Zespół został podzielony na 12 głównych serii, które dzielą się na 284 podserii. Akta dotyczące działalności GUKPPiW (m.in.: plany, sprawozdania, współpraca z urzędami, organizacjami i wydawcami, narady, szkolenie pracowników) znajdują się m.in.: w Pionie Gabinet Prezesa (sygn. 36-291), Pionie Prasy i Radia (sygn. 1288-1289, 2777-2786), Pionie Publikacji Nieperiodycznych (sygn. 2957-2962, 3170-3172, 3183-3197, 3204-3213), Pionie Widowisk, Radia i Telewizji (sygn. 3236, 3298-3313, 3315-3320), Pionie Instruktażu i Kontroli (sygn. 3321-3335, 3416-3419, 3558-3562, 3796-3802), Pionie Wydawnictw Zagranicznych (sygn. 4076-4077, 4081-4085), Pionie Wojskowym (sygn. 4136, 4140-4148, 4171-4174), Pionie Administracyjnym (sygn. 4215-4285). Pion Dział Ogólny zawiera odprawy krajowe z lat 1945-1952 (sygn. 1-6) oraz jedną teczkę (sygn. 7), w której znalazły się sprawozdania statystyczne dotyczące ingerencji cenzorskich w 1949 r. oraz stan etatów w GUKPPiW w 1949 r. W Sekretariacie Prezesa umieszczono teczki (sygn. 8-9) z naradami krajowymi z lat: 1954, 1959 i 1963; sprawozdania okresowe WUKPPiW za lata 1953, 1955-1966 (sygn. 10-20); wydawnictwa GUKPPiW: Biuletyn Instrukcyjno-Szkoleniowy, Biuletyn Informacyjno-Instrukcyjny, „Sygnały” z lat 1952-1966 (sygn. 21-34); dokumentację związaną ze skargami na decyzje GUKPPiW z lat 1957, 1961-1962 (sygn. 35). W serii 3.2. Gabinet Prezesa-Wydział Ewidencji i Informacji na uwagę zasługują akta przejęte przez Archiwum Akt Nowych z Sądu Okręgowego w Warszawie w marcu 2018 r., czyli po zakończeniu prac nad inwentarzem, układem i po wpisaniu jednostek do bazy ZOSIA. Są to pudła zawierające prowadzoną w GUKPPiW kartotekę czasopism. Powiązane są z nią akta, które w 1990 r. trafiły do AAN w postaci „teczek wiszących” w metalowych komodach. Umiejscowiono je w podserii 3.2.2. (Nadzór nad publikacjami periodycznymi) – sygnatury 519-1225 (teczki), 7863-7867 (kartoteka). Podseria 3.2.2. zawiera akta spraw udzielania zezwoleń na wydawanie czasopism wydawnictwom z terenu działania Wojewódzkich Urzędów Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, Delegatur GUKPPiW i Okręgowych Urzędów Kontroli Publikacji i Widowisk w latach 1953-1990 (sygn. 445-1225). W podserii 3.2.1 umiejscowiono teczki (sygn. 292-444) zawierające sprawy związane z udzielaniem zezwoleń na druk, recenzje, ingerencje, sprawozdania z kontroli w publikacjach nieperiodycznych. Znajduje się tam również teczka (sygn. 307) zawierająca korespondencję w sprawie wydawania zezwoleń na druk, rozpowszechnianie programu artystycznego, sztuk teatralnych, organizację imprez estradowych, projekcji filmowych. W podserii 3.3 znajdują się materiały dotyczące udzielania zezwoleń na wydawanie publikacji nieperiodycznych przez Instytut Wydawniczy „PAX” (sygn. 1226-1287). W Pionie Prasy i Radia znajdują się m.in.: sprawozdania z ingerencji terenowych organów kontroli. Sprawozdania z ingerencji i przeoczeń GUKPPiW z lat 1945-1954 znajdują się w podserii 4.1.2 (sygn. 1290-1607, 7860-7861), z lat 1953-1964 w podserii 4.2.3 (sygn. 1906-2287). W podserii 4.2.6 znajdują się akta z lat 1945-1956) związane z udzielaniem zezwoleń na wydawanie czasopism centralnych (sygn.2723-2732), wyznaniowych (sygn. 2733), naukowych (sygn. 2734-2748), zakładowych (sygn. 2749-2757), biuletynów i dzienników urzędowych (sygn. 2758-2759), biuletynów racjonalizatorskich (sygn. 2760-2763). Przeglądy ingerencji cenzorskich w czasopismach i programie Polskiego Radia z lat 1958-1966 znajdują się w podserii 4.2.8 (sygn. 2766-2772). Przeglądy ingerencji z kolejnych lat znajdują się m.in.: w serii 7 – Pionie Instruktażu i Kontroli. W Pionie Publikacji Nieperiodycznych znajdują się partie teczek zawierających dokumentację publikacji nieperiodycznych: wnioski wydawnictw o udzielenie zgody na druk, ingerencje cenzorskie i recenzje. Wiele teczek zostało posklejanych (zamiast pozszywanych) w archiwum GUKPPiW, co ma negatywny wpływ na odczytanie niektórych dokumentów. Ingerencje cenzorskie w publikacjach nieperiodycznych znajdują się m.in.: z lat 1946-1953 w serii 5.1.2 (sygn. 2804-2956, 7862), z lat 1948-1972 w serii 5.2.6 (sygn. 2967-3136), z lat 1969-1973 w serii 5.3.10 (sygn. 3214-3232). W Pionie Widowisk na uwagę zasługuje partia teczek w podserii 6.1.2. Sztuki wycofane (sygn. 3237-3284), w których znajdują się wydawnictwa z lat 1874-1958, wycofane z bibliotek i zbiorów prywatnych – antykwariatów w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku. W serii 6.2.1 (sygn. 3285-3289) znajdują się sprawy z lat 1958-1963 związane z udzielaniem zezwoleń na wystawienie sztuk, rozpowszechnianie nagrań na płytach gramofonowych, druków ulotnych (afisze, plakaty, zaproszenia), programów koncertów, kabaretów, odczytów, występów estradowych, cyrkowych, świątecznych, wystaw, pokazów mody, scenariuszy filmowych, reklam. W Pionie Instruktażu i Kontroli materiały informacyjne o ingerencjach znajdują się m.in.: z lat 1968-1972 w serii 7.1.6 (sygn. 3336-3341), z lat 1966-1972 w serii 7.1.9 (sygn. 3348-3373), z lat 1968-1970 w serii 7.1.10 (sygn. 3374-3378), z lat 1963-1971 w serii 7.1.11 (sygn. 3379-3404), z lat 1974-1976 w serii 7.2.3 (sygn. 3420-3453), z lat 1971-1972 w serii 7.2.13 (sygn. 3533-3537), z lat 1972-1976 w serii 7.2.14 (sygn. 3538-3552), z lat 1976-1981 w serii 7.3.3 (sygn. 3563-3666), z lat 1981-1989 w serii 7.4.4 (sygn. 3803-3911). Bardzo wiele teczek zawiera maszynopisy powielone a jednocześnie „wyklejane” paskami z poprawionym tekstem. Klej użyty do tych poprawek przestał już niestety spełniać swoją rolę – poprawki te, mające czasami wielkość kilku zaledwie centymetrów, odklejają się od dokumentów. W podserii 7.1 Departament Instruktażu i Kontroli znajdują się „Sygnały” z lat 1967-1971 (sygn. 3405-3411). W Pionie Wydawnictw Zagranicznych informacje o działalności Samodzielnego Wydziału Obcojęzycznego z lat 1960-1972 znajdują się w serii 8.1.1 (sygn. 4076-4077), Zespołu Publikacji Zagranicznych z lat 1977-1982 w serii 8.2.1 (sygn. 4081-4082) oraz serii 8.2.2 (sygn. 4083-4092). W Pionie Wojskowym przeglądy ingerencji z lat 1965-1973 znajdują się w serii 9.1.4 (sygn. 4103-4107). Na uwagę zasługują teczki zawierające materiały instruktażowe dotyczące zachowania tajemnicy państwowej i służbowej: z lat 1964-1967 w serii 9.1.2 (sygn. 4100-4101), z lat 1964-1983 w serii 9.1.5 (sygn. 4108-4133), z lat 1976-1981 w serii 9.1.6 (sygn. 4134-4135), z lat 1973-1985 w serii 9.2.5 (sygn. 4149-4169). W Pionie Administracyjnym, w podserii 10.2.25. znajdują się informacje o ingerencjach cenzorskich z lat 1969-1972 (sygn.4298-4321), ponieważ w latach 1973-1974 Departament Budżetowo-Administracyjny był zobligowany do prowadzenia takiej dokumentacji. Pion Okręgowe Urzędy Kontroli Publikacji i Widowisk zawiera akta terenowych urzędów kontroli, które przesyłały swoje akta do archiwum zakładowego GUKPPiW: OUKPiW w Białymstoku (sygnatury 4322-4331), OUKPiW w Bydgoszczy (sygnatury 4332-4338), OUKPiW w Gdańsku (sygnatury 4339-4341), OUKPiW w Katowicach (sygnatury 4342-4359), OUKPiW w Kielcach (sygnatury 4360-4367), OUKPiW w Krakowie (sygnatury 4368-4379), OUKPiW w Lublinie (sygnatury 4380-4399), OUKPiW w Łodzi (sygnatury 4400-4403), OUKPiW w Olsztynie (sygnatury 4404-4408), OUKPiW w Opolu (sygnatury 4409-4439), OUKPiW w Poznaniu (sygnatury 4440-4448), OUKPiW w Rzeszowie (sygnatury 4449-4466), OUKPiW w Szczecinie (sygnatury 4467-4480), OUKPiW we Wrocławiu (sygnatury 4481-4491). Pion ostatni zawiera akta osobowe pracowników GUKPPiW oraz terenowych urzędów kontroli: akta osobowe (sygnatury 4492-7833), listy płac pracowników GUKPPiW i terenowych urzędów kontroli z lat 1989-1990 (sygnatury 7834-7857) oraz karty wynagrodzeń dwunastu pracowników GUKPPiW i Pełnomocnika ds. Likwidacji GUKPPiW (sygnatura 7858).

Cenzurę wojskową wprowadzono w powojennej Polsce rozkazem z 1 IX 1944 r. Ministra Bezpieczeństwa Publicznego o utworzeniu cenzury wojskowej (korespondencja cywilna i przesyłki pocztowe), dekretem PKWN z 28 XII 1944 r. o wprowadzeniu wojennej kontroli korespondencji. Cenzurą prasy (ustalanie częstotliwości ukazywania się danego czasopisma, jego nakład i objętość) zajmował się Wydział Prasowo-Informacyjny/ Informacyjno-Prasowy, wchodzący w skład powołanego na mocy dekretu PKWN z 7 IX 1944 r. Ministerstwa Informacji i Propagandy. Rozkaz nr 2 Ministra Bezpieczeństwa Publicznego z 19 I 1945 r. powołał Centralne Biuro Kontroli Prasy (dalej CBKP) przy Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, które miało kontrolować prasę, wydawnictwa, radio, kina, teatry, wystawy. Tymczasowe Rozporządzenie Ministra Bezpieczeństwa Publicznego z 20 I 1945 r. obowiązujące redaktorów czasopism, dyrektorów wydawnictw i kierowników drukarni wskazywało, iż niezbędne jest zezwolenie CBKP na drukowanie czasopism, biuletynów, artykułów, podręczników, broszur, kalendarzy, prac naukowych, dzieł literatury pięknej, haseł, ulotek, odezw, apeli, ogłoszeń, rysunków i karykatur, sprawozdań miesięcznych, kwartalnych, rocznych (o pracy zakładów przemysłowych, kolei i innych), przedruków artykułów z czasopism, książek i gazet. W dniu 27 II 1945 r. Minister Bezpieczeństwa Publicznego wydał rozkaz nr 5 o utworzeniu przez kierownika CBKP terenowych oddziałów: Wojewódzkich Biur Kontroli Prasy (dalej WBKP) oraz Pełnomocników WBKP (sprawujących kontrolę w powiatach). Zgodnie z tym rozkazem: kierowników, zastępców kierowników WKBP i Pełnomocników WBKP, cenzorów mianował rozkazem personalnym Minister Bezpieczeństwa Publicznego na wniosek Kierownika CBKP. WBKP miały podlegać bezpośrednio CBKP oraz kierować się jego dyrektywami. Kierownicy WBKP obowiązani byli również kierować się zarządzeniami kierowników Wojewódzkich Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego (WUBP), pod warunkiem ich zgodności z aktami prawnymi CBKP. W dniu 5 VII 1946 r. uchwalano dekret o utworzeniu Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk (dalej: GUKPPiW). Zadaniem GUKPPiW miała być kontrola rozpowszechniania wszelkiego rodzaju utworów za pomocą druku, obrazu i żywego słowa. Nadzór i kontrola miała na celu uniemożliwienie godzenia w ustrój państwa, ujawnianiu tajemnic państwowych, naruszaniu międzynarodowych stosunków państwa, naruszania prawa lub dobrych obyczajów, wprowadzania w błąd opinii publicznej przez podawanie wiadomości niezgodnych z rzeczywistością. GUKPPiW podlegał Prezesowi Rady Ministrów. Na czele urzędu stał dyrektor mianowany i odwoływany przez Radę Ministrów na wniosek Prezesa Rady Ministrów. Budżet GUKPPiW stanowił odrębny dział w budżecie Prezydium Rady Ministrów (dalej PRM). Organizację, właściwości urzędu i podległych mu terenowych oddziałów miał ustalić Prezes Rady Ministrów. W dniu 23 VII 1948 r. wszedł w życie Dekret o częściowej zmianie dekretu z dnia 5 VII 1946 r. o utworzeniu GUKPPiW. Do zadań GUKPPiW dodano udzielanie zezwoleń na wydawanie czasopism i kontrolę zakładów poligraficznych. Na czele Urzędu stał teraz Naczelny Dyrektor. Zastępców Naczelnego Dyrektora mianował i odwoływał Prezes Rady Ministrów, pozostałych „funkcjonariuszy GUKP” mianował i odwoływał Naczelny Dyrektor. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 V 1949 r. w sprawie organizacji i właściwości GUKPPiW oraz urzędów podległych określało terenowymi urzędami GUKPPiW Wojewódzkie Urzędy Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk – WUKPPiW (na czele – Naczelnik) i Grodzkie Urzędy Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk (na czele – Kierownik). Terenowe urzędy miał powoływać w drodze zarządzenia Prezes Rady Ministrów. WUKPPiW rozstrzygały w sprawach udzielania zezwoleń na wydawanie czasopism – jako instancja I, zaś w sprawach pozbawienia debitu druków wydawanych za granicą – jako instancja II i ostatnia. Do zakresu działania GUKPPiW należało: udzielanie zezwoleń na wydawanie czasopism, pozbawianie debitu komunikacyjnego druków wydawanych za granicą (zakazywanie ich rozpowszechniania), rozpatrywanie odwołań od wydawanych w I instancji decyzji WUKPPiW, na obszarze st. miasta Warszawy i województwa warszawskiego – wykonywanie nadzoru nad prasą, publikacjami i widowiskami, kontrola rozpowszechniania wszelkiego rodzaju utworów za pomocą druku, obrazu, żywego słowa oraz kontrola zakładów poligraficznych. Dnia 22 IV 1952 r. wprowadzono dalsze zmiany w zakresie działania GUKPPiW na mocy Dekretu o częściowej zmianie dekretu z dnia 5 lipca 1946 r. Rozszerzono kontrolę rozpowszechniania wszelkiego rodzaju utworów o ogłoszenia, zawiadomienia i plakaty. Rozszerzono kontrolę zakładów poligraficznych również na zakłady wytwarzające pieczątki, zakłady wytwarzające publikacje i ilustracje sposobem światłoczułym oraz aparaty do powielania. Zakres i tryb wykonywania nadzoru i kontroli określał w drodze rozporządzenia – Prezes Rady Ministrów. W nowelizacji dekretu przewidziano także kary za uchylanie się od nadzoru lub kontroli GUKPPiW – areszt do jednego roku i grzywnę w wysokości do 10 tysięcy zł. Sprawowanie kontroli i rejestracji zakładów poligraficznych oraz zakładów wytwarzających pieczęcie określały: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z 22 IV 1952 r. w sprawie rejestracji niektórych zakładów wytwarzających druki i ilustracje oraz kontroli niektórych publikacji, Zarządzenie Naczelnego Dyrektora GUKPPiW z dnia 28 V 1952 r. w sprawie rejestracji zakładów wytwarzających pieczęcie oraz odbitki druków i ilustracji, aparatów do powielania i wyświetlania oraz w sprawie ewidencji zakładów wytwarzających i sprzedających te aparaty. Następna zmiana w prawie dotyczącym GUKPPiW nastąpiła 11 XI 1953 r. na mocy Dekretu o zmianie dekretu o utworzeniu Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Do art. 2 dotyczącego celu kontroli rozpowszechniania wszelkiego rodzaju utworów – uniemożliwienia „godzenia w ustrój Państwa Polskiego”, ujawnianiu tajemnic państwowych, naruszaniu międzynarodowych stosunków Państwa Polskiego, dopisano: „uprawiania propagandy wojennej”. Na czele GUKPPiW stał Prezes. Wiceprezesów GUKPPiW mianował i odwoływał Prezes Rady Ministrów na wniosek Prezesa GUKPPiW. Również Prezes Rady Ministrów powoływał terenowe urzędy kontroli. Pierwszy oficjalny Statut GUKPPiW został nadany w Uchwale Rady Ministrów Nr 768/53 z dnia 11 XI 1953 r. w sprawie nadania statutu GUKPPiW oraz jego organom terenowym. Do zakresu działania urzędu należało: udzielanie zezwoleń na wydawanie czasopism, pozbawienie debitu komunikacyjnego druków wydawanych zagranicą oraz zakazywanie ich rozpowszechniania, rozpoznawanie odwołań od wydanych w I instancji decyzji WUKPPiW. Zakres działania GUKPPiW nie dotyczył spraw przekazanych w myśl przepisów szczególnych Ministrowi Obrony Narodowej i organom wojskowym przez niego upoważnionym. Zatwierdzony schemat organizacyjny GUKPPiW dzielił urząd na Departamenty w skład, których wchodziły wydziały: Sekretariat Prezesa, Departament Widowisk i Inspekcji (Wydział Widowisk, Wydział Inspekcji, Archiwum), Departament Prasy i Radia (Wydział Radia i Codziennej Prasy Stołecznej, Wydział Czasopism Stołecznych, Wydział Radia i Prasy Krajowej), Departament Publikacji Nieperiodycznych (Wydział Literatury Naukowej i Społeczno-Politycznej, Wydział Literatury Fachowo-Technicznej, Wydział Literatury Pięknej, Wydział Publikacji Krajowej, Wydział Księgozbiorów), Departament Budżetowo-Gospodarczy (Wydział Budżetowo-Rachunkowy, Wydział Gospodarczy), Samodzielny Wydziały Kontroli I, II, III, Samodzielny Wydział Osobowy, Samodzielny Wydział Organizacji i Sprawozdawczości. Terenowymi organami kontroli prasy, publikacji i widowisk miały być wojewódzkie i miejskie urzędy kontroli oraz organy, którym powierzono wykonywanie tej kontroli na podst. art. 5 ust. 2. Dziesięć lat po uchwale wprowadzającej statut GUKPPiW urząd został objęty kontrolą Naczelnej Izby Kontroli (dalej NIK) w okresie: IX 1964 – II 1965 r. Inspektorzy NIK w protokole pokontrolnym stwierdzali brak schematu organizacyjnego urzędu, brak zakresu zadań poszczególnych komórek organizacyjnych oraz instrukcji dla centrali i placówek terenowych. Schemat organizacyjny GUKPPiW zastany przez NIK w X 1964 r. przedstawiał się następująco: Sekretariat Prezesa, Departament Prasy, Radia i Telewizji (Wydział Prasy Codziennej, Wydział Prasy Warszawskiej w DSP [Drukarnia – Dom Słowa Polskiego], Wydział Widowisk, Wydział Wyznań, Wydział Instruktażu, Wydział Inspekcji, Wydział Wojskowy, Wydział Publicystyki i Informacji), Departament Publikacji Nieperiodycznych (Wydział Książek I, Wydział Książek II, Wydział Czasopism Kulturalnych), Specjalny Wydział Książek i Czasopism Obcojęzycznych, Departament Budżetowo-Gospodarczy (Wydział Budżetowo-Rachunkowy: Referat Księgowości Centralnej, Referat Rachuby, Referat Płac; Wydział Gospodarczy: Referat Transportowy), Samodzielny Wydział Dokumentacji. Drugi statut GUKPPiW został nadany w dniu 3 VIII 1966 r. uchwałą Rady Ministrów. W skład urzędu wchodziły: Gabinet Prezesa, Departament Prasy, Radia i Telewizji, Departament Publikacji Nieperiodycznych, Departament Widowisk, Departament Instruktażu i Kontroli, Departament Budżetowy-Administracyjny, Samodzielny Wydział Wojskowy, Samodzielny Wydział Wydawnictw Obcojęzycznych. Do zakresu działania urzędu należało udzielanie zezwoleń na wydawanie czasopism, prowadzenie ich ewidencji, pozbawianie debitu komunikacyjnego druków wydawanych za granicą, rozpatrywanie odwołań od decyzji Wojewódzkich Urzędów Kontroli oraz wykonywanie zadań WUKPPiW na obszarze Warszawy i woj. wojewódzkiego. Terenowe organy kontroli, czyli Wojewódzkie Urzędy Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk i Miejskie Urzędy Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk powoływał Prezes Rady Ministrów na wniosek GUKPPiW. Na terenie powiatów, dla których nie powołano Miejskiego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk (dalej MUKPPiW) zadania kontrolne wykonywał powiatowy pełnomocnik – pracownik prezydium powiatowej / miejskiej rady narodowej. Na czele WUKPPiW stał naczelnik, zaś MUKPPiW – kierownik, powoływani przez Prezesa GUKPPiW. WUKPPiW kierował pracą MUKPPiW oraz rozpatrywał odwołania od decyzji MUKPPiW. Regulaminy organizacyjne dla GUKPPiW oraz WUKPPiW nadano odpowiednio Zarządzeniem Nr 1 Prezesa GUKPPiW z dnia 6 I 1967 r. oraz Nr 2 z dnia 20 I 1967 r. Prezesowi w kierowaniu urzędem pomagać mieli wiceprezesi. Przy Prezesie mógł działać Zespół Doradczy. Gabinetem Prezesa i Departamentami kierowali, powoływani przez Prezesa, dyrektorzy, Samodzielnymi Wydziałami oraz wydziałami w Departamentach – naczelnicy. W regulaminach określono zakresy działania poszczególnych komórek organizacyjnych. Na mocy Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 III 1970 r. w sprawie zakresu i trybu sprawowania nadzoru i kontroli przez organy kontroli prasy, publikacji i widowisk wyłączono spod nadzoru i kontroli: Dziennik Ustaw PRL, Dziennik Urzędowy PRL, Monitor Polski, papiery i znaczki wartościowe, druki urzędowe dotyczące norm branżowych i zakładowych, instrukcje i formularze Głównego Urzędu Statystycznego, formularze i druki administracyjne i finansowe, referaty, wytyczne, zarządzenia, instrukcje, okólniki, pisma okólne druki akcydensowe – do rozpowszechniania wyłącznie do użytku wewnętrznego, etykiety i informacje na opakowaniach towarów jednostek gospodarki uspołecznionej, druki artystyczne (oryginały), wizytówki, wykłady w szkołach i na kursach, wystąpienia (na zebraniach w państwowych jednostkach organizacyjnych, organizacjach politycznych i społecznych, zgromadzeniach zwołanych zgodnie z przepisami, nabożeństwach, obrzędach religijnych). Zgodnie z rozporządzeniem z 21 III 1970 r. WUKPPiW i MUKPPiW, a GUKPPiW – dla woj. warszawskiego i m.st. Warszawy udzielały zgody na: rozpowszechnianie wszelkiego rodzaju utworów, ogłoszeń, zawiadomień, plakatów i innych publikacji oraz obrazów, mechanicznych zapisów obrazu lub dźwięku i innych form utrwalania i przekazywania informacji, publiczne wystawianie utworu lub wykonanie imprezy artystycznej i rozrywkowej, rozpowszechnianie utworów i informacji przy pomocy radiofonii bezprzewodowej i przewodowej, telewizji oraz urządzeń megafonowych i innych, rozpowszechnianie filmów, przeźroczy i innych obrazów świetlnych. Zakres działania komórek ustalało Zarządzenie Wewnętrzne Nr 1 Dyrektora Gabinetu Prezesa z 25 V 1970 r. w sprawie szczegółowego zakresu czynności komórek organizacyjnych wchodzących w skład Gabinetu Prezesa (Wydziału Prezydialnego, Wydziału Ewidencji i Informacji, Wydziału Dokumentacji oraz Stanowiska Pracy do Spraw Organizacyjno-Prawnych). Kwestia rejestracji zakładów i urządzeń poligraficznych została po raz kolejny podjęta w Zarządzeniu Prezesa GUKPPiW z dnia 3 VI 1971 r. Rejestrację zakładów poligraficznych prowadzić miały WUKPPiW na obszarze swojej właściwości, w woj. warszawskim i Warszawie – GUKPPiW. Rejestrację zakładów pieczątkarskich i sprzedających matryce, urządzeń i aparatów wytwarzających publikacje i ilustracje sposobem mechanicznym, chemicznym lub innym prowadził na obszarze woj. warszawskiego i m.st. Warszawy – GUKPPiW. Zgoda na wykonanie publikacji ważna była na obszarze właściwości organu kontroli, który zgody udzielił. Zgodę na wykonanie i rozpowszechnianie map udzielał Główny Urząd Geodezji i Kartografii. Następna zmiana weszła w życie w VI 1972 r. na mocy Zarządzenia Nr 1 Prezesa GUKPPiW z dnia 17 V 1972 r. w sprawie zmian w zakresie działania poszczególnych komórek organizacyjnych GUKPPiW. Gabinet Prezesa przekazał Departamentowi Instruktażu i Kontroli dokumentację cenzorską oraz kartotekę ruchu wydawniczego, Departament Prasy, Radia i Telewizji przekazał Departamentowi Widowisk całość spraw kontroli programu publicystycznego, popularnonaukowego, oświatowego, itp. Polskiego Radia i Telewizji, a Departamentowi Publikacji Nieperiodycznych całość spraw kontroli wydawnictw książkowych (książki, skrypty itp.). Departament Prasy, Radia i Telewizji, Departament Publikacji Nieperiodycznych oraz Departament Widowisk dokonać miały między sobą podziału kontrolowanych czasopism (ustalonymi przez specjalnie do tego powołaną komisję). Likwidacji uległy: Wydział Ewidencji i Informacji w Gabinecie Prezesa, w Departamencie Prasy, Radia i Telewizji – Wydział Publikacji Wyznaniowych i Wydział Publicystyki Radiowej i Telewizyjnej, w Departamencie Widowisk – Wydział Filmów. Nowy statut GUKPPiW nadano w Uchwale Nr 234/72 Rady Ministrów z dnia 2 IX 1972 r. GUKPPiW określono jako centralny organ do spraw kontroli prasy, publikacji i widowisk, będący pod nadzorem Prezesa Rady Ministrów. Utworzono Delegatury GUKPPiW w miejsce WUKPPiW i MUKPPiW. Siedzibami Delegatur stały się miasta wojewódzkie. Dla m.st. Warszawy i woj. warszawskiego – zadania Delegatury wykonywać miał GUKPPiW. Delegatury mogły mieć oddziały – w miastach na terenie danego województwa. Na obszarze powiatu (miasta, dzielnicy) wykonywanie kontroli mogło być powierzone, za zgodą przewodniczącego prezydium powiatowej (miejskiej, dzielnicowej) rady narodowej, pracownikowi tegoż prezydium – pełnomocnikowi powiatowemu. Decyzje w sprawie udzielenia zezwoleń na wydawanie czasopism wydawał Prezes. Na czele Gabinetu, Departamentu, Zespołu, Delegatury miał stać Dyrektor, na czele Samodzielnego Wydziału – Naczelnik. Struktura GUKPPiW w tym czasie przestawiała się następująco: Gabinet Prezesa, Zespół Prasy, Zespół Widowisk, Radia i Telewizji, Zespół Publikacji Nieperiodycznych, Zespół Publikacji Zagranicznych, Zespół Instruktażu Ocen i Kontroli, Departament Budżetowo-Administracyjny, Samodzielny Wydział Wojskowy. Delegatury GUKPPiW miały swoje siedziby w: Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Katowicach, Kielcach, Koszalinie, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Opolu, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Wrocławiu, Zielonej Górze. Zarządzenie Prezesa GUKPPiW z dnia 21 XII 1972 r. zmieniało zarządzenie w sprawie rejestracji zakładów i urządzeń wytwarzających publikacje, ilustracje i pieczątki. Rejestrację zakładów poligraficznych prowadzić miały teraz Delegatury GUKPPiW na obszarze swojej właściwości, a w woj. warszawskim i Warszawie – GUKPPiW. Rejestrację zakładów pieczątkarskich, sprzedających matryce, urządzenia i aparaty wytwarzające publikacje i ilustracje sposobem mechanicznym, chemicznym lub innym prowadził na obszarze woj. warszawskiego i Warszawy – GUKPPiW. Nowy regulamin organizacyjny GUKPPiW wprowadzało Zarządzenie Nr 4 Prezesa GUKPPiW z dnia 5 V 1973 r. Nie nadano tym razem regulaminu organizacyjnego Delegaturom, gdyż w myśl statutu, były to części składowe GUKPPiW. Struktura GUKPPiW była odtąd bezwydziałowa (z wyjątkiem Departamentu Budżetowo-Administracyjnego). W związku z przejęciem przez administrację celną od 1 I 1974 r. kontroli przewozu w przesyłkach pocztowych pism, druków, wizerunków i innych publikacji, których posiadanie, przechowywanie lub rozpowszechnianie było zabronione nastąpiło przejście do pracy w administracji celnej pracowników Zespołu Publikacji Zagranicznych oraz pracowników kontrolujących materiały i publikacje zagraniczne, zatrudnionych dotąd w Delegaturach GUKPPiW w Szczecinie i Gdańsku. Zarządzeniem Nr 6 Prezesa GUKPPiW z dnia 12 XI 1974 r. zmieniającym regulamin organizacyjny (z 5 V 1974 r.) scedowano prowadzenie składnicy akt urzędu na Gabinet Prezesa. Dotąd było to w zakresie obowiązków Departamentu Budżetowo-Administracyjnego. Wprowadzono również obowiązek kontroli następnej w związku ze zwolnieniem od obowiązku przedstawiania do kontroli GUKPPiW wznowień publikacji nieperiodycznych oraz niektórych czasopism i innych druków. Dnia 1 VII 1975 r. weszło w życie Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 IV 1975 r. w sprawie zakresu i trybu sprawowania nadzoru i kontroli przez GUKPPiW. Utraciło moc rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 21 III 1970 r. w tej samej sprawie. Nadal podkreślano w nim, że rozpowszechnianie „wszelkiego rodzaju druków, zapisów obrazu i słowa oraz każde publiczne wykonanie utworu tekstem słownym albo utworu mimicznego w działalności artystycznej lub rozrywkowej podlega nadzorowi i kontroli GUKPPiW”. Jednocześnie jednak w § 2. 1. zaznaczono, że kontrola GUKPPiW nie dotyczy m.in.: aktów normatywnych, druków i formularzy urzędowych, druków przeznaczonych wyłącznie na użytek urzędu, państwowych i spółdzielczych instytucji, stowarzyszeń wyższej użyteczności oraz organizacji politycznych, młodzieżowych, związków zawodowych, druków handlowych oraz przeznaczonych do użytku osobistego i towarzyskiego, druków artystycznych mających charakter oryginału oraz ich odbitki do 50 sztuk, pieczątek urzędów, instytucji spółdzielczych, jednostek gospodarczych, stowarzyszeń wyższej użyteczności, organizacji politycznych, młodzieżowych, związków zawodowych, pieczątek dla osób fizycznych, informacji wygłaszanych za pomocą radiofonii przewodowej, prac magisterskich. Na mocy tego rozporządzenia Prezes GUKPPiW wyłączył spod kontroli podręczniki szkolne i pomoce dydaktyczne w porozumieniu z Ministrem Oświaty i Wychowania, Ministrem Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki. Wydawanie gazety i czasopisma wymagało uzyskania zezwolenia GUKPPiW. Zakłady poligraficzne, urządzenia i aparaty wytwarzające publikacje i ilustracje sposobem mechanicznym, chemicznym lub innym, zakłady wytwarzające pieczątki oraz zakłady (punkty) sprzedaży matryc musiały zostać zarejestrowane. W rozporządzeniu zaznaczono jednak, iż rejestracja będzie prowadzona nie tylko przez GUKPPiW. Prezes GUKPPiW wydał Zarządzenie w dniu 16 VI 1975 r. w sprawie trybu udzielania zgody na rozpowszechnianie informacji oraz rejestracji i kontroli zakładów, urządzeń i aparatów poligraficznych. W bezpośrednim nadzorze GUKPPiW w zakresie rejestracji i kontroli pozostać miały tylko zakłady i urządzenia poligraficzne, będące w posiadaniu osób fizycznych, stowarzyszeń zwykłych i zarejestrowanych, zrzeszeń, kościołów i innych związków wyznaniowych. Natomiast pozostałe zakłady i urządzenia powielające, a także punkty sprzedaży matryc podlegać miały rejestracji prowadzonej przez właściwe organy administracji państwowej i gospodarczej, zarządy centralnych związków spółdzielni i organizacji społecznych. Sposób prowadzenia rejestracji i ewidencji sprzedaży matryc określały odrębne przepisy wydane przez kierowników resortów i urzędów centralnych. W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 28 V 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych uległy likwidacji powiatowe organy administracji państwowej. Ilość i lokalizacja dotychczasowych delegatur GUKPPiW nie uległa zmianie. Funkcję delegatury dla województw: ciechanowskiego, płockiego, ostrołęckiego, siedleckiego i stołecznego sprawować miał GUKPPiW. Utworzenie nowych województw implikowało powstanie na tych terenach Oddziałów GUKPPiW – stanowiących komórki organizacyjne podległe delegaturom. Etatowi pracownicy GUKPPiW mieli rozpocząć pracę w Oddziałach na terenie nowopowstałych województw z dniem 1 VII 1975 r. Również z dniem 1 VII 1975 r. miały wejść w życie: Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 IV 1975 r. w sprawie zakresu i trybu sprawowania nadzoru i kontroli przez GUKPPiW oraz Zarządzenie Prezesa GUKPPiW z dnia 16 VI 1975 r. w sprawie trybu udzielania zgody na rozpowszechnianie informacji oraz rejestracji i kontroli zakładów, urządzeń i aparatów poligraficznych. W związku z powyższymi zmianami Uchwałą Rady Ministrów nr 167/75 z dnia 12 IX 1975 r. dokonano również zmian w statucie GUKPPiW dotyczących delegatur, oddziałów oraz pełnomocników powiatowych. W schemacie organizacyjnym GUKPPiW, wprowadzonym Zarządzeniem Nr 3 Prezesa GUKPPiW z dnia 30 VI 1976 r. podkreślono, iż Delegatura obejmuje swoją działalnością obszar województwa lub kilku województw. Do zakresu działań delegatur należał nadzór i kontrola rozpowszechniania gazet, publikacji nieperiodycznych, innych druków (w tym kontrola następna publikacji nieperiodycznych), audycji radiowych i telewizyjnych, utworów i informacji rozpowszechnianych za pomocą publicznej działalności artystycznej, rozrywkowej i sportowej. Delegatury miały również rejestrować i kontrolować zakłady, urządzenia i aparaty poligraficzne podlegające rejestracji GUKPPiW (oraz kontrolować te, które nie podlegały rejestracji w GUKPPiW). Do zakresu działania należało także zabezpieczanie tajemnicy państwowej i służbowej oraz nadzór nad pracą oddziałów delegatury. Do zakresu działania oddziałów należało udzielanie zgody na rozpowszechnianie publikacji przydzielonych do kontroli przez dyrektora Delegatury: plakatów, druków akcydensowych i pieczątek, udzielanie zgody na rozpowszechnianie imprez artystycznych i rozrywkowych na obszarze swojego działania, rejestracja i kontrola zakładów, urządzeń i aparatów poligraficznych podlegających rejestracji GUKPPiW, kontrola zakładów poligraficznych niepodlegających rejestracji GUKPPiW oraz kontrola następna publikacji zlecanych przez dyrektora Delegatury. Struktura GUKPPiW pozostała bezwydziałowa. Do zakresu działania wszystkich zespołów należało udzielanie pomocy delegaturom w rozstrzyganiu spraw wymagających uzgodnień oraz koordynacja działalności delegatur w zakresie spraw należących do właściwości danego Zespołu oraz instruktaż dla Zespołu i innych komórek organizacyjnych GUKPPiW. Na mocy Zarządzenia nr 1 Prezesa GUKPPiW z dnia 10 III 1980 r. przekazano dokonywaną dotychczas w Zespole Instruktażu i Dokumentacji kontrolę następną według kompetencji do: Zespołu Prasy, Zespołu Publikacji Nieperiodycznych, Zespołu Widowisk, Samodzielnego Wydziału Wojskowego i Delegatur. W Zespole Instruktażu i Dokumentacji miano jedynie dokonywać kontroli następnej akcydensów i publikacji zwolnionych przez dyrektora Zespołu od obowiązku przedkładania ich do kontroli prewencyjnej. Ustawa z dnia 31 VII 1981 r. o kontroli publikacji i widowisk weszła w życie 1 X 1981 r. Organami kontroli zostały Okręgowe Urzędy Kontroli Publikacji i Widowisk (dalej OUKPiW) oraz centralny organ – Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk (uległa zmianie nazwa Urzędu; dalej: GUKPiW). W Art. 1 zapisano, iż Polska Rzeczpospolita Ludowa „zapewnia wolność słowa i druku w publikacjach i widowiskach”. Organy kontroli „nie mogą ustanawiać zakazów publikacji i widowisk określonych autorów oraz wydawać wytycznych interpretacyjnych w sprawie sposobu przedstawiania wydarzeń, działalności instytucji i poszczególnych osób”. Korzystanie z wolności słowa i druku nie mogło jednakże: godzić w niepodległość lub integralność terytorialną, nawoływać do obalenia ustroju, wyszydzać ustrój PRL, godzić w politykę zagraniczną i sojusze PRL, uprawiać propagandy wojennej. Nie można było również ujawniać wiadomości stanowiących tajemnicę państwową, gospodarczą, służbową, dot. obronności i Sił Zbrojnych, ujawniać bez zgody zainteresowanych stron wiadomości z postępowania przygotowawczego oraz rozpowszechniać wiadomości z rozprawy sądowej prowadzonej z wyłączeniem jawności. Zabronione było nawoływanie do popełnienia przestępstwa lub jego pochwalanie, naruszanie uczuć religijnych, propagowanie dyskryminacji narodowościowej i rasowej oraz treści szkodliwych obyczajowo (alkoholizm, narkomania, okrucieństwo, pornografia). Nowoutworzone okręgowe urzędy dokonywały kontroli wstępnej jako organy I instancji. GUKPiW działał, jako organ centralny. Publikacje, które nie podlegały kontroli wstępnej to m.in.: przemówienia posłów i radnych na jawnych obradach, orzeczenie sądów, kolegiów na jawnych posiedzeniach, akty normatywne, sprawozdania i opinie urzędowe, druki i formularze urzędowe organów państwowych, spółdzielczych, gospodarczych, publikacje statystyczne podlegające kontroli GUS. Rada Państwa miała tworzyć, znosić, ustalać siedziby i zasięg okręgowych urzędy – dla jednego lub kilku województw. Uchwalała regulamin GUKPiW oraz statut (określający organizację wewnętrzną GUKPiW i okręgowych urzędów). Okręgowym urzędem kierować miał dyrektor – powoływany i odwoływany przez Prezesa GUKPiW. Główny Urząd Kontroli Prasy i Widowisk podlegać miał Radzie Państwa, która powoływała Prezesa i Wiceprezesów. Ustawa tworzyła organ doradczy i opiniodawczy Prezesa GUKPiW – Kolegium GUKPiW – w którego skład wchodziło 9-12 członków powoływanych przez Radę Państwa (1/3 kandydaci Prezesa Rady Ministrów, 2/3 kandydaci organizacji politycznych, społecznych i związków twórczych). Kolegium miało opiniować roczne sprawozdania z działalności GUKPiW, oceniać okresowe sprawozdania okręgowych urzędów, opiniować kandydatów na dyrektorów okręgowych urzędów. Ustawa precyzowała, w jakim czasie przed rozpoczęciem druku lub przed próbą generalną, wystawieniem sztuki, emisją audycji i filmu należało przedstawić odbitki szczotkowe, maszynopisy, zapis magnetyczny lub filmowy w celu uzyskania od okręgowego urzędu zgody na rozpowszechnianie. GUKPiW miał prawo do pozbawienia debitu na okres od 1 do 5 lat czasopismo zagraniczne, jeżeli trzykrotnie orzeczono zakaz rozpowszechniania. Nowością był zapis mówiący o tym, że za zgodą autora lub na jego żądanie – redaktor gazety lub czasopisma, wydawca albo organizator widowiska lub wystawy może zaznaczyć ingerencję organu kontroli. Decyzje dotyczące zakazu publikacji i widowisk mogły być odtąd zaskarżane do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odwołanie od decyzji okręgowego urzędu rejestrowano w Departamencie Informacji i Nadzoru GUKPPiW. Dnia 17 IX 1981 r. Rada Państwa nadała statut GUKPiW oraz okręgowym urzędom. W skład GUKPiW wchodziły: Gabinet Prezesa, Departament Informacji i Nadzoru, Departament Budżetowo-Administracyjny oraz Samodzielny Wydział Wojskowy. Na czele Gabinetu i Departamentu stał – dyrektor, na czele samodzielnego wydziału – naczelnik. Okręgowe urzędy działać miały, jako organy I instancji, nadzorowane przez Prezesa. Struktura okręgowego urzędu była bezwydziałowa, z wyjątkiem OUKPiW w Warszawie. Prezes miał prawo, w miarę potrzeby, tworzyć w ramach okręgowych urzędów – wydzielone stanowiska pracy w miastach poza siedzibą okręgowego urzędu (oddziały) wchodzące w skład tego urzędu. W skład OUKPiW w Warszawie wchodziły: Zespół Prasy, Zespół Widowisk, Radia i Telewizji, Zespół Publikacji Nieperiodycznych, Zespół Publikacji Zagranicznych, Wydział Kontroli Druków Akcydensowych. Na czele Zespołu stał dyrektor. Uchwałą Rady Państwa z dnia 17 IX 1981 r. ustalono siedziby i terytorialny zasięg działania okręgowych urzędów kontroli publikacji i widowisk. W tym samym dniu Rada Państwa nadała również regulamin sprawowania kontroli publikacji i widowisk określający sprawowania kontroli wstępnej czasopism, publikacji nieperiodycznych, druków akcydensowych, widowisk, audycji radiowych i telewizyjnych, filmów, wystaw. Zarządzeniem Nr 9 Prezesa GUKPiW z dnia 1 X 1981 r. utworzono 36 oddziałów w ramach okręgowych urzędów kontroli publikacji i widowisk: OUKPiW w Białymstoku (Oddziały: Łomża i Suwałki), OUKPiW w Bydgoszczy (Oddziały: Toruń, Piła, Włocławek), OUKPiW w Gdańsku (Oddziały: Elbląg, Słupsk), OUKPiW w Katowicach (Oddziały: Gliwice, Bielsko-Biała, Cieszyn, Częstochowa), OUKPiW w Kielcach (Oddziały: Radom), OUKPiW w Krakowie (Oddziały: Nowy Sącz, Tarnów), OUKPiW w Lublinie (Oddziały: Biała Podlaska), OUKPiW w Łodzi (Oddziały: Piotrków Trybunalski, Sieradz), OUKPiW w Poznaniu (Oddziały: Kalisz, Konin, Leszno, Zielona Góra), OUKPiW w Rzeszowie (Oddziały: Krosno, Przemyśl, Tarnobrzeg), OUKPiW w Szczecinie (Oddziały: Koszalin, Gorzów Wielkopolski), OUKPiW w Wrocław (Oddziały: Jelenia Góra, Wałbrzych, Legnica), OUKPiW w Warszawie (Oddziały: Ciechanów, Ostrołęka, Płock, Siedlce, Skierniewice). Nie utworzono oddziałów w okręgowych urzędach w Olsztynie i Opolu. Regulaminy organizacyjne nadano odpowiednio najpierw urzędom okręgowym (Zarządzenie nr 13 Prezesa GUKPiW z dnia 8 XII 1981 r.), potem GUKPiW (Zarządzenie nr 14 Prezesa GUKPiW z dnia 8 XII 1981 r.). W związku z wprowadzeniem stanu wojennego Prezes GUKPiW wydał Zarządzenie z dnia 12 XII 1981 r. w sprawie zasad i trybu udzielania zezwoleń na rozpowszechnianie publikacji i widowisk oraz postępowania przy użytkowaniu zakładów, urządzeń i aparatów poligraficznych w czasie obowiązywania stanu wojennego. Utraciły ważność udzielone przed dniem wejścia w życie zarządzenia zezwolenia na wydawanie gazet i czasopism. Na mocy zarządzenia organy kontroli publikacji i widowisk wydawały zezwolenia na: rozpowszechnianie gazet, czasopism, książek i innych tekstów drukowanych, informacji emitowanych za pomocą radiofonii bezprzewodowej oraz telewizji, filmów, przeźroczy, zdjęć i innych obrazów świetlnych, nagrań magnetycznych, emisje widowisk telewizyjnych i audycji radiowych, publiczne wystawianie utworu literackiego, mimicznego, obrazów, zdjęć, plakatów i innych wytworów twórczości plastycznej oraz wykonanie imprezy artystycznej i rozrywkowej. Obowiązek rejestracji zakładów lub aparatów poligraficznych pozostał zgodny z dotychczasowymi przepisami: Rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 IV 1975 r. w sprawie zakresu i trybu sprawowania nadzoru oraz Zarządzeniem Prezesa GUKPPiW z dnia 16 VI 1975 r. w sprawie trybu udzielania zgody na rozpowszechnianie informacji oraz rejestracji i kontroli zakładów. W związku z Decyzją Prezesa GUKPiW z dnia 10 III 1983 r. w sprawie powołania w GUKPiW Komisji do spraw przekazania Zespołu Publikacji Zagranicznych w OUKPiW w Warszawie do Głównego Urzędu Ceł w strukturze organizacyjnej nie występowała odtąd ta komórka. Nowy statut okręgowym urzędom kontroli publikacji i widowisk oraz GUKPiW nadano Uchwałą Rady Państwa Nr 30/83 z dnia 7 IV 1983 r. W skład GUKPiW wchodzić miały: Gabinet Prezesa, Departament Informacji i Nadzoru, Departament Budżetowo-Administracyjny, Samodzielny Wydział Spraw Obronnych. Struktura okręgowych urzędów była nadal bezwydziałowa, z wyjątkiem OUKPiW w Warszawie, w którego skład wchodziły: Zespół Prasy, Zespół Widowisk, Radia i Telewizji, Zespół Publikacji Nieperiodycznych, Wydział Kontroli Druków Akcydensowych. Kolejna ustawa o kontroli publikacji i widowisk uchwalona została 28 VII 1983 r. Wprowadzała zmiany w ustawie z dnia 31 VII 1981 r. Korzystanie z wolności słowa i druku nie mogło teraz zagrażać także bezpieczeństwu i obronności państwa. Ustawa przywracała konieczność kontroli wstępnej publikacji naukowych i dydaktycznych, biuletynów, wystaw plastycznych i fotograficznych o charakterze artystycznym, danych bibliograficznych. Okręgowy urząd mógł zakazać rozpowszechniania określonego numeru czasopisma zagranicznego lub książki wydanej za granicą, filmu lub zapisu magnetycznego albo innej publikacji. GUKPiW mógł zaś pozbawić debitu na okres od 1 do 5 lat określone wydawnictwo. Wydawnictwa bezdebitowe mogły jednak być sprowadzane przez biblioteki naukowe oraz biblioteki stowarzyszeń twórczych i towarzystw naukowych w celach uzasadnionych ich działalnością. Ustawą z dnia 26 I 1984 r. Prawo prasowe anulowano zapisy przedwojennego dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 21 XI 1938 r. – Prawo prasowe a także ostatecznie zapisy dekretu z dnia 5 VII 1946 r. W myśl ustawy prowadzenie prasowej działalności wydawniczej lub nakładczej (także wydawanie jednodniówki i publikacji okolicznościowej) wymagało zezwolenia GUKPiW. W celu jego uzyskania wydawnictwo lub osoba fizyczna musiały do wniosku dołączyć informacje o sposobie zaopatrzenia w papier i miejscu druku. Osoba fizyczna musiała także przedstawić opinię wojewody, uzasadniającą potrzebę uruchomienia prywatnego przedsiębiorstwa wydawniczego. Zezwolenie na prowadzenie działalności wydawniczej nie było wymagane, jeśli wydawca zamierzał wydawać tylko jeden tytuł. GUKPiW mógł odmówić wydania zezwolenia, jeżeli wnioskodawca nie wykazał „społecznej potrzeby wydawania” nowego czasopisma. GUKPiW mógł także cofnąć zezwolenia z powodu „systematycznego lub rażącego naruszania w prasie przepisów ustawy” oraz „zmiany zakresu tematycznego”. Na prowadzenie działalności poligraficznej w zakresie małej poligrafii (powielanie, światło kopiarnie) – zezwolenia udzielał Minister Kultury i Sztuki. Urządzenia małej poligrafii podlegały rejestracji. Te, które należały do państwowych jednostek organizacyjnych podporządkowanych naczelnym lub centralnym organom państwowym – rejestrował właściwy naczelny lub centralny organ państwowy. Należące do spółdzielni – Centralny Związek Spółdzielni Pracy. Urządzenia inne (w tym i pieczątkarskie) – podlegały rejestracji przez terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego. W art. 59 zapisano, iż jeżeli w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy wydawcy dzienników i czasopism oświadczą w GUKPiW gotowość prowadzenia dalszej działalności wydawniczej zachowają dotychczasowe uprawnienia. Zezwolenia na prowadzenie małej poligrafii mogły również zachować ważność, jeśli osoby prowadzące tę działalność w ciągu 6 miesięcy oświadczą Ministrowi Kultury i Sztuki gotowość prowadzenia tej działalności. W związku z wejściem w życie ustawy Prawo prasowe wprowadzono zmiany w regulaminie sprawowania kontroli publikacji i widowisk. Wydawca przedstawiając do kontroli publikacje naukowe i dydaktyczne szkół wyższych, był obowiązany załączyć pismo kierownika instytucji stwierdzające, że publikacja jest publikacją naukową lub dydaktyczną tej instytucji. W listopadzie 1984 r. wprowadzono nowe regulaminy organizacyjne dla GUKPiW oraz okręgowych urzędów. Zmiany w regulaminach wprowadzono także w 1987 r. Dotyczyły one spraw finansowo-budżetowych. W kolejnej ustawie o zmianie ustawy o kontroli publikacji i widowisk z dnia 5 XII 1987 r. dodano do niepodlegających kontroli wstępnej – programy komputerowe. Na fali przemian politycznych w Polsce i w związku z Ustawą z dnia 29 V 1989 r. o przekazaniu dotychczasowych kompetencji Rady Państwa – Prezydentowi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i innym organom państwowym wprowadzono zmiany w ustawie z 31 VII 1981 r. GUKPiW podlegał odtąd już nie Radzie Państwa, ale Radzie Ministrów. Prezesa GUKPiW i wiceprezesów powoływał i odwoływał – Prezes Rady Ministrów. W drodze rozporządzenia Rada Ministrów mogła tworzyć i znosić okręgowe urzędy oraz ustalać regulamin sprawowania kontroli publikacji i widowisk przez GUKPiW. Ustawa z dnia 29 V 1989 r. o zmianie ustawy o kontroli publikacji i widowisk anulowała fragmenty dodane lub zmienione w Ustawie z dnia 28 VII 1983 r. Do właściwości GUKPiW należały odtąd sprawy rejestracji dzienników i czasopism. Biblioteki naukowe oraz biblioteki stowarzyszeń twórczych i towarzystw naukowych mogły nadal sprowadzać i gromadzić w celach naukowych publikacje zagraniczne, których rozpowszechnianie jest zakazane. Ustawa wprowadzała ważną zmianę: osoby fizyczne mogły sprowadzać w jednym egzemplarzu publikacje zagraniczne i materiały, również w formie prenumeraty, objęte zakazem rozpowszechniania. Ustawa z dnia 30 V 1989 r. wprowadzała zmiany do ustawy Prawo prasowe. Prowadzenie prasowej działalności wydawniczej lub nakładczej nie wymagało już zezwolenia. Wydawanie dziennika lub czasopisma, funkcjonowanie rozgłośni oraz tele- i radiowęzłów wymagało rejestracji w GUKPiW. Na prowadzenie działalności poligraficznej nie potrzeba było już zezwolenia Ministerstwa Kultury i Sztuki. GUKPiW uprawniony był jednak nadal do kontroli przedsiębiorstw poligraficznych w granicach niezbędnych do kontroli publikacji. Prezes GUKPiW wydał Zarządzenie Nr 7 z dnia 17 XI 1989 r. w sprawie przeprowadzania kontroli następnej. Zobowiązał w nim dyrektorów okręgowych urzędów do sprawowania kontroli następnej publikacji wyłączonych spod kontroli wstępnej na podstawie wcześniejszych ustaw oraz publikacji, których wydawcy zostali zwolnieni decyzjami Prezesa GUKPiW albo decyzjami dyrektorów okręgowych urzędów od obowiązku przedkładania do kontroli. Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk przestał istnieć z chwilą wejścia w życie (30 dni po ogłoszeniu) Ustawy z dnia 11 IV 1990 r. o uchyleniu ustawy o kontroli publikacji i widowisk, zniesieniu organów tej kontroli oraz o zmianie ustawy – Prawo prasowe. Zniesiono GUKPiW oraz okręgowe urzędy kontroli publikacji i widowisk. Umorzono postępowania w sprawach prowadzonych przed organami kontroli publikacji i widowisk. Postępowania w sprawach rejestracji dzienników lub czasopism, toczące się w dniu wejścia w życie ustawy w GUKPiW oraz postępowania ze skarg w tych sprawach, toczące się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, miały prowadzić dalej właściwe sądy.