Superintendentura w Darłowie

Reference code
26/375/0
Number of series
0
Number of scans
0

Content:

W aktach zespołów występuje kilka grup rzeczowych, obejmujących jednostki archiwalnych w sprawach jednorodnych lub pokrewnych. I.Zakres kompetencji i prowadzenie spraw przez superintendenta, sygn.: 1-5, daty skrajne: 1842-1938 Zawiera m.in. pisma bieżące, ankiety i protokoły z wizytacji parafii w Postominie, oraz dziennik podawczy superintendentury w Darłowie II.Fundacje dobroczynne, towarzystwa kościelne, kolekty, sygn. 6-8, daty skrajne: 1868-1936 Zawiera m.in. wykazy wysokości zebranych kolekt w poszczególnych parafiach synodu darłowskiego III.Szkolnictwo, sygn. 9-12, daty skrajne: 1764-1896 Zawiera m.in. zbiór przepisów dotyczący kształcenia nauczycieli;, wykazy zakrystianów i kościelnych zatrudnionych w szkołach;, zestawienia statystyczne i finansowe szkół podstawowych w Krupach, Starym Jarosławiu, Łącku, Malechowie, Niemicy, Darłowie IV.Poszczególne parafie synodów powiatowych, sygn. 13-20, daty skrajne: 1735-1891 Zawiera m.in. akta o stanie majątkowym kościołów synodu darłowskiego; rejestry wpływów i wydatków kasy parafialnej w Staniewicach; protokoły z posiedzeń rady parafialnej w Darłowie; wykaz osób w miejscowości Gleźnowo i Bobolin.

About the Creator:

Przyjęcie przez książąt zachodniopomorskich religii zreformowanej, o czym zadecydował w 1534 roku Sejm w Trzebiatowie, ogłoszono w 1535 roku ordynacją kościelną opracowaną przez Bugenhagena. Zakładała ona m.in. utworzenie nowej struktury organizacyjnej kościoła. Głową kościoła został książę, który podpisywał uchwały synodów generalnych, mianował i zatwierdzał osoby na najwyższych stanowiskach zreformowanego kościoła. Urząd superintendenta w tym czasie skupiał władzę wykonawczą. Pomorze podzielone zostało na trzy superintendentury: 1. z siedzibą w Szczecinie /obejmowało Księstwo Szczecińskie/; 2. z siedzibą w Stralsundzie /potem w Greifswaldzie – dla Księstwa Wołogoskiego/; 3. z siedzibą w Słupsku /dla Pomorza Słupskiego oraz ziemi lęborsko-bytowskiej/ - do przekształcenia w 1573 r. w prepozyturę. Po 1548 roku tych trzech superintendentów zaczęto nazywać generalnymi dla odróżnienia od superintendentów miejskich /Stadtsuperintendenten/, których powoływano w poszczególnych miastach. Organem ustawodawczym były coroczne synody. W 1545 r., na synodzie w Szczecinie postanowiono utworzyć konsystorze jako kolegia dla spraw szkolnictwa i sądownictwa kościelnego. Na ich siedziby wytypowano Greifswald i Szczecin, a w latach 1615-1810 odrębny konsystorz funkcjonował w Koszalinie. W 1529 roku synod generalny przekazał większość kompetencji generalnych superintendentów konsystorzowi i tym samym stali się oni członkami konsystorza. Nie zmienione natomiast zostały kompetencje superintendentów, których władza wykonawcza ograniczała się do miasta i jego okolic. Terytorialna administracja wewnętrzna Kościoła ewangelickiego oparła się na istnieniu w poszczególnych prowincjach generalnych superintendentów i superintendentów. Generalni superintendenci w skali prowincji powoływani byli przez króla /od 1828 r./ u boku konsystorza dla kierowania superintendentami. Liczba jednych i drugich zależała od warunków lokalnych i nie stanowili oni instytucji administracyjnej w sprawach kościelnych, lecz byli wyrazem pewnej niezależności duchowieństwa ewangelickiego wobec urzędu państwowego, jakim był konsystorz, w którego składzie generalni superintendenci z urzędu mieli pierwsze miejsce w obradach po nadprezydencie prowincji. Za podstawową jednostkę kościelną uznana została gmina /parafia/, której działalność i zarząd mieniem podlegały nadzorowi państwa. Na czele gminy stał pastor, pełniący przede wszystkim funkcje religijne. Zarząd gminy sprawował kolektywnie tzw. dozór kościelny z przewodniczącym na czele. Gminy kościelne tworzyły diecezje /superintendentury/. Na czele diecezji stał superintendent, który na podległym terenie reprezentował najniższy szczebel władzy króla w zakresie spraw kościelnych. Gminy jednej diecezji tworzyły powiatowy związek synodalny, zrzeszający wszystkich duchownych oraz świeckich członków gminy, któremu przewodniczył superintendent. Ostatecznie w Prusach zapanował ustrój prezbiterialno-synodalno-konsystorski. Wykształciła się następująca dwutorowość władzy: pastor /Pfarrer/, superintendent /Superintendent/, superintendent generalny /Generalsuperintendent/, konsystorz /Evangelisches Konsistorium der Provinz/, Naczelna Rada Kościelna /Oberkirchenrat/ oraz z drugiej strony: związek parafialny /Parochialverband/, przedstawicielstwo kościelne /Gemeinde Vertretung/, rada kościelna /Gemeinde Kirchenrat/, synod powiatowy /Kreissynod/, synod prowincjonalny /Provinzialsynod/ i poprzez konsystorz synod generalny /Generalsynod/. Od 1824 r. na terenie Prowincji Pomorze Zachodnie obok dwóch tylko generalnych superintendentów działała normalnie sieć superintendentów, w zasadzie pokrywająca się z siecią powiatów: 21 w szczecińskiej, 18 w koszalińskiej oraz 11 w strzałkowskiej. Według stanu na dzień 1 kwietnia 1914 roku na terenie rejencji koszalińskiej funkcjonowały superintendentury w miejscowościach: 1.Białogard, 2.Bobolice, 3.Bytów, 4.Czaplinek, 5.Darłowo, 6.Drawsko, 7.Karlino, 8.Kołobrzeg, 9. Koszalin, 10.Lębork, 11.Miastko, 12. Okonek, 13.Sławno, 14.Słupsk /miasto/, 15.Słupsk /starówka/, 16.Szczecinek, 17.Świdwin , Do kompetencji superintendentów, którzy posiadali władzę porównywalną z władzą katolickich biskupów sprzed reformacji, należało: przewodniczenie synodom powiatowym, czuwanie nad czystością obyczajów i nienagannym życiem duchowieństwa i służby kościelnej,·egzaminowanie kandydatów na stanowiska kościelne, tj. proboszcze, kaznodzieje itp. i ich mianowanie w porozumieniu z patronem danego kościoła oraz wprowadzanie na stanowiska duchownych; kierowanie do konsystorza spraw przeciwko duchownym nie przestrzegającym przepisów kościelnych, rozstrzyganie spraw spornych nie podlegających kompetencji konsystorza; wprowadzanie przepisów liturgicznych zreformowanego kościoła; powoływanie i zatwierdzanie nauczycieli oraz czuwanie nad całokształtem szkolnictwa /do XIX w./. Kandydatów na stanowisko superintendenta proponował generalny superintendent, a zatwierdzał konsystorz. Generalny superintendent wprowadzał też zatwierdzonych kandydatów na stanowisko superintendenta. Kompetencje superintendenta nie były trwałe. Niektóre sprawy superintendentów przejmował konsystorz lub generalny superintendent i odwrotnie. W miastach, które były siedzibą generalnego superintendenta nie powoływano superintendentów. Generalny superintendent łączył obie funkcje. [Na podstawie Wstępu do inwentarza zespołów Superintendentura w Bobolicach, Superintendentura w Darłowie, Superintendentura w Świdwinie, autorstwa mgr Joanny Chojeckiej, 2002 r.]

Border dates:

1735-1938

Classification:

Creator's name:

Dates:

1735-1938.

Former name:

Foreign language name:

Superintendentur Rügenwalde

Languages:

Availability:

Total archival files:

20

Total archival files processed:

20

Total archival files without records:

0

Total linear metres

0.0

Total linear metres processed

0.3

Total linear metres without records

0.0

Total archival files:

0

Total files:

0

Total size (in MB):

0.0

Total documents

0

Total cases

0

Total classes

0

Total archival files:

0.0

Total running meters :

0.0

Dates of non-archival documentation :

Name Quantity Inventory uwagi
Approved book inventory Tak

Inwentarz książkowy sporządzono w bazie IZA /wersja 6.01/ w aplikacji ACCESS.