Zespół
содержание:
1. Świadectwo urodzin Symy Klotz, urodzonej 25 lutego 1889, 1913, sygn. 1; 2. Protokoły czynności, 1918-1942, sygn. 2-3; 3. Protokół spisany dnia 19 czerwca w sprawie oddania p. Seligowi Wróblowi jako prowadzącemu metryki izraelickie gminy wyznaniowej w Ołpinach przez Zarząd gminy Izraelickiej w Ołpinach ksiąg, 1930, sygn. 4; 4. Karty oględzin zwłok, 1930-1931, sygn. 6; 5. Korespondencja ze Starostwem Jasielskim w sprawach ksiąg metrykalnych, 1931, sygn. 6; 6. Pismo Wydziału Karnego II Sądu Okręgowego w Rzeszowie dotyczące mieszkańca Ołpin, 1931, sygn. 7; 7. Księga przychodów i rozchodów, 1932-1942, sygn. 8; 8. Wykazy żydowskiej ludności w Ołpinach, 1939-1940, sygn. 9; 9. Karty rodzinne, 1939-1940, sygn. 10; 10. Pismo dotyczące spraw statystycznych przesłane przez Zarząd Gminy w Szerzynach, 1941, sygn. 11; 11. Niewypełnione formularze nakazu zapłaty na rzecz gminy żydowskiej, 1942, sygn. 12; 12. Spis wydanych dowodów osobistych, 1942, sygn. 13; 13. Dowody osobiste, 1942, sygn. 14; 14. Karty meldunkowe, 1942, sygn. 15; 15. Nakaz przesiedlenia z Jabłonicy do Ołpin wydany dla Jonasa Kohna przez Starostwo Powiatowe w Jaśle, 1942, sygn. 16.
История создателя:
Gmina żydowska w Ołpinach została założona najprawdopodobniej w XVI wieku. W 1835 roku na terenie parafii rzymskokatolickiej w Ołpinach mieszkało 199 Żydów. W 1870 roku istniała już gmina żydowska licząca 477 osób, która posiadała synagogę i cmentarz, a także miała swojego rabina i stowarzyszenia charytatywne. W Ołpinach znajdował się okręg metrykalny, wieś podlegała okręgowi sądowemu w Jaśle. Granice terytorialne gminy obejmowały jeszcze kilka mniejszych miejscowości: Brzyska, Czermna, Harklowa, Kłodawa, Lipnica Dolna, Swoszowa, Szerzy-Ujazd, Żurowa. Cmentarz powstał w drugiej połowie XIX wieku, w odległości około 1,5 km od centrum wsi, na powierzchni 0,2 ha. W 1900 roku do gminy izraelickiej należało 512 Żydów, co stanowiło niemal 15 procent ludności wsi. W roku 1910 r. mieszkało tu 348 Żydów, stanowili oni 11,8 procent, a w całej gminie wyznaniowej było ich 429 i stanowili 5,2 procent całej ludności (8327 osób). W roku 1921 w Ołpinach mieszkało 185 Żydów na ogólną liczbę 2674 mieszkańców. W 1915 roku część ksiąg metrykalnych prowadzonych przez gminę uległa spaleniu w wyniku pożaru, jednak do 1930 roku zachowały się księgi urodzeń z lat 1890-1915 oraz księga zmarłych z roku 1914. Bieżące księgi metrykalne rozpoczęto prowadzić w 1918 roku. W 1930 roku prowadzącym księgi metrykalne został Selig Wróbel. W 1939 r. we wsi Ołpiny mieszkało 170 Żydów, stanowili oni tylko 5 procent wszystkich mieszkańców. Po zajęciu terenów Polski i utworzeniu Generalnego Gubernatorstwa, 28 XI 1939 roku generalny gubernator Hans Frank wydał rozporządzenie, które stanowiło podstawę prawną dla tworzenia Judenratów (Rad Żydowskich), podporządkowując je administracji cywilnej. W miejscowościach, w których mieszkało poniżej 10 000 Żydów Rady miały liczyć 12, zaś w większych – 24 radnych. Skład Rady Żydowskiej był wybierany przez dotychczasowych członków żydowskiej gminy wyznaniowej, najczęściej spośród własnego grona, a następnie kandydatów przedkładano do zatwierdzenia miejscowemu staroście, który miał prawo dokonania zmian personalnych. Rozporządzenie zakładało utworzenie Judenratów do 31 XII 1939 roku, lecz w wielu miejscowościach termin został przekroczony. W Ołpinach Rada Żydowska powstała prawdopodobnie jesienią 1939 roku. 21 XI 1939 r. Rada wysłała do Zarządu Gminy w Szerzynach wykaz Żydów zamieszkałych w Ołpinach. Według zachowanych w aktach zespołu wykazów było to 117 osób. Rada Żydowska w Ołpinach przesyłała sprawozdania ze swojej działalności Radzie Żydowskiej w Jaśle. W okresie działalności Rady używano okrągłej pieczęci z dwujęzycznym napisem: Judenrat Ołpiny Rada Żydowska Ołpiny. Dokumentację Rady do końca jej funkcjonowania prowadził Selig Wróbel. Rada pobierała podatki i składki od ludności żydowskiej, dysponowała zapomogami oraz bieżącymi wydatkami (m.in. na produkty żywnościowe). W lipcu 1942 roku Rada Żydowska w Ołpinach wydawała dowody osobiste ludności żydowskiej, natomiast 7 VIII 1942 roku została zlikwidowana. Miejscowych Żydów przesiedlono do getta w Gorlicach. Część z nich zginęła w Gorlicach i Stróżówce, a część trafiła do obozu zagłady w Bełżcu. W Ołpinach zachował się cmentarz żydowski, a w jego obrębie zlokalizowany jest cmentarz wojenny nr 35 z okresu I wojny światowej. Budynek synagogi, powstałej w okresie międzywojennym został rozebrany w 2011 roku. Źródła i opracowania: Archiwum Państwowe w Przemyślu, Rada Żydowska Ołpiny, sygn. 1-16. A. Bartosz, Żydowskie cmentarze wojenne w Beskidach, "Płaj", nr 5 Żydzi w Karpatach: 1993, s. 72-76. Eksterminacja Żydów na ziemiach polskich w okresie okupacji hitlerowskiej. Zbiór dokumentów, oprac. T. Berenstein, A. Eisenbach, A. Rutkowski, Warszawa 1957, s. 26-27. Z. Gogola, Ołpiny. Śladami przodków. Studium społeczno-religijne XIX-XXI wiek, Kraków 2016. J. Michalewicz, Żydowskie okręg metrykalne i żydowskie gminy wyznaniowe w Galicji w dobie autonomii, Kraków 1995. K. Samsonowska, Wyznaniowe gminy żydowskie i ich społeczności w województwie krakowskim (1918-1939), Kraków 2005.
Крайние даты:
[1913, 1918-1938] 1939-1942
классификация:
instytucje wyznaniowe
Имя создателя:
Даты:
1913-1913, 1918-1938, 1939-1942.
Бывшее название:
Izraelicka gmina wyznaniowa w Ołpinach
Название иноязычные:
Judenrat Ołpiny
Языки:
polski, niemiecki
Наличие:
Частично доступный
Всего архивных единиц:
16
Всего разработанных архивных единиц:
16
Всего архивных единиц без записей :
0
Всего текущих материалов
0.08
Ogółem opracowanych materiałów bieżących
0.08
Всего разработанных текущих материалов
0.0
Всего архивных единиц:
0
ogolem.plikow:
0
ogolem.rozmiar:
0.0
ogolem.dokumentow
0
ogolem.spraw
0
ogolem.klas
0
Всего архивных единиц:
0.0
Всего погонных метров:
0.0
Крайние даты неархивной документации:
| Имя | Казначейский инвентарь | uwagi |
|---|---|---|
| электронный архивный инвентарь утвержденный | Nie |