protokoły sesji GRN 1954-1959 (5 j.a.), rejestr uchwał GRN 1954-1955 (1 j.a.), komisje GRN 1958-1959 (1 j.a.), protokoły posiedzeń prezydium GRN 1955-1959 (5 j.a.), budżety gromady 1955-1959 (6 j.a.).

Gromadzkie rady narodowe zostały utworzone na podstawie ustawy z dnia 25 września 1954 roku o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych . W myśl ustawy miały one przejąć na terenie nowo utworzonych jednostek podziału administracyjnego – gromad wszystkie uprawnienia, jakie posiadały gminne rady narodowe na terenie zniesionych właśnie większych jednostek administracyjnych – gmin.W ustawie wymieniono wiele tych uprawnień: gromadzkie rady narodowe „dbają o wzrost plonów, o pełne i należyte zagospodarowanie użytków rolnych (...), czuwają nad sprawiedliwym i terminowym wykonywaniem planów obowiązkowych dostaw i kontraktacji (...), czuwają nad gospodarką w lasach nie stanowiących własności Skarbu Państwa (...), czuwają nad realizacją obowiązku powszechnego nauczania, zapewniają zgodnie z obowiązującymi przepisami szkołom, przedszkolom i innym instytucjom oświatowym, wychowawczym i kulturalnym potrzebne pomieszczenia i obsługę gospodarczą (...), dbają o czystość (...), o rozbudowę urządzeń ochrony zdrowia (...), współdziałają przy organizowaniu przemysłu miejscowego i ludowego oraz sieci sklepów spółdzielczych (...), dbają o należyte utrzymanie gromadzkich dróg, mostów, urządzeń melioracyjnych i komunalnych (...) . Jednak jednocześnie w ustawie zawarte zostały niedostateczne środki finansowe, co uzależniało w wysokim stopniu budżety gromad od dotacji z budżetu centralnego. Na przykład w 1959 roku „suma dochodów budżetowych GRN wynosiła w skali kraju zaledwie 4% dochodów rad narodowych”. Ustawa z dnia 25 stycznia 1958 roku o radach narodowych , ustawa z dnia 12 marca 1958 roku o funduszu gromadzkim , ustawa z 11 listopada 1965 roku nieco rozszerzały kompetencje rad i powiększały ich środki finansowe. Między innymi przekazano GRN dysponowanie całym podatkiem gruntowym i funduszem gromadzkim oraz tzw. mieniem gromadzkim (były to głównie młyny gospodarcze) . Jednakże jednocześnie powierzono tym radom finansowanie oświaty i robót melioracyjnych i choć były na te cele dodatkowe kredyty, to w dalszym ciągu potrzeby były o wiele większe . Ponadto w ówczesnym systemie państwowym silnie scentralizowanym budżety GRN-ów były uchwalane na podstawie wytycznych prezydiów powiatowych rad narodowych, podobnie jak od 1958 roku – plany gospodarcze. Również nadzór nad wymiarem i poborem podatków na fundusz gromadzki był w gestii PPRN-ów. Wydawały one także szereg zarządzeń (które często nosiły nazwę „wytycznych”) na podstawie których np. GRN w Lubszy uchwaliła 26 listopada 1959 roku bezwzględne ściąganie należności towarowo – pieniężnych w drodze egzekucji administracyjnej, obciążeń hipotecznych a nawet zwalniania z pracy dodatkowo pracujących poza rolnictwem użytkowników gospodarstw , a GRN w Ratajach powołała zespoły wiejskie do produkcji rolnej, „wzmacniała” kółka rolnicze i organizowała zbiorową uprawę gruntów Państwowego Funduszu Ziemi . W 1963 roku PPRN w Brzegu wydało dalsze wytyczne w sprawie obowiązkowych dostaw i skupu, a ponadto zobowiązało „sekretarzy gromadzkich do konsultowania się z Wydziałem Organizacyjno - Prawnym i resortowymi Wydziałami Prezydium odnośnie podejmowania uchwał zarówno przez Prezydia GRN jak i rady” . Działania takie określano ówcześnie jako „mobilizowanie mieszkańców gromady (...) do stałego podnoszenia produkcji rolnej (...) i było to główne zadanie gromadzkich rad narodowych. Ten scentralizowany system administracyjny realizował jednak tylko uchwały i wytyczne KC PZPR i aparatu terenowego tej partii, na podstawie których opracowywał własne plany. W jednym z nich, na rok 1970, Gromadzka Rada Narodowa w Lubszy stwierdziła: „IX Plenum KC PZPR wytyczyło kierunki dalszego rozwoju produkcji rolnej. (...) Działający w myśl uchwał IX Plenum na terenie naszej gromady zespół specjalistów rolnych ujawnił bardzo poważne rezerwy produkcyjne na odcinku produkcji roślinnej i zwierzęcej. (...) Biorąc za podstawę Uchwałę Komitetu Powiatowego PZPR w Brzegu w sprawie dalszego rozwoju gospodarki rolnej powiatu brzeskiego oraz wyniki działalności zespołu specjalistów rolnych działających w poszczególnych wsiach – Gromadzka Rada Narodowa w Lubszy oraz gromadzka służba rolna opracowały szczegółowy program działania (...) .Ścisły nadzór PPRN w Brzegu, o którym świadczą liczne protokoły z kontroli w aktach prezydiów gromadzkich rad narodowych, ujawniał jednak, że wiele uchwał nie było wykonywanych. Według analizy Wydziału Organizacyjno – Prawnego PPRN w Brzegu w 1966 roku nie zostały wykonane 34 uchwały gromadzkich rad i 74 uchwały prezydiów, a ponadto „wiele sprawozdań z wykonania uchwał przedstawia jedynie informację, pozbawioną bliższego określenia sposobu realizacji podjętych uchwał lub osiągniętych wyników”. Borykając się z trudnościami, gromadzkie rady narodowe w powiecie brzeskim starały się o rozwój ekonomiczny i kulturalny swoich gromad, ochronę zdrowia i zabezpieczenie przeciwpożarowe, jednak z powodu przede wszystkim słabości finansowej oraz całkowitego podporządkowania w ówczesnym systemie sprawowania władzy, nie mogły niestety należycie wykonywać wszystkich swoich ustawowych uprawnień . Na terenie powiatu brzeskiego utworzono z początkiem 1955 roku, w miejsce ośmiu dotychczasowych gmin, 16 gromad w: Brzezinie, Czepielowicach, Czeskiej Wsi, Karłowicach, Lewinie Brzeskim, Lubszy, Łosiowie, Łukowicach Brzeskich, Mąkoszycach, Olszance, Pisarzowicach, Przylesiu, Stobrawie, Szydłowicach, Zwanowicach i Żłobiźnie . Uchwałą WRN w Opolu z dnia 26 czerwca 1959 roku zniesiono gromady Brzezina i Żłobizna, tworząc z ich obszarów gromadę Rataje oraz zlikwidowano gromady Czepielowice i Pisarzowice, tworząc gromadę Kościerzyce. Zniesiono ponadto gromady: Czeska Wieś, Łukowice Brzeskie, Stobrawa, Szydłowice i Zwanowice . Na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1972 roku o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych, uchwałą WRN w Opolu z dnia 6 grudnia 1972 roku utworzono w powiecie brzeskim pięć gmin: Brzeg, Karłowice, Łosiów, Olszanka i Pisarzowice, a gminne rady narodowe i naczelnicy gmin przejęli agendy prezydiów gromadzkich rad narodowych . [Na podstawie wstępu do inwentarza, oprac. Bronisław Serwadczak, Brzeg 1993]