Księgi i akta hipoteczne.

Normatywami regulującymi urządzanie akt stanu prawnego nieruchomości w zaborze rosyjskim (Królestwie Polskim) było „Prawo o ustaleniu własności dóbr nieruchomych, o przywilejach i hipotekach” z 26 kwietnia 1818 r. (Dz.P. KP, t. 5, s. 295-387) oraz „Prawo o przywilejach i hipotekach z 13 czerwca 1825 r. (Dz.P. KP, t. 9, s. 355-373). Księgi hipoteczne zakładano dla większych nieruchomości w wydziałach hipotecznych sądów okręgowych, dla mniejszych nieruchomości akta hipoteczne przy sądach pokoju. Księga hipoteczna służyła ustaleniu stanu prawnego nieruchomości. Składała się z trzech części: wykazu hipotecznego, księgi umów wieczystych i zbioru dokumentów. Wykaz składał się z czterech działów: I obejmował przedmiot księgi hipotecznej (obszar, granice), II własność, III ciężary i ścienienia, IV długi. Księga umów wieczystych przeznaczona była do zapisywania aktu pierwiastkowej regulacji hipoteki, zapisywaniu transakcji hipotecznych oraz wniosków i oświadczeń stron. Zbiór dokumentów zawierał dokumenty, na podstawie których dokonywano wpisów w księdze umów. Zakładanie hipoteki nie było obowiązkowe. Powyższe prawodawstwo obowiązywało na terenach dawnej Kongresówki również w okresie II Rzeczypospolitej. Dotychczasowe uregulowania prawne zniósł dopiero dekret „Prawo o księgach wieczystych” z 11 października 1946 r. (Dz.U., nr 57, poz. 320) i akta wykonawcze do niego.