i Gminy, 1979-1988, 4 j.a. W serii tej znajdują się regulaminy organizacyjne urzędu Miasta i Gminy w Międzyrzeczu z lat 1979, 1984 i 1985 oraz statut Urzędu Miasta i Gminy z 1988 r. 16. Realizacja uchwał instancji partyjnych, 1984-1987, 2 j.a. W serii tej znajdują się informacje na temat realizacji zadań wynikających z przemówienia I Sekretarza KC PZPR, dokumentów XIV Plenum KC PZPR i uchwały X Zjazdu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w mieście i gminie Międzyrzecz. 17. Zarządzenia i decyzje Naczelnika Miasta i Gminy, 1975-1990, 16 j.a. W serii tej znajdują się Zarządzenia Naczelnika Miasta i Gminy dotyczące między innymi ustalenia statutu urzędu miasta i gminy, wyborów sołtysów i podsołtysów, opracowania planów społeczno-gospodarczego rozwoju, powołania placówek kultury, sprzedaży nieruchomości oraz planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Międzyrzecza. Decyzje Naczelnika Miasta i Gminy dotyczą między innymi spraw zaopatrzenia wodę, likwidacji cmentarzy ewangelickich czy zagospodarowania gruntów. 18. Skargi i wnioski, 1975-1993, 7 j.a. Znajdują się tu skargi i wnioski składane przez obywateli w Urzędzie Miasta i Gminy. Skargi i wnioski dotyczyły najczęściej spraw mieszkaniowych (przydziałów jak i remontów mieszkań), sporów sąsiedzkich, opieki społecznej, obsługi w handlu i usługach. Umieszczono tu także rejestry skarg i wniosków. 19. Wycinki prasowe, 1987. 1 j.a. Jedna jednostka zawiera wycinki prasowe dotyczące miasta i gminy Międzyrzecz. 20. Nadzór i kontrola, 1975-1987, 9 j.a. W serii tej znajdują się protokoły z kontroli zewnętrznych w Urzędzie Miasta i Gminy w Międzyrzeczu, w tym z kontroli kompleksowej. Kontrole dotyczyły spraw ogólno-organizacyjnych, finansowo-gospodarczych, działalności w zakresie spraw finansowo-gospodarczych, rolnictwa, gospodarki żywnościowej, leśnictwa, geodezji i gospodarki gruntami, budownictwa, gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, handlu i drobnej wytwórczości, spraw społeczno-administracyjnych, komunikacji, funkcjonowania kultury, oświaty i opieki społecznej. Umieszczono tu także informacje o realizacji zaleceń pokontrolnych Inspekcji Sił Zbrojnych oraz protokoły z kontroli przeprowadzonych przez Terenową Grupę Operacyjną LWP. W serii tej znajdują się także sprawozdanie z przeprowadzonego II Powszechnego Przeglądu Miasta i Gminy oraz wynikające z niego programy działania. 21. Zatrudnianie i wynagradzanie pracowników, 1981-1991, 3 j.a. Seria ta zawiera sprawozdania statystyczne dotyczące zatrudnienia i wynagrodzeń w Urzędzie Miasta i Gminy za poszczególne lata. 22. Narady pracownicze, 1985-1990, 2 j.a. Umieszczone zostały tutaj dwie jednostki zawierające protokoły z narad Społecznej Rady Dyrektorów oraz protokoły z zebrań i narad kierowników wydziałów Urzędu Miasta i Gminy. 23. Budżet, finanse i podatki, 1973-1991, 65 j.a. Umieszczone tu budżety i plany funduszu miejsko-gminnego zawierają informacje o dochodach i wydatkach występujących w budżecie miasta i gminy, zestawienia zbiorcze przychodów i rozchodów zakładów budżetowych oraz środków specjalnych, plany przychodów i rozchodów funduszu miejsko-gminnego oraz szczegółowy podział dochodów i wydatków budżetowych. W serii tej znajdują się także bilanse i sprawozdawczość z wykonania budżetów za poszczególne lata. 24. Plany rozwoju społeczno-gospodarczego, 1975-1991, 49 j.a. W serii tej znajdują się roczne i wieloletnie plany społeczno- gospodarczego rozwoju miasta i gminy oraz sprawozdania z wykonania tychże planów. Poszczególne plany opisują aktualną sytuację społeczno-gospodarczą miasta i gminy oraz inwestycje w zakresie przemysłu, usług, rolnictwa, handlu, drogownictwa, gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, oświaty, ochrony zdrowia, sportu i turystyki oraz sfery socjalno-kulturalnej. Umieszczono tu także programy oszczędnościowe miasta i gminy. 25. Czyny społeczne, 1974-1990, 13 j.a. Znajdują się tu sprawozdania statystyczne i opisowe z realizacji czynów społecznych oraz protokoły z posiedzeń zespołu ds. oceny konkursu „Mistrz Gospodarności”, arkusze sprawozdawcze i arkusze oceny miasta - uczestnika konkursu. 26. Kultura, ochrona zabytków, 1978-1987, 5 j.a. Znajdują się tu programy rozwoju kultury miasta i gminy Międzyrzecz, oceny życia społeczno-kulturalnego, sprawozdania z realizacji planów pracy i sprawozdania z działalności placówek kultury: Międzyrzeckiego Domu Kultury, Miejskiej Biblioteki Publicznej, Społecznego Ogniska Muzycznego i Muzeum w Międzyrzeczu. Umieszony został tu także referat na temat Miejsc Pamięci Narodowej znajdujących się na terenie miasta i gminy Międzyrzecz. 27. Sport i turystyka, 1982, 1 j.a. W serii tej umieszczone zostały programy rozwoju usług, kultury fizycznej, sportu i turystyki i kultury w latach 1983-1990. 28. Stowarzyszenia, 1975-1989, 5 j.a. Znajdują się tu akta dotyczące nadzoru nad stowarzyszeniami zawierające plany i protokoły kontroli działalności Polskiego Związku Wędkarskiego i Gorzowskiego Towarzystwa Muzycznego Oddział w Międzyrzeczu. 29. Kolegium do Spraw Wykroczeń, 1975-1986, 3 j.a. Umieszczone tu jednostki zawierają sprawozdania z działalności Kolegium do Spraw Wykroczeń w Międzyrzeczu, w tym między innymi informacje o składzie osobowym kolegium, dane dotyczące przebiegu orzecznictwa, wykonania kar i działalności profilaktyczno-wychowawczej kolegium, o wykonaniu postanowień dekretu o amnestii oraz informacje o wyborze ławników ludowych Sądu Rejonowego i członków Rejonowego Kolegium do Spraw Wykroczeń. 30. Ewidencja ludności, 1975-1987, 12 j.a. Umieszczone tu zostały sprawozdania statystyczne z ruchu migracyjnego ludności oraz karty statystyczne dotyczące wymeldowania za granicę na stałe. 31. Sprawy wyznaniowe, 1978-1990, 2 j.a. Seria ta zawiera wykaz osób i zgromadzeń duchownych zamieszkałych na terenie miasta i gminy Międzyrzecz, informacje dotyczące zmian meldunkowych osób duchownych oraz materiały pomocnicze do wykorzystania w czasie spotkań z duchowieństwem. 32. Gospodarka rolna, 1975-1985, 1 j.a. W serii tej znajdują się decyzje o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność państwa za rentę i spłaty pieniężne oraz umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy. 33. Handel i usługi, 1975-1984, 3 j.a. Umieszczone zostały tutaj materiały dotyczące realizacji zadań w zakresie rozwoju handlu i usług, informacje o stanie sieci zakładów gastronomicznych, plan sieci placówek usługowych oraz program sieci handlowej i gastronomicznej. 34. Gospodarka komunalna, cmentarze, 1965-1987, 3 j.a. Umieszczona została tu ewidencja cmentarzy zawierająca karty ewidencyjne cmentarzy od roku 1966, wykazy istniejących i zamkniętych cmentarzy na terenie powiatu międzyrzeckiego, informacje o ekshumacjach zwłok z powiatu międzyrzeckiego, w tym mogił z okresu drugiej wojny światowej. Umieszczone są tu także zezwolenia na ekshumacje zwłok obywateli radzieckich. 35. Gospodarka terenami i nieruchomościami, 1976-1980, 3 j.a. W serii tej znajdują się księgi ewidencji nieruchomości z terenu miasta Międzyrzecza zawierająca miejsce położenia nieruchomości, dane właściciela lub użytkownika oraz opis nieruchomości. 36. Budownictwo, urbanistyka i architektura, 1974-1991, 15 j.a. W serii tej znajdują się wnioski i decyzje wskazań lokalizacyjnych inwestycji realizowanych zarówno w gospodarce uspołecznionej, jak i w budownictwie indywidualnym. Można znaleźć tu między innymi pozwolenia na przebudowy, podział nieruchomości, lokalizację zakładów produkcyjnych, hal magazynowych, budownictwa jednorodzinnego, poszczególnych budynków mieszkalnych i gospodarczych. Do wniosków dołączone są mapy, plany i projekty techniczne. Informacje o terenie. 37. Zdrowie i opieka społeczna, 1985-1990, 2 j.a. Znajdują się tu sprawozdania analityczne z zakresu ochrony zdrowia, zawierające meldunki o zachorowaniach na choroby zakaźne oraz sprawozdania Terenowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. 38. Zatrudnienie i sprawy socjalne, 1976-1987, 6 j.a. Umieszczono tutaj dane statystyczne dotyczące zatrudnienia oraz sprawozdania z pośrednictwa pracy.

Z początkiem lat 70. zaczęły następować w kraju przemiany, mające na celu unowocześnienie struktury organizacyjnej państwa oraz zdynamizowanie rozwoju społeczno-gospodarczego. Kierunki tych przemian zapoczątkowały postanowienia podjęte na VI Zjeździe Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej dotyczące stworzenia silnych ekonomicznie i dużych obszarowo jednostek administracji wiejskiej. VI Plenum Komitetu Centralnego obradujące w dniu 25 września 1972 roku poświęcone było reorganizacji organów terenowych na wsi i w małych miastach (Służewski, 1977, s. 116-117). Szczegółowo rozpatrzona wówczas koncepcja ujęta została w dwóch ustawach z 29 listopada 1972 roku: o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 311) i o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312). Na mocy tej drugiej ustawy, z dniem 1 stycznia 1973 roku, w miejsce dotychczasowych gromad i osiedli utworzono ponad dwa razy większe gminy jako podstawowe jednostki podziału administracyjno-gospodarczego kraju na terenach wiejskich. Gminy dzieliły się na sołectwa, obejmujące zwykle jedną wieś, albo sąsiadujące ze sobą wsie lub inne tereny, na których występowały wspólne problemy społeczno-gospodarcze (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312). Do nowych rozwiązań terytorialnych niezbędne było wprowadzenie jednocześnie nowego modelu zarządzania. Terenowym organem władzy państwowej i podstawowym organem samorządu społecznego na terenie gminy stała się gminna rada narodowa, z której kompetencji wyłączono funkcje wykonawcze i administracyjne, przekazując je działającym jednoosobowo terenowym organom administracji państwowej oraz organom wykonawczym i zarządzającym gminnych rad narodowych, jakim stał się, powoływany przez organy wojewódzkie na czas nieokreślony, naczelnik gminy (Gebert, 1976, s. 35). Na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Zielonej Górze z dnia 5 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie zielonogórskim od 1 stycznia 1973 r. w powiecie międzyrzeckim utworzono gminę Międzyrzecz z siedzibą gminnej rady narodowej w Międzyrzeczu. W skład nowo utworzonej gminy weszły obszary sołectw: Bobowicko, Gorzyca, Kalsko, Kaława, Kęszyca, Kuligowo, Kursko, Kuźnik, Nietoperek, Pieski, Rojewo, Szumiąca, Święty Wojciech, Wysoka, Wyszanowo, Żółwin (Dz. Urz. WRN w Zielonej Górze, nr 10 z 1972, poz. 98). Terenowe organy administracji państwowej przejęły funkcje byłych prezydiów rad narodowych i wydziałów. Dotychczasowe prezydia były organami wykonawczo-zarządzającymi rad narodowych i pełniły funkcje kierownicze wobec wydziałów i wszystkich jednostek i przedsiębiorstw terenowych, a także spełniały rolę organu administracji państwowej. Nowe prezydia rad narodowych – składające się z przewodniczącego rady, jego zastępców i przewodniczących komisji rady miały pełnić funkcje organizatorskie wobec rady i jej organów kolegialnych, pomagać radnym w wykonywaniu ich mandatów i czuwać nad zabezpieczeniem praw radnych i członków komisji (Kulesza, 1977, s. 116-117). Według ustawy z 29 listopada 1972 roku wojewódzkie rady narodowe mogły postanowić, że w gminie i sąsiadującym z nią mieście nie stanowiącym powiatu działać będzie wspólna rada narodowa oraz naczelnik miasta i gminy. Z dniem 18 czerwca 1975 r. na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gorzowie Wielkopolskim utworzona została wspólna dla miasta i gminy Międzyrzecz rada narodowa. Jej organem wykonawczym i zarządzającym został Naczelnik Miasta i Gminy (Dz. Urz. WRN w Gorzowie Wlkp., nr 1 z 1975, poz. 5). Radę narodową miasta i gminy oraz naczelnika miasta i gminy obejmowały te same przepisy, co gminną radę narodową i naczelnika gminy. Rada narodowa miasta i gminy oprócz zadań przewidzianych do wykonania przez gminną radę narodową podejmowała działania mające na celu rozwój miasta, jego gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, instytucji oświatowo-kulturalnych i socjalnych, placówek handlowo-usługowych oraz zaspokajanie bytowych i socjalno-kulturalnych potrzeb mieszkańców miasta (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312). Możliwość ustanowienia wspólnej rady dla miasta i gminy, których warunki rozwojowe były silnie splecione i współzależne, powodowała, iż ich łączne tereny przekształcały się w mikroregion – miasto stanowiło dla swojego zaplecza wiejskiego naturalny teren zbytu produktów rolnych oraz ośrodek przemysłowo-usługowy i socjalno-kulturalny, a gmina zapewniała zaopatrzenie, tereny rekreacyjno-wypoczynkowe i budowlane. Stworzony w ten sposób mikroregion rozwijał się w oparciu o wspólny budżet i plan społeczno-gospodarczy (Gebert, 1976, s. 53). Rada narodowa miasta i gminy miała na celu zapewnienie wykonania na terenie miasta i gminy zadań państwowych i dbanie o jej rozwój gospodarczy, społeczny i kulturalny, a także sprawowanie kontroli nad państwowymi i spółdzielczymi jednostkami organizacyjnymi oraz organizacjami społecznymi działającymi na terenie miasta i gminy (Gebert, 1976, s. 53). Rada narodowa miasta i gminy wykonywała swoje zadania na sesjach, za pośrednictwem swoich komisji, przez działalność radnych w terenie oraz poprzez swój organ wykonawczy i zarządzający – naczelnika miasta i gminy. Naczelnik miasta i gminy, jako jedyny organ miejscowej administracji podporządkowany był służbowo nadrzędnym organom administracyjnym, będąc jednocześnie organem wykonawczym i zarządzającym rady, a więc zobowiązanym do zapewnienia wykonania jej uchwał, składania jej informacji i sprawozdań. Swoje zadania wykonywał przy pomocy podległego mu urzędu miasta i gminy (Gebert, 1976, s. 32-33). Naczelnika miasta i gminy powoływał na czas nieokreślony przewodniczący prezydium wojewódzkiej rady narodowej na wniosek prezydium powiatowej rady narodowej zgłoszony po zaopiniowaniu przez radę narodową miasta i gminy. Zaś od roku 1983 naczelnika wybierała rada narodowa, zaś wojewoda powoływał go na stanowisko (Dz. U. 1983, nr 41, poz. 185). Prezydium rady narodowej było organem powołanym do reprezentowania rady na zewnątrz i organizowania jej pracy. Ustalało projekty planów pracy rady, przygotowywało i zwoływało sesje, organizowało działalność komisji w zakresie wykonywania kontroli społecznej i koordynowało ich prace. Zapewniało warunki prawidłowego wykonywania mandatu przez radnych oraz czuwało nad zabezpieczeniem praw radnych i członków komisji. W skład prezydium wchodzili: przewodniczący rady, jego dwóch zastępców oraz przewodniczący stałych komisji rady. Rada Narodowa Miasta i Gminy w Międzyrzeczu na pierwszej sesji powołała następujące komisje stałe: • Komisję Rozwoju Gospodarczego i Gospodarki Miejskiej, • Komisję Zaopatrzenia, Produkcji Rolnej i Usług, • Komisję Wychowania, Oświaty i Kultury, • Komisję Zdrowia, Spraw Socjalnych i Ochrony Środowiska, • Komisję Przestrzegania Prawa i Porządku Publicznego (APG, UMiG w Międzyrzeczu, sygn. 1, s. 15). W ostatnich latach działalności Rady Narodowej Miasta i Gminy w Międzyrzeczu istniały następujące komisje: • Komisja ds. Samorządu, • Komisja Rozwoju Gospodarczego, Zagospodarowania Przestrzennego i Gospodarki Finansowej, • Komisja Rolnictwa, Gospodarki Żywnościowej, Handlu, Usług, Zaopatrzenia Ludności i Ochrony Konsumenta, • Komisja Gospodarki Komunalnej, Mieszkaniowej, Wodnej i Ochrony Środowiska, • Komisja Oświaty i Wychowania, Kultury, Kultury Fizycznej, Sportu i Turystyki, • Komisja Zdrowia i Spraw Socjalnych, • Komisja Przestrzegania Prawa i Porządku Publicznego (APG, UMiG w Międzyrzeczu, sygn. 425, 1989, s. 9). Komisje składały się z przewodniczącego i jego zastępcy oraz co najmniej siedmiu członków komisji. Do zadań komisji – zgodnie z ustawą o radach narodowych – należało czuwanie nad prawidłowym wykonywaniem uchwał Rady Narodowej Miasta i Gminy oraz organów nadrzędnych, a także sprawowanie kontroli społecznej nad jednostkami państwowymi i spółdzielczymi oraz organizacjami społecznymi. Radni należący do partii i stronnictw politycznych mogli tworzyć zespoły radnych. Pracą zespołów kierowały miejskie i gminne władze partii i stronnictw politycznych (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312). Naczelnikowi Miasta i Gminy podlegał urząd, przy pomocy którego wykonywał on swoje zadania. W skład Urzędu Miasta i Gminy wchodziło: biuro Urzędu Miasta i Gminy, Służba Rolna i Urząd Stanu Cywilnego. Biuro Urzędu Miasta i Gminy było organem Naczelnika Miasta i Gminy w zakresie załatwiania spraw należących do poszczególnych dziedzin administracji państwowej. Jego pracą kierował sekretarz biura Urzędu Miasta i Gminy. Odpowiadał on przed Naczelnikiem Miasta i Gminy za realizację zadań biura, prawidłową organizację pracy, przestrzeganie przepisów prawa i za prawidłowe załatwienie spraw obywateli przez pracowników biura. Służba Rolna była organem Naczelnika Miasta i Gminy w zakresie całokształtu spraw związanych z rozwojem produkcji rolnej na terenie miasta i gminy (Gebert, 1976, s. 148). W skład Urzędu Miasta i Gminy w Międzyrzeczu wchodziły następujące wydziały: • Wydział Ogólny, • Wydział Planowania, • Wydział Gospodarki Terenowej, • Wydział Spraw Wewnętrznych, • Wydział Finansowy, • Wydział Oświaty i Wychowania, • Gminna Służba Rolna (APG, UMiG w Międzyrzeczu, sygn. 188, 1975, s. 146). W końcowym okresie funkcjonowania Urzędu Miasta i Gminy w Międzyrzeczu jego struktura organizacyjna przestawiała się następująco: • Biuro Rady Narodowej, • Wydział Ogólno-Organizacyjny, • Wydział Planowania i Zatrudnienia, • Wydział Finansowo-Budżetowy, • Wydział Budownictwa, Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, • Wydział Ochrony Środowiska, Gospodarki Wodnej i Geologii, • Wydział Handlu, Usług i Komunikacji, • Wydział Oświaty i Wychowania, Kultury i Kultury Fizycznej, • Wydział Rolnictwa, Geodezji i Gospodarki Gruntami, • Wydział Społeczno-Administracyjny i Obrony Cywilnej, • Wydział Zdrowia i Spraw Socjalnych, • Urząd Stanu Cywilnego (APG, UMiG w Międzyrzeczu, sygn. 207, 1988, s. 3.) Samorząd mieszkańców miasta Samorządy mieszkańców działały pod nadzorem rad narodowych i komitetów Frontu Jedności Narodu. Do podstawowych zadań samorządu mieszkańców miasta należały: współdziałanie rady narodowej z mieszkańcami w zakresie realizacji programów wyborczych i planów społeczno-gospodarczego rozwoju, współdziałanie z administracją budynków mieszkalnych w zakresie działania na rzecz utrzymania w należytym stanie i właściwego użytkowania mieszkań oraz sprawowanie kontroli społecznej w zakresie świadczenia usług dla ludności, bądź wpływanie w inny sposób na warunki jej życia przez instytucje i zakłady państwowe. Rada Narodowa Miasta i Gminy tworzyła i nadzorowała komitety osiedlowe jako organy samorządu mieszkańców miasta i nadawała im statut, który określał tryb ich wyboru przez mieszkańców, ich organizację i uprawnienia. Granice osiedli w większości pokrywały się z podziałem na okręgi wyborcze. Kandydatów do komitetów osiedlowych zgłaszał miejski komitet Frontu Jedności Narodu, ale także mieszkańcy oraz organizacje społeczne i polityczne. Komitety osiedlowe powoływały jako swoje organy wykonawcze komisje dla poszczególnych dziedzin (np. handlu, usług, porządku publicznego). Komitety osiedlowe mogły gromadzić własne środki finansowe na realizację powierzonych im zadań (Gebert, 1976, s. 126-127). Samorząd mieszkańców wsi Organami samorządu mieszkańców wsi były: zebrania wiejskie, rada sołecka i sołtys. Zebrania miały zapewniać wszystkim mieszkańcom bezpośredni udział w podejmowaniu decyzji. Na zebraniach omawiano wszystkie sprawy istotne dla ogółu mieszkańców – gospodarcze, polityczne, społeczne i wychowawcze, omawiano także uchwały rady narodowej i wynikające z nich zadania dla danego sołectwa (Gebert, 1976, s. 130). Zebrania wiejskie podejmowały uchwały w sprawach planu zagospodarowania wsi, utrzymania porządku na terenie wsi, dróg wiejskich i czynów społecznych. Mieszkańcy sołectwa wybierali ze swego grona radę sołecką i sołtysa. Rada sołecka zwoływała zebrania wiejskie, ustalała projekt porządku obrad i przygotowywała projekty uchwał oraz współdziała z właściwymi organami innych samorządów występujących w sołectwie oraz organizacji społecznych w celu zapewnienia realizacji zadań samorządu mieszkańców oraz społeczno-gospodarczego rozwoju wsi (Dz. U. 1983, nr 41, poz. 185). Komitet Kontroli Społecznej Na mocy ustawy z dnia 26 maja 1978 r. przy każdej radzie narodowej funkcjonowały komitety kontroli społecznej (Dz. U. 1978, nr 14, poz. 61). Komitet Kontroli Społecznej w Międzyrzeczu powołany został Uchwałą nr 16/V/78 Rady Narodowej Miasta i Gminy w Międzyrzeczu z dnia 28 sierpnia 1978 (APG, UMiG w Międzyrzeczu, 1978, sygn. 29, s. 218). Podstawowym celem jego działalności było udzielanie pomocy radzie narodowej w wykonywaniu jej funkcji kontrolnych, umacnianie roli i znaczenia kontroli społecznej, koordynowanie i inspirowanie działalności poszczególnych organów jej kontroli, a zwłaszcza egzekwowanie zaleceń pokontrolnych oraz tworzenie warunków do działania i powoływania organów kontroli społecznej przez uprawnione organizacje. Kolegium do spraw Wykroczeń Zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312) przy gminnych radach narodowych (wspólnych dla miasta i gminy) oraz radach narodowych miast nie stanowiących powiatów mogły być powoływane kolegia do spraw wykroczeń. Kolegia te orzekały o sprawach wykroczenia, chyba że przepis szczegółowy powierzał orzekanie w takich sprawach innemu organowi. Członków kolegium wybierała właściwa rada narodowa (Dz. U. 1972, nr 49, poz. 312). Uchwałą nr I/9/75 Rady Narodowej Miasta i Gminy z dnia 14 lipca 1975 r. połączone zostało Kolegium do Spraw Wykroczeń działające przy byłym Naczelniku Gminy w Międzyrzeczu oraz przy byłym Naczelniku Miasta w Międzyrzeczu (APG, UMiG w Międzyrzeczu, 1975, sygn. 1, s. 35). Przez pierwsze trzy lata funkcjonowania gmin, ich naczelnicy stopniowo przejmowali kompetencje należące do naczelników powiatów (Dz. U. 1974, nr 22, poz. 131). Kolejna reforma administracyjne kraju, która miała miejsce w 1975 roku ostatecznie zniosła powiaty i wprowadziła dwustopniowy podział administracyjny państwa na jednostki stopnia podstawowego i wojewódzkiego. Natomiast w wyniku zniesienia organów powiatowych rozdzielono kompetencje ich naczelników pomiędzy naczelników gmin i wojewodów (Dz. U. 1975, nr 16, poz. 91). Urzędy gmin oraz urzędy miast i gmin w omówionym kształcie działały do 27 maja 1990 r., kiedy to weszła w życie ustawa o samorządzie terytorialnym (Dz. U. 1990, nr 16, poz. 95 i Dz. U. 1990 nr 32, poz. 191). Podział terytorialny W roku 1975 w wyniku wejścia w życie reformy podziału terytorialnego kraju, powiat międzyrzecki wszedł w skład nowopowstałego województwa gorzowskiego. Odtąd na terenie nowego województwa gorzowskiego działały następujące miasta: Gorzów Wielkopolski, Barlinek, Choszczno, Dębno, Dobiegniew, Drawno, Drezdenko, Kostrzyn, Międzychód, Międzyrzecz, Myślibórz, Ośno, Pełczyce, Recz, Rzepin, Skwierzyna, Słubice, Strzelce Krajeńskie, Sulęcin, Trzciel i Witnica. Jeżeli chodzi o gminy, to początkowo, były to: Barlinek, Bobrówko, Bogdaniec, Bierzwnik, Bledzew, Boleszkowice, Brójce, Choszczno, Deszczno, Dębno, Dobiegniew, Drawno, Drezdenko, Golenice, Gościm, Górzyca, Kamień Mały, Kłodawa, Kowalów, Krzeszyce, Krzęcin, Lipki Wielkie, Lubiszyn, Lubniewice, Łowyń, Miedzichowo, Międzychód, Międzyrzecz, Myślibórz, Nowogródek Pomorski, Ośno, Pełczyce, Przytoczna, Pszczew, Radęcin, Recz, Różańsko, Santok, Skwierzyna, Słońsk, Słubice, Stare Kurowo, Staw, Strzelce Krajeńskie, Sulęcin, Suliszewo, Trzciel, Witnica i Zwierzyn (Dz. U. 1975, nr 17, poz. 92). Pod koniec roku Minister Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska wydał rozporządzenie na mocy którego: 1) gminę Bobrówko włączono do gminy Strzelce Krajeńskie, gminę Golenice do gminy Myślibórz, gminę Gościm do gminy Drezdenko, gminę Kamień Mały do gminy Witnica; 2) przeniesiono siedzibę gminy Kowalów z Kowalowa do Rzepina i nadano jej nazwę Rzepin; 3) zlikwidowano gminy Brójce, Lipki Wielkie, Łowyń, Radęcin, Różańsko, Staw i Suliszewo (Dz. U. 1976, nr 1, poz. 10). Podział ten przetrwał do roku 1990. Jeżeli chodzi o wspólne rady narodowe dla miast i gmin to na terenie województwa gorzowskiego funkcjonowały one dla takich miejscowości jak: Barlinek, Choszczno, Dębno, Dobiegniew, Drawno, Drezdenko, Międzychód, Międzyrzecz, Myślibórz, Ośno, Pełczyce, Recz, Rzepin, Skwierzyna, Słubice, Strzelce Krajeńskie, Sulęcin, Trzciel i Witnica. Pierwszym Naczelnikiem Miasta i Gminy w Międzyrzeczu został Antoni Tkocz. Pierwszy protokół z sesji Rady Narodowej Miasta i Gminy w Międzyrzeczu pochodzi z dnia 14 lipca 1975 r. Przewodniczącym Rady Narodowej Miasta i Gminy wybrany został wówczas Waldemar Stachurski. Ostatnia zachowana sesja pochodzi z 27 kwietnia 1990 r., przewodniczącym Rady Narodowej Miasta i Gminy był wówczas Leszek Kołodziejczak, zaś Naczelnikiem Miasta i Gminy Andrzej Stachowiak.