Księga protokołów posiedzeń Zarządu Oddziału PCK we Włocławku, sygn. 1.

Początki stowarzyszenia na Kujawach wiązały się ściśle z osobą Marii Kretkowskiej. To właśnie z jej inicjatywy już 8 listopada 1918 r. odbyło się we Włocławku zebranie przedstawicieli ziemian i miejskiej inteligencji, na którym zdecydowano o powołaniu do życia Pogotowia Wojennego Ziemi Kujawskiej – prekursora Oddziału PCK. Funkcję prezesa objęła Anna Boyé. Pogotowie pełniło wówczas rolę nieistniejącej jeszcze intendentury dla pułków organizowanych na Kujawach. Stowarzyszenie od samego początku swojego istnienia borykało się z problemami lokalowymi. Sytuacja ustabilizowała się dopiero w 1935 r., gdy na 25 lat wydzierżawiono budynek po byłej bursie szkolnej Gimnazjum Ziemi Kujawskiej. W pierwszych latach swojej działalności Pogotowie dbało przede wszystkim o zapewnienie dostaw żywności dla wojska, umundurowania i wyposażenia w sprzęt, wysyłając także koleją zaopatrzenie na front wołyński. W latach pokoju, Pogotowie, od lutego 1921 r. funkcjonujące już jako Włocławski Oddział Polskiego Towarzystwa Czerwonego Krzyża (dalej: WPTCK), ograniczyło swoją działalność do urządzania „Gwiazdki” i „Święconego” dla wojska, delegując każdorazowo do koszar członków Zarządu. Jednocześnie prowadzono akcję pomocy sanitarnej. Dzięki Pogotowiu, a przede wszystkim wysiłkom przewodniczącej Sekcji Szpitalnictwa Felicji Zuchmantowiczowej, powstał we Włocławku pierwszy szpital wojskowy zlokalizowany w gmachu przy ul. Karnkowskiego. W styczniu 1919 r. utworzono tzw. „Czołówkę”, która z 3 sanitariuszkami w styczniu 1920 r. wyruszyła na front wołyński niosąc pomoc rannym żołnierzom. W czasie pobytu na Wołyniu, oprócz prac sanitarnych w wojsku, rozdawano ubogiej miejscowej ludności nasiona zbóż i ziemniaki. Podczas walk koło Włocławka w 1920 r. Pogotowie aktywnie kierowało akcją wydawania środków opatrunkowych, żywności, a także amunicji do karabinów, dostarczając ją bezpośrednio do okopów. W lokalu Towarzystwa Krajoznawczego zorganizowało własną szwalnię bielizny żołnierskiej, zaopatrując także miejscowe szpitale. Około 1925 r. WPTCK ufundowało sześć wozów sanitarnych, a także organizowało kursy mające na celu wyszkolenie sanitariuszek i sanitariuszy cywilnych. Ponadto WPTCK na własny koszt wysłał dwóch członków na kurs instruktorski obrony przeciwgazowej. Regularnie odbywały się szkolenia drużyn ratowniczych i sióstr pogotowia, prowadzone przez 2 instruktorów I klasy i 30 instruktorów II klasy. Ważnym czynnikiem w pracy stowarzyszenia była sekcja oświatowa, która oprócz utrzymywania biblioteki zajęła się także walką z analfabetyzmem, przede wszystkim wśród żołnierzy załogi włocławskiej. Pierwsza biblioteka żołnierska utworzona została już w grudniu 1918 r. w koszarach przy ul. Toruńskiej. Z czasem przeniesiono ją do gospody, a w koszarach na Kokoszce odbywały się jedynie kursy, odczyty orazpokazy artystyczne. Od 1923 r. WPTCK czynnie zaangażowało się w organizację metodycznych kursów oświatowych, angażując nauczycieli lokalnych szkół powszechnych. Dla żołnierzy organizowano szereg odczytów popularnych i pogadanek z zakresu przyrody, historii, geografii czy wiedzy o Polsce współczesnej, które bezpłatnie wygłaszali profesorowie szkół średnich, Gimnazjum Państwowego im M. Konopnickiej, Gimnazjum Żeńskiego im. Władysławy Aspis i Gimnazjum im. Jana Długosza. Oświata była poniekąd sztandarową działalnością włocławskiego Oddziału PCK, chociaż swój rozwój także na polu gospodarczym i sanitarnym stowarzyszenie zawdzięcza wytrwałości prezeski Oddziału Anny Boyé, która tę funkcję pełniła aż do 11 stycznia 1934 r. Jej następcą został również wieloletni członek włocławskiego PCK – Teofil Hajdo. Pełnił swoją funkcję w zasadzie aż do zakończenia II wojny światowej, kiedy po opuszczeniu Włocławka przez okupanta mianowany został tymczasowym prezydentem miasta. We Włocławku powstało jedno z pierwszych w Polsce Kół Młodzieży PCK, a do 1938 r. na terenie miasta funkcjonowały cztery takie koła – przy Szkole Handlowej, Gimnazjum im. M. Konopnickiej, oraz przy szkołach powszechnych nr 7 i 8. Zrzeszona w nich młodzież brała czynny udział w organizowaniu szkolnych akademii i innych imprez okolicznościowych, pracach charytatywnych, popularyzacji idei czerwonokrzyskich. Prowadziła też kursy ogólnoratownicze, rozpowszechniała pismo „Jestem”. W dniu 1 stycznia 1935 r. włocławski Oddział PCK włączono do Okręgu Pomorskiego PCK. Na przełomie 1938 i 1939 r. Oddział liczył ogółem 12 dożywotnich członków, 296 rzeczywistych i 59 wspierających. Coraz bardziej komplikująca się sytuacja geopolityczna i gospodarcza na ziemiach polskich sprawiła, iż PCK czekały trudne zadania. Zakładano m.in. nasilenie akcji propagandowej wśród społeczeństwa, werbunek nowych członków, a przez drobne składki zasilanie kasy stowarzyszenia. Planowano zakładanie nowych kół PCK w terenie oraz kontynuację szkolenia nowych członków drużyn ratowniczo-sanitarnych i sióstr pogotowia sanitarnego. Na zebraniu Zarządu Oddziału w dniu 1 września 1939 r. postanowiono upoważnić prezesa T. Hajdo oraz sekretarkę L. Bajgrowiczównę na czas działań wojennych do dokonywania niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem drużyn sanitarnych i sióstr pogotowia, opieką nad rannymi żołnierzami zarówno armii polskiej, jak i niemieckiej, pomocą ludności cywilnej czy wspomaganiem rodzin rezerwistów. Zarząd z góry wszelkie wydatki zaakceptował. Po zakończeniu II wojny światowej włocławski PCK kontynuował akcję poszukiwawczą i tzw. łączenia rodzin, organizował stacje pogotowia ratunkowego i stacje krwiodawstwa, zakładał ośrodki opiekuńcze. Począwszy od 1948 r. aż do zmian ustrojowych w 1989 r. PCK był systematycznie pozbawiany przez władze możliwości autonomicznego prowadzenia działalności. Państwo przejęło od PCK majątek w postaci m.in. szpitali, prewentoriów, sanatoriów, przychodni lekarskich, i in. Kolejne podziały administracyjne kraju wymuszały także reorganizację PCK w terenie. Już w 1950 r., kiedy powstało 17 województw i dwa miasta wydzielone, PCK zmuszone było dokonać zmian. Okręgi zamieniono na oddziały wojewódzkie. Tak samo uczyniono w miastach wydzielonych. Na dzień 1 stycznia 1951 r. funkcjonowało 19 oddziałów wojewódzkich PCK. W ramach oddziałów wojewódzkich działało ponad 300 oddziałów powiatowych. Obecnie PCK jest stowarzyszeniem krajowym Czerwonego Krzyża Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu Konwencji Genewskich o ochronie ofiar wojny z dnia 12 sierpnia 1949 r. i protokołów dodatkowych z dnia 8 czerwca 1977 r. Działa na podstawie ustawy z dnia 16 listopada 1964 r. o Polskim Czerwonym Krzyżu, a także wydanego na jej podstawie Statutu zatwierdzonego Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 września 2011 r.