Związek Polaków w Niemczech, powstały w 1922 r. w Berlinie, był główną organizacją Polaków w Niemczech. Dbał o prawa mniejszości, rozwijał życie społeczne i kulturalne oraz bronił języka polskiego. Ważną częścią jego pracy była działalność teatralna, łącząca edukację, rozrywkę i budowanie tożsamości narodowej. Już w 1924 r. członkowie ZPwN w Wójtowej Wsi wystawili pierwsze sztuki („Św. German”, „Janek doktorem”). W kolejnych latach w Bytomiu, Mikulczycach, Gliwicach czy Opolu prezentowano popularne utwory, m.in. „Dobry syn”, „Wesoła wdówka”, „W krainie baśni”. Przedstawienia towarzyszyły świętom narodowym, dożynkom i wydarzeniom charytatywnym. Kobiety zrzeszone w towarzystwach ZPwN również organizowały spektakle, np. „Babski comber” w Bytomiu (1937). W latach 30. powstawały liczne amatorskie zespoły teatralne – m.in. w Bytomiu, Oleśnie, Strzelcach Opolskich. Popularnością cieszył się też Polski Teatr Kukiełkowy Alojzego Smolki, który wystawiał bajki dla dzieci („Szewczyk Dratewka”, „Czerwony Kapturek”). Mimo trudnych warunków teatr odgrywał ważną rolę w pielęgnowaniu języka, tradycji i więzi narodowej wśród Polaków w Niemczech.