Zespół
Content:
Akta Generalia: sprawy ogólne biblioteki, wizytacji szkolnych, inwentarza, nauczania religii,języka niemieckiego, polskiego, historii , rachunków, sygn. 1-15; Akta Spezialia: przyjmowanie uczniów, sprawy dyscyplinarne nauczycieli, nauczyciele żydowscy, plany lekcyjne, szkoła niedzielna, szkoła ewangelicka, zakład dla sierot, 50-lecie seminarium, archiwum zakładu, sygn. 16-51; Akta Personalia: teczki nauczycieli m.in. Jana Baptysty Gogola, Stanisława Radziejewskiego, Antoniego Kiszewskiego i innych, pracowników, sprawy uczniowskie, sygn. 52-67
About the Creator:
Tradycje związane z nauką i oświatą w Paradyżu sięgają trzynastego wieku, kiedy komes Bronisz nadał wieś Gościkowo zakonowi cystersów. Pierwsi zakonnicy przybyli w 1235 r. zmieniając nazwę wsi na Paradyż. W 1633 r. opat Jan Miłaszewski założył w klasztorze szkołę techniczną. W tym samym wieku opat Mikołaj Roszkowski założył bibliotekę klasztorną. Rozporządzenie królewskie z 31 marca 1833 r. zniosło klasztory w Wielkim Księstwie Poznańskim, klasztor w Paradyżu przestał istnieć z dniem 1 stycznia 1834 r. Władze pruskie zdecydowały o powstaniu w budynkach poklasztornych drugiego w prowincji seminarium nauczycielskiego. W uruchomieniu seminarium dużą rolę odegrał prezes prowincji Edward Flotwell. Organizację zakładu powierzono 9 czerwca 1836 r. ks. Urbanowi z Ulm. Na pierwszego dyrektora 12 lipca tego roku powołano ks. Jakoba Saage z Brandenburgii. Uroczystego otwarcia dokonano 14 lipca 1836 r. w obecności licznych oficjeli świeckich i duchownych, w tym prezesa prowicji Flotwella. Szkoła podlegała Kolegium Szkolnemu Prowincji Poznańskiej (Prowinzialschulkollegium Posen). Zajęcia rozpoczęto 25 lipca, kadra składała się z dyrektora i trzech nauczycieli przyjęto 18 kandydatów. Warunkiem przyjecia był wiek 17-18 lat, świadectwo moralności, język niemiecki, wiadomości z zakresu dwuklasowej szkoły elementarnej, deklaracja o przyjęciu posady nauczyciela w wyznaczonym miejscu na okres trzech lat lub zwrocie kosztów kształcenia. Paradyż zapewniał bardzo dobrą bazę materialną. Obszerny gmach szkolny i mieszkalny otoczone dużym ogrodem z placem do ćwiczeń i zabaw, urządzenia kąpielowe z pływalnią. Zabudowania obejmowały 114 pomieszczeń w tym: mieszkania kadry z rodzinami, pracowników gospodarczych, sypialnie i pokoje do nauki dla uczniów, sale wykładowe i gimnastyczna. Seminarzyści mieli zapewnione zakwaterowanie, wyżywienie i opiekę lekarską. Placówką kierował dyrektor. Zakres jego obowiązków był dość szeroki : kierowanie zakładem, główny nadzór nad preparandą, szkołą ćwiczeń, kierowanie domem sierot, odbywanie wizytacji szkół elementarnych swojego rejonu, prowadzenie zakładowych kursów metodycznych, konferencje z nauczycielami szkół ludowych itp. Poza tym podobnie jak niektórzy nauczyciele prowadzili prace naukowe, opracowywali podręczniki dla uczniów i nauczycieli. Z chwilą otwarcia seminarium nauczyciel Antoni Kiszewski zorganizował " szkołę ćwiczeń". W 1838 r. szkoła liczyła trzy klasy i 125 uczniów. Były to okoliczne dzieci z ubogich rodzin często zaniedbane umysłowo i moralnie. Od 1944 r. działała przy niej "szkoła uprzyW latach 1842-1850 działała przy seminarium szkoła niedzielna, a od 1844 r. dom sierot (Weisen Anstalt) dla 12 chłopców. W 1844 r. powołano preparandę nauczycielską przygotowującą kandydatów (12 uczniów) do seminarium, w 1876 r. przeniesiono ją do Międzyrzecza. Polscy seminarzyści oprócz świadczeń ze strony państwa otrzymywali pomoc finansową od Towarzystwa Pomocy Naukowej im. Karola Marcinkowskiego działającego od 1841 r. W latach 1841-1880 pomocy udzielono 328 wychowankom. W owym czasie seminarium miało najbardziej polski charakter wśród podobnych w prowincji. Jednak stopniowo wzrastał poziom germanizacji. W 1876 r. zniesiono egzamin z języka polskiego przy egzaminach wstępnych. Spory odsiew wśród kandydatów powodowała ocena niedostateczna z języka niemieckiego. W 1872 r. wprowadzono nowy plan nauki. Wzrosło znaczenie pedagogiki i historii. Język polski ujęto jako obcy. Jedynie na lekcjach religi używano obu języków. W 1890 r. nie było już żadnego polskiego stypendysty. Przez 92 lata seminarium wykształciło 2730 nauczycieli. W 1926 r. placówkę zamknięto, a na jego miejsce otwarto 6-letnią szkołę średnią /Aufbauschule/. W 1943 r. zabudowania byłego klasztoru zajęło wojsko niemieckie. Po II wojnie nazwę wioski zmieniono na Gościkowo, Paradyżem nazywany jest teren klasztorny. Obecnie mieści się tam Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej.
Border dates:
[1835] 1836 - 1917
Classification:
Creator's name:
Dates:
1835-1835, 1836-1917.
Former name:
Foreign language name:
Königlisches Schullehrer-Seminar zu Paradies
Languages:
Availability:
Total archival files:
67
Total archival files processed:
67
Total archival files without records:
0
Total linear metres
1.0
Total linear metres processed
0.7
Total linear metres without records
0.0
Total archival files:
0
Total files:
0
Total size (in MB):
0.0
Total documents
0
Total cases
0
Total classes
0
Total archival files:
0.0
Total running meters :
0.0
Dates of non-archival documentation :
| Name | Quantity Inventory | uwagi |
|---|---|---|
| Approved book inventory | Tak |