1. Oddział Administracyjno-Gospodarczy, 1975-1998, sygn. 1-36 2. Oddział Finansowo-Księgowy, 1985-1999, sygn. 38-67 3. Oddział Koordynacji i Opracowań Zbiorczych, 1970-1998, sygn. 68-402, 5738-5746 4. Oddział Badań Demograficznych i Społecznych, 1974-1998, sygn. 403-2018 5. Samodzielne Stanowisko Pracy Wojewódzkiego Inspektora Państwowej Inspekcji Rolniczej, 1975-1996, sygn. 2019-2093 6. Oddział Rolnictwa i Leśnictwa, 1974-1998, sygn. 2094-2767 7. Oddział Handlu i Gospodarki Towarowej, 1974-1997, sygn. 2768-3451 8. Oddział Inwestycji, Budownictwa i Transportu, 1970-1998, sygn. 3452-4229 9. Oddział Przemysłu, Środków Produkcji i Finansów, 1975-1997, sygn. 4230-5728 10. Oddział Terenowy w Bolesławcu, 1972-1988, sygn. 5729-5737 11. Ośrodek Statystyki Regionalnej, 1995-1998, sygn. 5747-5752

W Polsce instytucją zajmującą się zbieraniem i analizą danych statystycznych dla potrzeb państwa jest Główny Urząd Statystyczny, powołany Reskryptem Rady Regencyjnej z 13 lipca 1918 r. Po II wojnie światowej GUS został reaktywowany uchwałą Rady Ministrów z 12 maja 1945 r. W 1946 r. ukazał się dekret o organizacji statystyki państwowej. W 1947 r. statystykę państwową i GUS podporządkowano Centralnemu Urzędowi Planowania. W lutym 1949 r. GUS został z kolei podporządkowany Przewodniczącemu Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów. Ostatecznie w 1952 r. podporządkowano go bezpośrednio Prezesowi Rady Ministrów. 5 lutego 1948 r. Minister Administracji wydał okólnik w sprawie lokalnych organów statystycznych, w wyniku którego utworzono m.in. referaty statystyki w miastach wydzielonych, w tym i w Jeleniej Górze. Zarządzenie Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego z 19 stycznia 1950 r. w sprawie lokalnych organów statystycznych II instancji, doprowadziło do powstania referatów statystycznych w powiatowych komisjach planowania. Lecz usamodzielnienie się organów statystycznych przyniósł dopiero rok 1953, w którym ogłoszono trzy uchwały Rady Ministrów, wydane 10 stycznia, z których jedna wprowadzała stanowisko statystyka we wszystkich powiatach. Działali oni przy prezydiach rad narodowych. Ich kompetencje określone zostały instrukcją w sprawie zakresu działania wydaną przez Prezesa GUS dnia 3 czerwca 1953 r. Stan taki funkcjonował do czasu ukazania się ustawy z dnia 18 lutego 1962 r. o organizacji statystyki państwowej, która wyodrębniła komórki statystyczne z prezydiów rad narodowych, tworząc powiatowe inspektoraty statystyczne (PIS) podporządkowane bezpośrednio pod GUS. Struktura taka utrzymała się do czerwca 1975 r., gdy w skutek reformy administracyjnej zlikwidowano powiaty, a tworząc 49 województw. Wojewódzki Urząd Statystyczny (dalej: WUS) w Jeleniej Górze powstał 1 sierpnia 1975 r. na mocy zarządzenia Prezesa GUS nr 15 z dnia 11 czerwca 1975 r. WUS podlegał Głównemu Urzędowi Statystycznemu w Warszawie. WUS w Jeleniej Górze został zorganizowany w istniejącym dotąd Powiatowym Inspektoracie Statystycznym w Jeleniej Górze. Urząd objął następujące jednostki administracyjne: miasto i powiat Jelenia Góra, oraz powiaty: Bolesławiec, Kamienna Góra, Lubań, Lwówek Śląski i Zgorzelec. Z chwilą likwidacji powiatowych inspektoratów statystycznych z dniem 31 lipca 1975 r. na terenie województwa jeleniogórskiego powstały terenowe organy statystyczne, którymi były Oddziały WUS w Bolesławcu, Lubaniu i Zgorzelcu, jak również Samodzielny Referat Terenowy w Jeleniej Górze, który od dnia 1 grudnia 1975 r. włączony został do Oddziału Statystyki Miejskiej w Jeleniej Górze. Jednak już z dniem 1 lutego 1976 r. nastąpił podział tego referatu, na: Oddział Terenowy w Cieplicach Śląskich Zdroju z siedzibą Jeleniej Górze oraz na Oddział Statystyki Miejskiej. Z dniem 31 stycznia 1977 r. zlikwidowano Oddział Terenowy w Zgorzelcu, po którym gminy Pieńsk i Węgliniec przejął OT w Bolesławcu, a pozostałe OT w Lubaniu. Jeszcze w 1975 r. powołano wewnętrzne jednostki organizacyjne WUS, czyli Oddziały lub samodzielne stanowiska pracy, których było dziewięć. Na czele każdego Oddziału stał kierownik podległy bezpośrednio dyrektorowi. W 1978 r. wprowadzony został regulamin organizacyjny WUS, w ramach którego odnotowano 15 komórek organizacyjnych, z czego 3 Oddziały Terenowe: w Bolesławcu, Jeleniej Górze i w Lubaniu. W lutym 1982 r. ukazała się nowa ustawa o statystyce państwowej, co pociągnęło za sobą zmiany organizacyjne. Kolejny regulamin organizacyjny WUS powstał w 1983 r., wprowadzając zmiany w jego strukturze. Pojawił się nowy (noszący nr 7) Oddział Statystyki Miejskiej. Dotychczasowe samodzielne stanowiska stały się działami: Dział do Spraw Pracowniczych, Dział Finansowo-Księgowy i Dział Administracyjno-Gospodarczy. Pojawiły się dwa nowe Samodzielne Stanowiska Pracy: (1) Radca Prawny oraz (2) do Spraw Obronnych. Kolejny regulamin organizacyjny wprowadziło zarządzenie nr 4 Dyrektora WUS w Jeleniej Górze z 10 lipca 1986 r. W regulaminie tym dokonano pewnych zmian w 1987 r.: dotychczasowy Oddział Badań Demograficznych i Społecznych otrzymał nazwę Oddział Badań Demograficznych i Usług Niematerialnych, natomiast Inspektorat Badań Budżetów Rodzinnych i Cen przemianowano na Oddział Statystyki Społecznej. W 1990 r. powołano przy WUS Zespół Opiniodawczo-Doradczy, którego posiedzenia miały odbywać się odbywać nie rzadziej niż raz na kwartał, niestety, nie zachował się po jego działalności żaden ślad w dokumentacji przejętej przez Archiwum. Kolejne zmiany polityczne z 1989 r. i nowelizacja ustawy o statystyce państwowej z maja 1989 r., doprowadziły w styczniu 1990 r. do zmiany regulaminu organizacyjnego WUS. Struktura Urzędu została podzielona na dwa działy: „Administracji Państwa” oraz „Różne usługi materialne”. W skład pierwszego działu wchodziły oddziały: 1) Koordynacji; 2) Analiz i Opracowań Zbiorczych; 3) Przemysłu, Postępu Naukowo-Technicznego i Finansów; 4) Badań Społecznych i Demograficznych; 5) Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska; 6) Finansowo-Księgowy; 7) Organizacyjno-Prawny i Kadr; oraz 8) Samodzielne Stanowisko Pracy - Radca Prawny. W styczniu 1977 r. rozpoczął działalność Ośrodek Informatyczny. Dnia 17 grudnia 1991 r. powołano Radę Banku Danych Euroregionu „Nysa”, w której członkiem z ramienia Urzędu był Kazimierz Żurawski. Dzięki wieloletniej współpracy z jeleniogórskim Wydziałem Gospodarki Regionalnej i Turystyki Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu dnia 1 kwietnia 1993 r. utworzono Ośrodek Statystyki Lokalnej. W 1990 r. zlikwidowano Oddziały Terenowe w Zgorzelcu (przejęty przez Oddział terenowy w Lubaniu) oraz w Kamiennej Górze (przejęty przez Oddział terenowy w Jeleniej Górze). W 1991 r. utworzono nowy Wydział Pozarolniczej Statystyki Gospodarczej, przejął on zadania i połączył w sobie trzy dotychczasowe Oddziały: 1) Przemysłu, Postępu Naukowo-Technicznego i Finansów, 2) Inwestycji, Budownictwa i Transportu, oraz 3) Rynku Wewnętrznego. W 1993 r. utworzono Ośrodek Statystyki Lokalnej, który przejął zadania związane z organizacją i funkcjonowaniem statystyki gminnej. Dnia 29 czerwca 1995 r., z mocy ustawy o statystyce publicznej Wojewódzkie Urzędy Statystyczne stały się Urzędami Statystycznymi, pozostającymi w dotychczasowych siedzibach, a ich pracownicy stali się odpowiednio pracownikami Urzędów Statystycznych. Nowa organizacja urzędu została określona specjalnym zarządzaniem Prezesa GUS z dnia 10 września 1996 r., które nadało Urzędowi Statystycznemu w Jeleniej Górze statut, w ślad za nim pojawił się nowy regulamin organizacyjny. Powtórzono w nim strukturę umieszczoną w statucie, na którą składało się siedem komórek organizacyjnych: 1) Wydział Koordynacji Badań i Opracowań - WK, mieszczący w sobie Referat Techniczny; 2) Wydział Statystyki Społecznej - WS; 3) Wydział Statystyki Gospodarczej - WG; 4) Wydział Ogólny - WO, obejmujący również Referat Finansowo-Księgowy; 5) Ośrodek Statystyki Lokalnej - OSL; 6) Oddział Terenowy w Bolesławcu (OTB) i 7) Oddział Terenowy w Lubaniu - OTL. Na czele WUS stał dyrektor powoływany przez Prezesa GUS. Dyrektor kierował całokształtem działalności Urzędu. Swoje zadania realizował przy pomocy zastępców, a w zakresie rachunkowości i spraw finansowych - przy pomocy głównego księgowego. On też powoływał kierowników poszczególnych Oddziałów WUS. Od 1994 r. kierownicy komórek organizacyjnych WUS wyłaniani byli w drodze konkursu. Kadra kierownicza WUS w 1975 r. składała się częściowo z kierowników i pracowników byłych PIS-ów. Dnia 1 lipca 1975 r. nominację na pełnomocnika do zorganizowania Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego w Jeleniej Górze otrzymał Marian Wojciechowicz, który z dniem 1 sierpnia 1975 r. został dyrektorem WUS, a jego zastępcą mianowano Waldemara Kamińskiego. W czerwcu 1978 r. - z inicjatywy wojewody Macieja Szadkowskiego – stanowisko dyrektora WUS objął Zbigniew Łubkowski, który po trzech i pół roku powołany został na wicewojewodę jeleniogórskiego. Jego miejsce w sierpniu 1982 r. zajął Kazimierz Żurawski, pozostając na tym stanowisku do 31 września 1998 r. W czerwcu 1977 r. zastępcą dyrektora ds. informatyki został mgr inż. Ludwik Kuczewski. W listopadzie 1986 r. zastępcą dyrektora został Bartosz Lipiński, a w kwietniu 1993 r. zastąpił go dr Marek Obrębalski. We wrześniu 1998 r., po odejściu na emeryturę Kazimierza Żurawskiego, stanowisko dyrektora Urzędu Statystycznego w Jeleniej Górze objął mgr inż. Ludwik Kuczewski, piastując je do 1999 r., gdy nastąpiły kolejne zmiany administracyjne (likwidacja województwa jeleniogórskiego) i likwidacja Urzędu w dotychczasowej formie. Niewątpliwie najważniejszymi przedsięwzięciami, jakim musiał sprostać WUS było przeprowadzenie Narodowych Spisów Powszechnych. Pierwszy z nich z czasów działania WUS w Jeleniej Górze odbył się 7 grudnia 1978 r. Dane dotyczące poszczególnych gmin i miast województwa jeleniogórskiego opublikowano w zeszytach „Ludność i warunki mieszkaniowe”, zawierających podstawowe dane źródłowe zawarte w tablicach. W 1988 r., tym razem 6 grudnia, odbył się następny Narodowy Spis Powszechny, który ukazał przede wszystkim kierunki zmian, jakie zaszły od poprzedniego spisu. Dane źródłowe zostały zamieszczone w odrębnych publikacjach pod tytułami: „Ludność. Gospodarstwa domowe” i „Warunki mieszkaniowe” z danymi dla województwa oraz każdego miasta i gminy. Publikacje składają się z dwóch części przedstawiających sytuację demograficzną i społeczno-zawodową ludności, strukturę gospodarstw domowych i rodzin, a także charakterystykę zasobów i warunków mieszkaniowych. Ważnym przedsięwzięciem WUS w Jeleniej Górze stało się również opracowywanie i wydawanie własnego „Rocznika Statystycznego”, którego pierwszy tom ukazał się w 1976 r., za rok 1975, a ostatni w 1998 r. WUS w Jeleniej Górze był terenowym organem administracji państwowej w zakresie statystyki. Jego siedziba znajdował się w Jeleniej Górze, a terytorialny zasięg działania obejmował województwo jeleniogórskie w jego granicach administracyjnych. Do podstawowej działalności WUS należało: - prowadzenie badań statystycznych dotyczących życia gospodarczego i społecznego na terenie województwa z uwzględnieniem zadań określonych w planach społeczno-gospodarczego rozwoju ustalonych przez GUS, - opracowanie wyników prowadzonych badań z uwzględnieniem analizy statystyczno-ekonomicznej oraz przygotowaniem opracowań i informacji służących potrzebom planowania i zarządzania terenowym organom administracji, - udzielanie informacji statystycznych oraz współpraca z terenowymi organami władz i administracji państwowej, - udział w organizowaniu i przeprowadzaniu spisów powszechnych oraz innych badań masowych, - sprawowaniu nadzoru nad pracami sprawozdawczo-statystycznymi prowadzonymi przez urzędy terenowe, - kontroli prac sprawozdawczo-statystycznymi w jednostkach sprawozdawczych w zakresie logistyki, rzetelności, prawidłowości i terminowości opracowania sprawozdawczości, - prowadzeniu instruktażu dla pracowników jednostek sprawozdawczych w sprawie prawidłowego opracowań sprawozdawczości statystycznej, - nawiązywania kontaktów ze środowiskiem naukowym, - inicjowania działalności dotyczącej rozwoju informatyki i bazy technicznej, - organizowaniu sieci społecznych korespondentów statystycznych, - popularyzacji wiedzy o statystyce, - przygotowania materiałów źródłowych do publikacji. Z chwilą powstania WUS obowiązywały w nim przepisy kancelaryjno-archiwalne wydane zarządzeniem nr 99 Prezesa GUS 1972 r., to jest „Instrukcja kancelaryjna”, jak również wprowadzona rok później „Instrukcja archiwalna”. Nowa instrukcja kancelaryjna została wprowadzona w życie w 1980 r. kolejnym zarządzeniem Prezesa GUS (weszła w życie z 1 stycznia 1981 r.). Załącznik nr 1 do instrukcji zawierał „Wykaz akt Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego”. Obejmował on wyłącznie dokumentację organizacyjno-administracyjną Urzędu, nie odnosząc się do okresów przechowywania poszczególnych rodzajów sprawozdań statystycznych. Zmiany w systemie zarządzania gospodarką w latach 80. XX w., likwidacja zjednoczeń i innych pośrednich ogniw zarządzania, pociągnęła za sobą również zamianę obiegu sprawozdań. Dotychczasowy obieg sprawozdawczości był dwutorowy. Jednostka sprawozdawcza wypełniała sprawozdanie w kilku egzemplarzach z przeznaczeniem dla różnych od biorców. Jeden egzemplarz przesyłano do jednostki nadrzędnej (np. zjednoczenia) i stąd do GUS, gdzie służył głównie do opracowań. Drugi egzemplarz trafiał z reguły na potrzeby władz terenowych. Zniesienie tej dwutorowości sprawiło, iż jednostka sprawozdawcza składa sprawozdanie wyłącznie do WUS, gdzie było ono opracowywane i później z reguły archiwizowane, a jedynie w niektórych przypadkach przekazywane do GUS. Ponieważ wytyczne w sprawie oceny archiwalnej mogły pozostawić różną interpretację, w 1985 r. wydano wykaz sprawozdań statystycznych wpływających do WUS z zaznaczoną kwalifikacją archiwalną (podział na kategorie). W ten sposób ujednolicono w skali wszystkich urzędów statystycznych problem przechowywania materiałów źródłowych. Ten szczegółowy podział na kategorie archiwalne sprawozdawczości i innych materiałów statystycznych wpływających do WUS został określony w piśmie Prezesa GUS z dnia 30 lipca 1986 r., a potem w znowelizowanej „Instrukcji archiwalnej” z 1988 r., w załączniku nr 1, znalazły się „Ogólne zasady podziału dokumentacji statystycznej” (zajmujące raptem dwie strony). Na ich podstawie w 1990 r. Centralna Biblioteka Statystyczna Dział Zbiorów Archiwalnych i Specjalnych w Warszawie opublikowała „Podstawy kwalifikowania dokumentacji statystycznej do kategorii archiwalnej i niearchiwalnej”, zawierające „Wykaz sprawozdań i innych materiałów statystycznych z ustalona dla nich kategoria archiwalną”, mający postać rzeczowego wykazu akt. Niestety i tutaj nie określono sposobu archiwizowania dokumentacji „zapisanej sposobem magnetycznym (taśm, dysków i innych rodzajów)”, odsyłając w tym względzie do odrębnych - nie wymienionych - przepisów. Z dniem 1 stycznia 1999 r., działający do 31 grudnia 1998 r. Urząd Statystyczny w Jeleniej Górze stracił samodzielność. Włączono go do Urzędu Statystycznego we Wrocławiu, jako jego Oddział. Mozłowski Rafał, Opieka nad narastającym zasobem archiwalnym terenowych urzędów statystycznych w okresie powojennym, „Archiwista” Biuletyn Stowarzyszenia Archiwistów Polskich, R. XXVII, 1992, s. 17-35. Mozłowski Rafał, Róża Wojciechowska, Archiwa statystyczne. Organizacja. Zadania. Prace, „Statystyk Terenowy” Organ GUS, wrzesień 1970, ss. 46. Ostasiewicz Walenty, Rozwój myśli statystycznej w Polsce w XIX wieku, „Przegląd Statystyczny”, Numer specjalny 1, 2012, s. 33-46