Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego

Reference code
72/211/0
Number of series
4
Number of scans
0

Content:

Dużą część Wydziału Ogólnego stanowią generalia, których wartość badawczą zimniejsza fakt, że są to często powtórzenia zarządzeń MWRiOP, które zapewne jak i okólniki własne KOS były drukowane w Dz. U. KOS.W dokumentach odnajdziemy materiały administracyjno – finansowe, wykazy szkół, sprawozdania z wizytacji.

About the Creator:

Kuratorium Okręgu Szkolnego Warszawskiego utworzone zostało rozporządzeniem NWRiOP z dn. 3 maja 1922 r. na podstawie ustawy z dn. 1VI1920 r. „O tymczasowym ustroju władz szkolnych”. Zasięg terytorialny według cytowanego rozporządzenia obejmowało miasto stołeczne Warszawę, województwa warszawskie, kieleckie i lubelskie. W roku 1925 wyłączono z jego kompetencji Województwo Lubelskie, tworząc odrębny Okręg Szkolny Lubelski. Nową zmianę przynosi rok 1927 przez wyłączenie z dn. 10 VIII 1927 Województwa Kieleckiego na rzecz Okręgu Szkolnego Krakowskiego. Od sierpnia do października tego roku Okręg Szkolny Warszawski obejmuje zatem tylko miasto Warszawę i województwo warszawskie, już jednak w październiku powiększa się o województwo białostockie po kasacie Okręgu Szkolnego Białostockiego. Ten stan rzeczy trwa do września 1932 r. gdy po kasacie Okręgu Łódzkiego, województwo łódzkie zostaje włączone do Okręgu Szkolnego Warszawskiego, a jednocześnie Województwo Białostockie przechodzi częściowo do Okręgu Szkolnego Brzeskiego, częściowo wileńskiego. Inną przyczyną zmian zasięgu terytorialnego okręgu mogły być zmiany granic województw. Zasadniczo administracja szkolna wydzielona z administracji państwowej nie musiała liczyć się z jej podziałem administracyjnym, jak to widać choćby na przykładzie Województwa Białostockiego. Jednak duże zmiany jakie nastąpiły w granicach województw w latach 1938 i 1939 zostały uwzględnione przez administrację szkolną. I tak od kwietnia 1938 r. zostały wydzielone z Okręgu Szkolnego Warszawskiego na rzecz Okręgu Szkolnego Pomorskiego powiaty: włocławski, lipnowski, nieszawski, kaliski, turecki, , koniński, kolski. Z dniem 1 kwietnia 1939 r. Okręg Szkolny Warszawski powiększył się o powiaty: Łomżyński, ostrołęcki, ostrowski, garwoliński, sokołowski, opoczyński i częściowo konecki. Zakres działania Kuratora okręgu szkolnego określa art.4 Ustawy z dn. 4 czerwca 1920 r. „O tymczasowym ustroju władz szkolnych". Kurator był władzą I-ej instancji dla szkół średnich ogólnokształcących zarówno państwowych jak i prywatnych oraz szkół kształcących nauczycieli z tym, że jego władza była ograniczona w zakresie spraw personalnych nauczycieli i dyrektorów szkół państwowych i seminariów nauczycielskich. Szkolnictwo zawodowe podlegało kuratorowi tylko w zakresie przekazanym mu przez Ministerstwo WRiOP. Dla szkolnictwa powszechnego kurator był władzą II-ej instancji poprzez inspektoraty szkolne z tym, że i w tej dziedzinie zastrzeżona była możliwość ograniczeń na rzecz Ministerstwa. Nad wychowaniem przedszkolnym i oświatą pozaszkolną kurator sprawuje nadzór, opiekę i kontrolę. Tak określony okres działania znajduje swój wyraz w organizacji urzędu. Statut nadany kuratoriom Rozporządzeniem Ministra z dn. 22 XI 1924 r. z datą wejścia w życie od 1 styczna był właściwie ramowy i nie znalazł zastosowania jednolitego we wszystkich kuratoriach. Przyczyną był brak jednolitego regulaminu wewnętrznego urzędowania, który by dokładnie i szczegółowo określał zakres działania poszczególnych wydziałów i ich stosunek do wizytatorów szkół. Sprawy te roztrząsali Kuratorzy indywidualnie. Dodatkowym utrudnieniem były oszczędności budżetowe, które znów indywidualnie zależnie od okręgu szkolnego, kazały kasować etaty a co za tym idzie wydziały czy oddziały. Najwięcej rozbieżności między kuratoriami obserwujemy w dziedzinie oświaty pozaszkolnej, wychowania przedszkolnego, szkolnictwa specjalnego i zawodowego. Dlatego też statut ten nie noże być podstawą dla szczegółowego odtworzenia organizacji danego kuratorium. W latach 1922-1925 Kuratorium jest w stadium organizacji nie przejęło jeszcze wszystkich podległych mu instytucji. Ostateczne przejęcie następuje dopiero w ciągu 1925 r. W związku z zarysowującymi się od r. 1927 tendencjami decentralistycznymi, rosną kompetencje merytoryczne Kuratoriów. Od 1.I.1927 r. KOS W—ski przejmuje zarząd szkolnictwa zawodowego, do 31.III na terenie sobie podległym, od 1 kwietnia 1927 r. do 1.IX. 1928 r. jako Kuratorium rejonowe dla okręgów szkolnych: warszawskiego, łódzkiego, lubelskiego, później tylko dla warszawskiego, oczywiście z uwzględnieniem jego zmian terytorialnych. W związku z tym od 1.I.1927 r. tworzy się Wydział Szkolnictwa Zawodowego. Od 1 kwietnia tego roku Kuratorium przejmuje w częściowy lub całkowity zarząd szkoły specjalne i zakłady kształcenia nauczycieli dotychczas podległe bezpośrednio Ministerstwu; są to: Instytut Robót Ręcznych wraz ze szkołą ćwiczeń im. Karola Szlenkiera w Warszawie, Instytut Pedagogiki Specjalnej, Wyższy Kurs Nauczycielski w W-wie, które weszły w zakres czynności Oddziału Kształcenia Nauczycieli, oraz Instytut Głuchoniemych i Ociemniałych w Warszawie i Szkoła Rolniczo-Ogrodnicza w Wilii Górze poddane kompetencji Wydziału Szkół Powszechnych. Dla Instytutu Robót Ręcznych i Instytutu Pedagogiki Specjalnej, które miały zasięg ogólnopolski, Kuratorium załatwiało tylko sprawy administracyjne, natomiast naukowo podlegały nadal Ministerstwu i przez nie były wizytowane. W następnych latach obserwujemy dalsze rozszerzanie się uprawnień Kuratoriów, z których najważniejsze dotyczą tych spraw personalnych nauczycieli, które do r. 1933 podlegały MWRiOP. Sprawami nauczycieli w miarę ich przejmowania zajmowały się wydziały merytoryczne. W r. 1932 zostaje ustanowione Biuro Personalne, które obejmuje nie tylko sprawy urzędników Kuratorium i podległych mu władz ale także sprawy osobowe nauczycieli wszelkich kategorii szkół. W roku 1933 powstaje Oddział Oświaty Pozaszkolnej. Dotychczas sprawy te w Kuratoriach były prowadzone w małym zakresie w Wydziale Szkolnictwa Powszechnego przy pomocy sił nauczycielskich. Ostatecznie Kuratorium dzieliło się na wydziały: Ogólny /znak O/ I Szkolnictwa Powszechnego, II Szkolnictwa średniego ogólnokształcącego i zakładów kształcenia nauczycieli, III Szkolnictwa Zawodowego, poza tym Biuro Personalne i samodzielny Oddział Oświaty Pozaszkolnej. W skład Wydziału Ogólnego wchodzą dwa referaty ogólne załatwiające sprawy: a/ dotyczące całości szkolnictwa lub więcej niż jednego wydziału b/ merytoryczne opracowanie spraw dla kuratora /sekretariat kuratora miał funkcje czysto wykonawcze, c/ sprawy administracyjne higieny szkolnej i wychowania fizycznego przysposobienia wojskowego i harcerstwa. Poza wydziałami działały w Kuratorium stałe lub dorywcze Organa Kolegialne, doradcze i Komisje. W roku 1927 zostaje powołana do życia Rada Szkolna Okręgowa Warszawska, której pierwsze i jedyne posiedzenie odbyło się 6 III 1929 r. Komisji stale działających było trzy: komisja egzaminacyjna dla urzędników administracji 1- ej i 2 – ej kategorii. Od 1933 r. Komisja dyscyplinarna dla nauczycieli i Komisja dyscyplinarna dla urzędników i niższych funkcjonariuszy państwowych. Wszystkie Komisje były związane z Wydziałem Ogólnym przez osobę przewodniczącego.

Border dates:

1911-1944

Classification:

Creator's name:

Dates:

1911-1944.

Former name:

Foreign language name:

Languages:

Availability:

Total archival files:

396

Total archival files processed:

308

Total archival files without records:

0

Total linear metres

10.0

Total linear metres processed

8.7

Total linear metres without records

0.0

Total archival files:

0

Total files:

0

Total size (in MB):

0.0

Total documents

0

Total cases

0

Total classes

0

Total archival files:

0.0

Total running meters :

0.0

Dates of non-archival documentation :

Name Quantity Inventory uwagi
Approved book inventory Tak T. 1; 308 ja
Delivery and acceptance list Tak 88 ja