Bank Gospodarki Żywnościowej został powołany na mocy ustawy sejmowej z dnia 12 czerwca 1975 r. „Prawo bankowe". Z dniem wejścia w życie ustawy „Prawo bankowe" tj. l lipca 1975 r. zakończyły swoją działalność Bank Rolny działający na podstawie art. 44 ust. l ustawy z dnia 13.04.1960 o prawie bankowym oraz Centralny Związek Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych działający na podstawie prawa o spółdzielniach i ich związkach. Majątek Banku Rolnego i Centralnego Związku Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowego przejął BGŻ, majątek Powszechnej Kasy Oszczędności Narodowy Bank Polski. Art. 4 niniejszej ustawy stanowił, że do wykonywania czynności bankowych zostały uprawnione: 1. Narodowy Bank Polski będący bankiem państwowym 2. Bank Gospodarki Żywnościowej będący bankiem państwowo-spółdzielczym oraz zrzeszone z nim banki spółdzielcze będące spółdzielniami 3. Bank Handlowy w Warszawie S.A. i Bank Polska Kasa Opieki S.A. będące spółkami akcyjnymi. Art. 11 ustawy stanowił, że statut NBP oraz Bankowi Gospodarki Żywnościowej oraz bankom utworzonym na podstawie art. 4 ust. 2 nadaje Rada Ministrów na wniosek Ministra Finansów. Rozdział 2 B określił organizację Banku Gospodarki Żywnościowej. Wg art. 41 ustawy BGŻ był bankiem państwowo-spółdzielczym, powołanym do obsługi finansowo-kredytowej rolnictwa i przemysłu rolno-spożywczego i leśnictwa, centralą organizacyjną finansowa i rewizyjną banków spółdzielczych i wykonuje w stosunku do nich funkcje przewidziane dla centralnych związków spółdzielni w ustawie z dn. 17.02.1961 r. o spółdzielniach i ich związkach. BGŻ działał na terenie całej Polski, a siedzibą centrali ustanowiono Warszawę. Bank miał osobowość prawną, nie podlegał wpisowi do rejestru przedsiębiorstw państwowych. Banki spółdzielcze jako spółdzielnie podlegały wpisowi do rejestru spółdzielni. Statut Bankowi Gospodarki Żywnościowej został nadany uchwałą nr 117 Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 1975 r. Organizacja banku: -centrala -oddziały wojewódzkie -zrzeszone banki spółdzielcze W zależności od potrzeb bank mógł tworzyć placówki zamiejscowe oddziałów wojewódzkich. Do zadań oddziałów wojewódzkich należało: 1. finansowanie, kredytowanie i kontrola działalności eksploatacyjnej i inwestycyjnej jednostek gospodarki uspołecznionej obsługiwanych przez bank, 2. refinansowanie i nadzorowanie działalności banków spółdzielczych, prowadzenie działalności instrukcyjnej, udzielanie pomocy bankom spółdzielczym w realnej, udzielanie pomocy bankom spółdzielczym w realizacji zadań oraz wytyczanie kierunków ich pracy, 3. przeprowadzanie lustracji działalności banków spółdzielczych, 4. współdziałanie przy sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych i działek budowlanych na terenie gmin, 5. prowadzenie rachunków bankowych i dokonywanie rozliczeń pieniężnych obsługiwanych jednostek, 6. współdziałanie z terenowymi organami administracji państwowej i gospodarczej oraz z organizacjami spółdzielczymi w realizacji zadań Banku, 7. wykonywanie innych czynności określanych w przepisach i instrukcjach banku. Ogólnokrajowymi i terenowymi organami samorządowych banków spółdzielczych są: - Krajowy Zjazd Delegatów wybierający Radę Banku BGŻ - Wojewódzkie Zjazdy Delegatów BS wybierające Rady Wojewódzkie Banku Zjazdy wojewódzkie delegatów zwoływane są co 4 lata na podstawie uchwał Rady Banku. Zadania wojewódzkiego zjazdu delegatów: 1. ocena działalności rady wojewódzkiej Banku 2. ocena działalności banków spółdzielczych działających na terenie województwa 3. wybieranie delegatów na Krajowy Zjazd Delegatów 4. uchwalanie wniosków i postulatów pod adresem Rady Banku i Krajowego Zjazdu Delegatów 5. wybieranie i odwoływanie członków i zastępców członków rady wojewódzkiej Banku. Delegatów na wojewódzkie zjazdy delegatów wybierają członkowie spółdzielni na walnych zgromadzeniach członków BS w liczbie 2 na jeden bank spółdzielczy. Dyrektor, zastępcy i członkowie rady wojewódzkiej mogą brać udział w obradach z głosem doradczym. Rada Banku - 35 członków i 17 zastępców wybieranych przez Krajowy Zjazd Wojewódzkie Rady - od 7 do 21członków, 3-5 zastępców (liczbę ustala Rada Banku) Organami Rady Wojewódzkiej BGŻ w Warszawie były: Prezydium, Komisje: Ekonomiczno-Finansowa, Samorządowa, Pracy Kobiet, Rewizyjna (dokumentacja nie zachowała się). Zachowała się dokumentacja z dwóch Zjazdów Wojewódzkich Banków Spółdzielczych województwa warszawskiego z 1984 i 1987 roku . Na czele BGŻ stoi prezes powoływany i odwoływany przez Prezesa Rady Ministrów na wniosek Ministra Finansów. W skład zarządu wchodzi prezes, wiceprezesi oraz członkowie zarządu (powoływani przez Ministra Finansów na wniosek prezesa). Regulamin organizacyjny Oddziału Wojewódzkiego BGŻ w Warszawie (oparty o Zarządzenie 2/B/75 Prezesa BGŻ z 1.07.1975 /Dz. III a/ w sprawie struktury organizacyjnej oddziałów wojewódzkich) podpisany został przez dyrektora 23 września 1975 r. jako obowiązujący od l lipca 1975 r. W aktach nie zachował się. Udało się ustalić, że w oddziale zatrudnionych było 126 pracowników (nie licząc obsługi), obowiązywała bezwydziałowa struktura organizacyjna. A oto stanowiska pracy (zapewne lista jest niepełna): - stanowisko ds. analiz ekonomicznych i koordynacji - stanowisko pracy pionu jednostek gospodarki uspołecznionej - stanowisko ds. spółdzielni produkcyjnych - stanowisko ds. kółek rolniczych - stanowisko pracy państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej - stanowisko pracy ds. budownictwa i gospodarki wodnej - stanowisko pracy pionu banków spółdzielczych - stanowisko pracy ds. kredytów ludności, oszczędności i rozliczeń - stanowisko pracy pionu operacyjno-rachunkowego - stanowisko pracy ds. inwestycji, zaopatrzenia i gospodarczych Oddziałowi Wojewódzkiemu BGŻ w Warszawie podlegało 21 banków spółdzielczych (dane z lat l977- 1986): w Błoniu - dla gmin Błonie, Ożarów, Leszno Górze Kalwarii - dla miasta i gminy Grodzisk Mazowiecki - miasto i gmina, gmina Milanówek Halinowie - gmina Halinów, Kampinosie - dla gminy Kampinos i gm. Tułowice, Legionowie - gm. Leginowo, Jabłonna, Skrzeszew, Nieporęt, Leoncinie - gmina Leoncin, Łomiankach - gmina Łomianki, Czosnów, Nadarzynie - gmina Nadarzyn, Nowym Dworze Mazowieckim - gmina Nowy Dwór M, gm. Pomiechówek, Otwocku - miasto Otwock, gminy Józefów, Wesoła, Celestynów, Wiązowna, Karczew, Sulejowek, Piasecznie - gm. Piaseczno, Lesznowola, Konstancin Jeziorna Pruszkowie, - gminy Pruszków, Piastów, Podkowa Leśna, Brwinów, Michałów, Radzyminie - gm. Radzymin, Marki, Raszynie - gmina Raszyn, Serocku - gm. Serock, Tarczynie - gm. Tarczyn, Prażmów, Wołominie - gm. Wołomin, Kobyłka, Zielonka, Ząbki, Bank Spółdzielczy Ogrodnictwa w Warszawie - stołeczne warszawskie, gm. Babice, Bank Spółdzielczy Rzemiosła w Warszawie- stołeczne, w Zakroczmiu - gm. Zakroczym .(BS utworzony w 1976) W 1986 r. przybył BS w Lesznowoli. W 1985 r. w województwie stołecznym działało 21 banków spółdzielczych i 17 oddziałów, 32 punkty kasowe. Zatrudniały razem 549 osób, w oddziale wojewódzkim 123 (w 1978 - 148 osób). Dla przykładu - O/W BGŻ w 1979 r. finansował 529 inwestycji budowlanych, w tym 470 w województwie stołecznym. Kompetencje banku daleko wykraczały poza samo finansowanie inwestycji. Miał szerokie uprawnienia do kontrolowania inwestora, poczynając od selekcji wniosków na kredyt, przez kontrole projektu budowlanego aż po nadzór, czy pieniądze zostały wydatkowane zgodnie z przeznaczeniem. W uzasadnionych przypadkach bank mógł umorzyć spłatę pożyczki, obniżyć stopę procentową albo w razie zastrzeżeń wezwać dłużnika do natychmiastowego zwrotu długu. Ustawy z 26.02.1982 r. Prawo bankowe i z 16.09.1982 r. Prawo spółdzielcze stały się podstawą dalszego funkcjonowania BGŻ i zrzeszonych z nim banków spółdzielczych. Utrzymano dotychczasowy status BGŻ jako banku państwo-spółdzielczego. Podlegał wpisowi do rejestru spółdzielni, ale miał prawo posługiwać się pieczęcią z wizerunkiem orła polskiego. Nowością było powołanie rad pracowniczych (rozdz. 8) Zarządzeniem nr 6/83 z dnia l kwietnia 1983r Dyrektor O/W prowadził nowy Regulamin Organizacyjny (także nie zachował się) tworzący wydziały jako podstawowe jednostki organizacyjne. Ustalono nazwy następujących wydziałów: Ekonomiczny, Rolnictwa Uspołecznionego, Przemysłu Spożywczego, Leśnictwa i Przedsiębiorstw Obsługi Rolnictwa, Organizacji i Gospodarki własnej. Archiwum zakładowe podlegało stanowisku pracy ds. inwestycji i zaopatrzenia gospodarczego, w 1983 Wydziałowi Organizacji i Gospodarki Własnej. Od 1984 r. w miejsce Wydziału Lustracji podległego Dyrektorowi O/W utworzono uchwałą Zarządu BGŻ nr 30/C/83 Zamiejscowy Wydział Lustracji oraz wchodzące w jego skład 4 Wojewódzkie Stanowiska Lustracji dla województwa stołecznego warszawskiego, ciechanowskiego, ostrołęckiego, siedleckiego, które przejęły nadzór i kontrolę nad bankami spółdzielczymi. Inspektorzy ZWL stanowili wydzieloną strukturę podległą bezpośrednio Centrali, ale formalnie miejscem ich pracy były Oddziały Wojewódzkie: WSL w Ciechanowie zatrudniało 9-10 osób, w Ostrołęce 5-7 osób, w Siedlcach 12-13 osób, w Warszawie 7-9 osób. W 1988 r. ZWL przekształcił się w Terenowy Wydział Lustracji - TW. Od 1984-1986 r. zaczęto dokonywać systematycznego przeglądu kadr, restrukturyzacji, atestacji stanowisk. Celem tych operacji była optymalizacja zatrudnienia i oszczędności, a skutkiem stały się ciągłe zmiany regulaminu i struktury organizacyjnej. Wymienimy tylko ważniejsze zmiany organizacyjne: Regulamin (obowiązujący od l marca 1988) wprowadzony zarządzeniem 1/88 Dyrektora O/W z 6 kwietnia 1988 r. na podstawie Uchwały zarządu BGŻ nr 37/C/87 z dnia 14 grudnia 1987 przewidywał funkcjonowanie następujących wydziałów: 1. Wydział Kadr i Samorządu - KS 2. Wydział Ekonomiczny - EK 3. Wydział Kredytowania Rolnictwa i Leśnictwa - RL 4. Wydział Kredytowania Przemysłu, Handlu i Usług i Drobnej Wytwórczości - PD 5. Wydział Kontroli Rozliczeń - RK/R 6. Wydział Księgowości - RK/K 7. Wydział Inwestycji, Zaopatrzenia i Administracji - IZ 8. Wydział Rozrachunków i Przetwarzania Danych - RK/EPD Zarządzeniem 22/90 z dnia 15.06.1990 r. wprowadzono nowy Regulamin w oparciu o Uchwałę nr 8/B/89 Zarządu BGŻ z dnia 27.10.1989 r. (wchodził w życie 15.06.1990). Główny Księgowy miał pełnić funkcję jednego z dwóch zastępców dyrektora. Komórki organizacyjne: 1. Wydział Kadr i Ochrony Mienia - KO 2. Wydział Ekonomiczny - EK 3. Wydział Kredytowania Rolnictwa i Leśnictwa - RL 4. Wydział Kredytowania Przemysłu, Handlu i Obsługi Rolnictwa - KP 5. Wydział Rozliczeń Złotowych - RZ 6. Wydział Księgowości - RK 7. Wydział Współpracy Międzybankowej - WM 8. Wydział Inwestycji, Zaopatrzenia - IZ 9. Zespół Dewizowy - DE 10. Zespół ds. Lokat i Oszczędności - LO 11. Stanowisko Pracy ds. Przetwarzania Danych - PD Struktura ta przetrwała ledwie 3 miesiące Zarządzeniem nr 25/90 z dnia 1.10.1990 r. w oparciu o Uchwałę 20/B/90 Zarządu BGŻ z dnia 28.08.1990 r. wprowadzono kolejny Regulamin. l .Wydział Spraw Pracowniczych - symbol SP 2. Wydział Ekonomiczny - EK 3. Wydział Kredytowania Rolnictwa i Leśnictwa - RL 4. Wydział Kredytowania Przemysłu Handlu i Obsługi Rolnictwa - KP 5. Wydział Rozliczeń Złotowych - RZ 6. Wydział Księgowości - RK 7. Wydział Współpracy Międzybankowej - WM 8. Wydział Inwestycji, Zaopatrzenia - IZ 9. Zespół Dewizowy - DE 10. Zespół ds. Lokat i Oszczędności - LO 11. Stanowisko Pracy ds. Przetwarzania Danych - PD Banki spółdzielcze Ustawą Prawo spółdzielcze w 1990 r. uzyskały samodzielność, każdy z banków stosunki z BGŻ układał na podstawie podpisywanych umów wzajemnych. Zarządzenie Dyrektora nr 35/90 z 15.02.1992 r. wprowadzało nową strukturę organizacyjną. Powołano nowe komórki organizacyjne: Wydział Kasowo - Skarbcowy - KS, Zespół ds. Obronnych i Zabezpieczenia Mienia - OZ, Wydział Administracyjno-Gospodarczy AG, Wojewódzki Ośrodek Obliczeniowy -WOO, Zespół Kredytów Jednostek Prywatnych i Ludności - KL obok dotychczasowych - EK, KR, KP, RZ, RK, LO, WM, OZ, DE. (graf nr 4) Regulamin stracił ważność już l czerwca 1992 r. na mocy Zarządzenia nr 39/92 wprowadzającego kolejny Regulamin. Od 13 lipca 1992 r. powołano zespół pracowników zajmujących się windykacja należności, od 30 kwietnia 1993 r. zwany zespołem zarządzającym wierzytelnościami trudnymi. Od 12 października 1993 r. wszedł w życie kolejny Regulamin na mocy Zarządzenia 14/93 z dn. 12.10.1993 r. i Uchwały nr 5/B/92 Zarządu BGŻ - zespół ds. wierzytelności trudnych uzyskał rangę wydziału - symbol KT (Graf nr 5). Obsada etatowa O/W wynosiła 153 osoby. Do Regulaminu dołączono regulamin obiegu dokumentacji księgowej. Zarządzenie nr 3/94 z 31.01.1994 r. wprowadziło Regulamin pracy Oddziału Wojewódzkiego w Warszawie. Siedziba banku: 1976-1980 Warszawa ul. Jasna l, 1981-1992 ul. Świętokrzyska 11/21, 1993-1994 ul. Chełmska 21 (stanowiska pracy lokat i oszczędności i kasowo-skarbcowe) i ul. Niepodległości 117/119 (księgowość). Dyrektorzy: Eugeniusz Pajdziński od 1.07.1975-1978, Eugeniusz Jabłoński 1.02.1978-3.07.1983, Stanisław Ścioch 16.11.1983- 1988, Janusz Czyż 1.03.1988-1994 Zastępcy: Eugeniusz Jabłoński, Józef Pienkos, Jadwiga Siwek, Witold Sojka, Stanisław Ścioch, Zbigniew Ząbecki, Iwo Michajłow Główny księgowy: Irena Frydrych, Barbara Płocharska (od l .06.1984) BGŻ był w 1990 r. udziałowcem w 2 spółkach kredytowanych: FURNEL INTERNATIONAL Ltd, Polski Przemysł Drzewny S-ka z o.o. i 5 nie korzystających z kredytów: Fructopol, Olmar, Agro-Partner, Interpegro, Interster Yachings S.A. Na podstawie ustawy z 24 czerwca 1994 r. o restrukturyzacji banków spółdzielczych i BGŻ oraz zmianie niektórych ustaw (rozdz. 6 art. 29) BGŻ został przekształcony w bank spółkę akcyjną pełniący rolę banku krajowego z siedzibą w Warszawie, której akcjonariuszami stały się banki spółdzielcze i skarb państwa. Bilans zamknięcia/ otwarcia sporządzono na 9 września 1994 r. Regulamin organizacyjny Banku Gospodarki Żywnościowej Spółki Akcyjnej Oddziału Wojewódzkiego w Warszawie wszedł w życie z dn. 21.11.1994 r. -Zarządzenie nr 13/94.