Archiwum podworskie rodziny Jaworskich Starzeńskich z Góry Ropczyckiej

Signatur
59/34/0
Anzahl der Serien
2
Anzahl der Scans
8715

Inhalt:

I. Akta osobiste i rodzinne; lata 1771 - 1871, sygn. 1 - 28 - Spisy akt przekazywanych różnym osobom, znalezionych po Leopoldzie Kołomockim 1814 - 1845, korespondencja prywatna Jaworskich - Starzeńskich 1794 - 1836, korespondencja do Jaworskich - Starzeńskich dotycząca spraw handlowych wierzycieli, majątkowych 1771 - 1869, akta dotyczące spraw spadkowych, zestawienia majątkowe 1791 - 1835, sprawy dzierżaw majątków i podobne procesy 1791 - 1871, kwity dłużników, wykazy długów 1769 - 1851, sprawy dotyczące spraw pańszczyźnianych i innych obciążeń 1788 - 1853, sprawy wynagrodzenia za pracę pracowników dworskich, zestawienia płaconych podatków i czynszów oraz opłat dla dominium 1775 - 1871, mapy dóbr Jaworskich - Starzeńskich 1775 - 1849. II. Akta Administracyjno - Gospodarcze; lata 1765 - 1870, sygn. 29 - 218 - Operat regulacyjny wsi Brzezówka 1847 r., opisy granic miejscowości 1806 - 1857, inwentarze dóbr starostwa ropczyckiego, miasta Ropczyc, folwarków 1765 - 1866, rachunki przychodu z posiadłości gruntowych 1788 - 1821, zestawienia przychodów i rozchodów zboża 1820 - 1870, rejestry przychodów i rozchodów gorzelni 1781 - 1866, rachunki dochodów i wydatków dóbr ziemskich 1811 - 1869, tabele zbiorów 1847 - 1867, rejestry wysiewów zbóż 1817 - 1867, zestawienia parcel budowlanych 1805 - 1857.

Die Geschichte der Provenienzstelle:

Rodzina Starzeńskich posiadała majątki ziemskie na przełomie XVIII i XIX wieku w regionie sanockim i lwowskim. W rejonie sanockim w latach 90-tych XVIII w. właścicielem majątku był Piotr hr. Starzeńsk, w skład którego wchodził klucz Dąbrówki z przyległościami . Były to wsie z folwarkami: Dąbrówka, Dylągowa, część Siedlisk, Gdyczyna, Grabowica. Piotr Starzeński ożenił się z Marią hr. Rogalińską. Mieli pięcioro dzieci: córki - Kunegundę, Antoninę, Reginę oraz synów - Ksawerego i Aleksandra. Po śmierci Piotra Starzeńskiego w 1797 roku, małoletnimi dziećmi opiekowała się Maria – wdowa. Córki otrzymały odszkodowanie finansowe za zrzeczenie się do prawa dziedziczenia gruntów na rzecz swych braci. Kunegunda po mężu Wykowska, w drugim małżeństwie Spławska, Regina – po mężu Cichorzewska, zrzekły się ostatecznie swych praw do majątku 20.II.1811 r. cedując prawo swojej sukcesji na rzecz brata Ksawerego Starzeńskiego. Majątek po Piotrze Starzeńskim został podzielony na dwie schedy. Do pierwszej zaliczono wieś i folwarki Dąbrówkę, Dylągową, Siedliska z przykupioną częścią tej wsi, Poręby – wszystkie mieszczące się w cyrkule sanockim. Do schedy drugiej zaliczono: wieś Gdyczyna, Jasionów, Wola Wołocka, Wołodz, Grabownica ze swymi czterema folwarkami – też w cyrkule sanockim. Na podstawie układu między braćmi, schedę pierwszą wybrał w 1812 r. Aleksander Starzeński, drugą otrzymał jego brat Ksawery. W rejonie ropczyckim właścicielem majątku do 1818 roku był Gabriel hr. Jaworski, syn Konstancji z domu Siekierzyńskej i Andrzeja Bobrowicza Jaworskiego Starosty Hotelnickiego, szambelana króla, kawalera Wielkiego Krzyża Orderu św. Stanisława. Majątek w regionie ropczyckim wówczas składał się z dwóch kluczy – ropczyckiego i Góry Ropczyckiej. Gabriel Jaworski zakupił te dobra od Marcelego Wyszkowskiego za 430.000 zł. w dniu 26.VIII.1804 r. Do klucza ropczyckiego wchodziły: miasto Ropczyce i jego przedmieścia - Pietrzejowa, Chechły, Średnie Przedmieście oraz wsie: Brzyzna Dolna i Górna, Boreczek Mały, Hucisko, Wola Domatkowska, Poręby Hucickie. Do klucza Góreckiego wchodziły wsie: Góra, Zagorzyce, Kamionka, Ruda, Poręby Hutskie, Zapole, Brzezówka, Huta, Borek Wielki. Siedzibą właściciela również urzędu dominialnego była Góra Ropczycka. Gabriel Jaworski zmarł 28.X.1818 r. Na podstawie jego testamentu spisanego 1.VIII.1816 r. w Bardzówce, dobra ropczyckie i Góry Ropczyckie przeszły w posiadanie córki Katarzyny, która wyszła za mąż za Ksawerego Starzeńskiego. W ten sposób majątek przeszedł w posiadanie Starzeńskich, chociaż na dobrach figurowały zobowiązania pieniężne na rzecz rodziny Gabriela Jaworskiego. Z małżeństwa Katarzyny z domu Jawornickiej i Ksawerego Starzeńskiego urodziły się dzieci Gabriela, Julia, Kazimierz i Gabriel Adam. Kazimierz Starzeński przejął od matki Katarzyny administrację dóbr klucza ropczyckiego i Góry Ropczyckie w lutym 1829 r. Pretensje do pozostałych sióstr i brata zostały zaspokojone finansowo. Kazimierz Starzeński ożenił się z Teofilą hr. Pawlikowską. Na podstawie intercyzy przedślubnej z Józefem Benedyktem hr. Pawlikowskim ojcem Teofili – właścicielem dóbr w Medyce – z dnia 23.VII.1830 r. otrzymał tytułem posagu 10.000 dukatów holl., a następnie sumę 18.000 duk. holl. za sprzedany a należący do Teofili majątek Krzywcza z przyległościami . Wymieniony majątek zakupił Adam hr. Starzeński. Katarzyna Starzeńska po śmierci męża Ksawerego, wyszła ponownie za mąż za hr. Pawlikowskiego . Sprawę jednak dóbr na rzecz Kazimierza, ostatecznie scedowała 23 lipca 1830 r. Kazimierz Starzeński w marcu 1838 r. sprzedał dobra ropczyckie i Góry Ropczyckie swojej żonie Teofili z Pawlikowskich Starzeńskiej za sumę 50.000 dukatów holl. Majątek administrowany przez Kazimierza w r. 1866 tworzył trzy zespoły tabularne: wieś Góra /siedziba właściciela/, Zagorzyce, Borek Wielki, Boreczek, Zapole, Ruda, Kamionka, Poręby Wola Domatkowa, Hucisko, Brzezówka, miasto Ropczyce, Średnie, Gryfów – Brzyzna, Pietrzejowa, Chechły, Zdziary. Wówczas – już po uwłaszczeniu wsi, majątek nie posiadał żadnych służebnictw włościańskich, w poszczególnych wsiach znajdowały się folwarki. Własnością Starzeńskich były łąki i lasy obok gruntów ornych o obszarze 5000 morgów, browar, gorzelnie, młyny. Wartość zabudowań szacowana była na 54.400 fl., maszyn 4.950, inwentarza żywego 10.650 fl., Dochód roczny z majątku w 1866 r. szacowany był na 13.988 fl., dochód czysty wówczas – 6.224. W dniu 24.VII.1868 r. został zawarty kontrakt sprzedaży między Kazimierzem Starzeńskim a Adamem hr. Potockim właścicielem dóbr Krzeszowice – całych dóbr Góry Ropczyckiej za sumę 280.000 zł reńskich. Kazimierz Starzeński zastrzegł sobie przekazanie majątku w faktyczne posiadanie dopiero w terminie późniejszym. Ostateczne przejęcie tych dóbr miało nastąpić po śmierci Kazimierza. W roku 1870 zostały przekazane nowemu właścicielowi folwarki Kamionka, Hucisko, Wola, Ropczyce z przyległościami. W zespole brak jest dokumentów informacyjnych o dokładnej dacie choćby rocznej, o pełnym przejęciu całych dóbr Starzeńskich w administrację Potockich. Akta Starzeńskich urywają się w zespole w roku 1871. W rejonie lwowskim pod koniec XVIII w. Adam i Konstancja z Jundiłłów Starzeńscy posiadali folwark Bogdanówka k. Lwowa, kamienicę we Lwowie Rynek 139, dworki na przedmieściu Brodzkim nr 513 m . Należały do nich również dobra Kristinopole z przyległościami a to - Nowy Dwór i Klussów położony w cyrkule żółkiewskim oraz w cyrkule złoczowskim dobra Kołfów i Markopole . Po śmierci Adama /w roku 1811/ sąd zlecił administrację majątkiem Ksaweremu Starzeńskiemu należących do małoletnich dzieci Aleksandra i Zofii. Po osiągnięciu pełnoletniości przez Aleksandra Starzeńskiego – przejął administrację nad majątkiem znajdującym się w rejonie Lwowa i Żółkwi i Złoczowa, tworząc odrębną linię rodu. [autor dr Tadeusz Bieda]

Laufzeit:

1765-1871 [1933]

Klassifikation:

archiwa rodzinno-majątkowe

Name der Provenienzstelle:

Daten:

1765-1871, 1933-1933.

Alter Name:

Name der Fremdsprache:

Sprachen:

polski, niemiecki, łaciński

Zugänglichkeit:

Teilweise geteilt

Akten insgesamt:

218

Bearbeitete Akten insgesamt:

218

Akten insgesamt ohne Verzeichnis:

0

Laufende Meter insgesamt

3.0

Bearbeitete laufende Meter insgesamt

1.6

Laufende Meter insgesamt ohne Verzeichnis

0.0

Akten insgesamt:

0

Dateien insgesamt:

0

Größe insgesamt (in MB):

0.0

Dokumente insgesamt

0

Sachen insgesamt

0

Klassen insgesamt

0

Akten insgesamt:

0.0

Gesamtzahl laufender Meter:

0.0

Extreme Daten der nicht archivierten Dokumentation:

Name Stückzahlen-Inventar Anmerkungen
Genehmigtes Findbuch Keine Daten
Sachregister Keine Daten
Vorläufiges elektronisches Archivinventar Keine Daten
Geografisches Register Keine Daten
Personenregister Keine Daten