Zespół
Content:
Zespół w ilości 15ja. Z lat 1741-1918 podzielono na dwie serie: 1. Verordnungen und Currenden z lat 1741-1862, sygn. 1-12 (odpisy zarządzeń biskupa oraz władz pruskich dotyczących organizacji i działalności parafii na terenie Śląska, rozporządzenia biskupa wrocławskiego, oraz władz cywilnych) 2. Parochalia z lat 1802-1918, sygn. 13-15 (egzekucje zapisów testamentowych)
About the Creator:
Nazwa miasta Żagań pojawia się w źródłach w roku 1202 r. Pierwszym kościołem w Żaganiu był kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, o którym pierwsza wzmianka pochodzi dopiero z 1272 r., a wówczas był już siedzibą archiprezbitera. W 1284 r. do Żagania przenieśli się z Nowogrodu Bobrzańskiego augustianie zwani kanonikami regularnymi. Otrzymali patronat nad miejscowym kościołem parafialnym i trzema kaplicami. Także wówczas osiedlili się w Żaganiu franciszkanie. W 1299 r. Konrad Garbaty przekazał wspólnocie augustianów swój stary zamek, z przeznaczeniem na klasztor. Wraz z początkiem lat trzydziestych większość mieszkańców Żagania przyjęła nauki Lutra, co w efekcie doprowadziło do opuszczenia miasta w 1539 r. przez franciszkanów i przejęcie ich kościoła p.w. Św. Piotra i Pawła przez wyznawców nowej religii. Rekatolizacja Żagania nastąpiła już w 1628 r., kiedy to książę Albrecht Wallenstein sprowadził do miasta jezuitów i osadził ich w klasztorze pofranciszkańskim. W 1651r. rozwiązane zostały gminy ewangelickie, a przejęte przez nich świątynie ponownie powróciły do kościoła katolickiego. Parafią jako podstawową jednostką organizacyjną kościoła, zarządzał ksiądz zwany prezbiterem. Nadzór nad działalnością kilku prezbiterów, sprawował archiprezbiter. Tytuł ten uzyskiwał praktycznie każdy kolejny proboszcz żagański i podlegał on archidiakonowi w Głogowie. Po przejęcieu Śląska przez Prusy w 1741 r., w celu sprawowania nadzoru nad zarówno nad Kościołem katolickim jak i ewangelickim w 1741 r. Fryderyk II powołał m.in. Nadkonsystorz w Głogowie, który był m.in. sądem w sprawach kościelnych, zwłaszcza małżeństw mieszanych oraz sporach o majątek kościelny. Pod wpływem działań władz prowadzonych przez władze pruskie w latach 1796-1852 liczba katolików gwałtownie się zmniejszyła. Ewangelicy dążyli do przejmowania nieczynnych kościołów, które znajdowały się we wsiach podżagańskich. W związku z tym tworzono kościoły filialne. Na przestrzeni XVIII - XIX w. zasadnicze kompetencje archiprezbitera w zasadzie się nie zmieniały. Sprawował on funkcję inspektora szkolnego i jednocześnie naczelnego duszpasterza. Był pośrednikiem pomiędzy biskupem i proboszczami. Miał głos decydujący w sporach międzywyznaniowych i reprezentował proboszczów na zewnątrz. Ponieważ majątek parafialny do 1810 r., przynajmniej formalnie, należał do Zakonu Kanoników regularnych, proboszcz był wskazywany przez władze zakonu i automatycznie obejmował on także urząd archiprezbitera. W następnych dziesięcioleciach proboszcza żagańskiego obsadzał biskup wrocławski w porozumieniu z władzami pruskimi. W obszarze działalności duszpasterskiej proboszcz był podporządkowany archiprezbiterowi żagańskiemu, który z kolei podlegał archidiakonowi w Głogowie.W 1852 r. sprawy materialne parafii, w tym nadzór nad funkcjonowaniem majątku przekazano utworzonemu wówczas Kolegium Kościelnemu. Składało się ono z proboszcza, radcy prawnego, trzech przedstawicieli parafii oraz rewizorów. Kolegia opiekowały się budynkami kościelnymi, organizowały życie parafialne, organizowały zbiórki i pomoc charytatywną. Dysponowały własnym budżetem i prowadziły oddzielną kasę. W 1860 r. archiprezbiterem żagańskim był ks. August Nickel, który przeprowadził reformę działalności kancelarii zarówno parafialnej jak i archiprezbiteriatu. Wprowadził prezentę, a akta otrzymały układ rzeczowo-chronologiczny. W XIX w. archiprezbitera mianował ordynariusz, a od początku XX w. godność archiprezbitera żagańskiego stała się tytularna w związku ze zmniejszającą się ilością katolików. Jednakże do 1945r. utrzymano Archiprezbiteriat Żagański jako jedną z 13 tego typu jednostek, podporządkowanych Komisariatowi Biskupiemu w Głogowie. Po I wojnie światowej liczba katolików ponownie zaczęła się zmniejszać. W 9127 r. mieszkało na tym terenie mniej niż 5000 katolików, a archiprezbiterem był Georg Lompa. Jego biuro parafialne mieściło się budynku zajmowanym przez proboszcza, a kancelaria archiprezbiteriatu była prowadzona w tym samym pomieszczeniu co kancelaria parafialna. W tej formie funkcjonowała do 1945 roku.
Border dates:
1741-1918
Classification:
Creator's name:
Dates:
1741-1918.
Former name:
Foreign language name:
[Archipresbyterat zu Sagan]
Languages:
Availability:
Total archival files:
15
Total archival files processed:
15
Total archival files without records:
0
Total linear metres
1.0
Total linear metres processed
0.9
Total linear metres without records
0.0
Total archival files:
0
Total files:
0
Total size (in MB):
0.0
Total documents
0
Total cases
0
Total classes
0
Total archival files:
0.0
Total running meters :
0.0
Dates of non-archival documentation :
| Name | Quantity Inventory | uwagi |
|---|---|---|
| Approved book inventory | Tak |