Akta miasta Wiskitek

Sygnatura
73/226/0
Liczba serii
0
Liczba skanów
0

Zawartość:

dokumenty pergaminowe: potwierdzenie przez Augusta III przywileju Zygmunta III lokującego miasto Wiskitki na prawie magdeburskim oraz potwierdzenie powyższych dokumentów przez Stanisława Augusta Poniatowskiego w przywileju nadanym w Warszawie, tłok pieczętny, rejestr pomiarowy m. Wiskitek, wyrok Trybunału Cywilnego I Instancji w sporze pomiędzy Gminą Miasta Wiskitki a właścicielami dóbr Guzów, potwierdzenie granic między dobrami Królewskimi Młode Wiskitki a dobrami Drzewicze, akta Exekucyjne Komornika Sądowego o prawo wolnego wrębu i wolnego pastwiska w lasach guzowskich, pierworys pomiaru siedzib miasta Wiskitki, rejestr pomiarowy siedzib i ogrodów położonych w obrębie miasta Wiskitki

Dzieje twórcy:

Jednym z najstarszych miast mazowieckich są Wiskitki, dawniej w Ziemi Sochaczewskiej a obecnie znajdujące się na terenie powiatu grodzisko-mazowieckiego. Pierwsza pisemna wzmiankę o tej miejscowości znajdujemy w przywileju księcia Konrada mazowieckiego, który w 1221 roku nadał w Wiskitkach, cystersom z Czerwińska wieś Koskowo. 11 października 1349 roku w Wiskitkach , książę Bolesław Mazowiecki oddał w posiadanie Ziemię Wyszogrodzką, matce swojej Elżbiecie Mazowieckiej. W okresie samodzielności Mazowsza, Ziemia Sochaczewska wraz z Rawską i Gostynińską stanowiła odrębną dzielnicę książęcą. 27.XII.1935 r. w Kaliszu, Kazimierz Wielki nadał Siemowitowi III Ziemię Warszawską z miastami: Ciechanowem, Sochaczewem, Wiskitkami, Nowymdworem. Wzorując się na prawodawczej działalności Kazimierza Wielkiego, Siemowit III zreformował administrację swych dóbr książęcych, wprowadzając na wzór koronny, instytucję starostów, których poprzednikami byli rządcy zwani połacinie procuratores. Takim pierwszym znanym nam rządcom w Ziemi Sochaczewskiej był Piotr z Guzowa, w 1398 r. rządca w Wiskitkach. Ziemia Sochaczewska została formalnie włączona do Korony w 1476 r. kiedy za zrzeczenie się praw do niej Kazimierz Jagiellończyk, pozostawił księżnie Annie Mazowieckiej w dożywotne władanie: Bolimów, Stare Wiskitki, Wolę Miedniewską, Czerwoną Niwę, Humino z folwarkiem w Guzowie oraz daniny miodowe ze wsi Kozłowice. Na przyłączeniu do korony zyskały miasta których Ziemia Sochaczewska miała 7: Sochaczew, Bolimów, Mszczonów, Łowicz, Wiskitki. Grodzisk i Kampinos. Nie wszystkie jednak miasta tej ziemi rozwijały się bez zakłóceń. Dwa z nich mianowicie Wiskitki i Kampinos, napotkały w swym rozwoju pewne trudności. Wiskitki - stara rezydencja książęca, zwłaszcza w czasie polowań na grubego zwierza - jako miasto wspomniane w Źródłach już w 1349 roku, od dawna pretendowały do utworzenia organizacji miejskiej. Nastąpiło to dopiero w 1595 roku. Za staraniem ówczesnego starosty sochaczewskiego Stanisława Tarły, 28 lutego 1595 roku w Krakowie , król Zygmunt III nadał Wiskitkom prawa miejskie, lokując je na prawie magdeburskim. O szybko postępującym rozwoju miasta świadczy lustracja z 1630 roku według której Wiskitki Kościelne czyli Młode przynosiło rocznie tytułem dochodu 837 fl. W czasie "potopu szweckiego", Wiskitki podobnie jak inne miasta polskie zostały całkowicie zniszczone. Lustratorzy królewscy w 1661 roku odnotowali, iż z 19 i pół az 11 i 3/4 włóki było pustych, a suma dochodu spadła do 525 fl. Rocznie. Miasto miało wówczas prawo do 5 jarmarków w roku, a dniem targowym w miasteczku była sobota. W 1750 roku August III potwierdził prawa miejskie nadane Wiskitkom, przez króla Zygmunta III 28.II.1595 r. w Krakowie. Po utracie niepodległości przez Polskę, patentem donacyjnym z 14 września 1796 roku dobra Guzów i Wiskitki zostały nadane przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II, Karolowi hr.vom Hoym. Pruski Minister Karo Hoym 6.III.1797 roku zamienił dobra guzowskie i Wiskitki na Wólkę Kaliską należącą do Feliksa hr. Łubieńskiego. Od tego momentu rozpoczął się okres długoletnich procesów między obywatelami miasta Wiskitek a dziedzicami tegoż miasta Łubieńskimi o czym świadczy wydany 16 grudnia 1820 roku wyrok Prokuratorji Generalnej Królestwa Polskiego w sprawie skargi obywateli miasta Wiskitek na hr. Łubieńskiego, który naruszył przywileje nadane Wiskitkom w 1595 rokyr. I 1600 r. przez króla Zygmunta III. W pierwszej polowie XIX wieku w mieście funkcjonowały: Straż ogniowa, młyn wodny, szkoła Elementarna, trzy studnie z pompami i jatki rzeźniczo-piekarnicze. W 1848 roku miasto nabyło dom od Oppenheima z przeznaczeniem na zratusz miejski w Wiskitkach. W roku następnym wybrukowano ulicę Sochaczewską. 28 .IX.1856 roku Wiskitki razem z dobrami Guzów zmieniły właściciela, którym został Feliks Sobański. Powstanie styczniowe 1863 r. i jego upadek wywarło poważny wpływ na dalsze losy tego miasteczka mazowieckiego. Ukazem z dnia 9 listopada 1866 roku zniesiono stosunki dominialne w miastach Królestwa Polskiego. Do mieszczan posiadających ziemię w obrębie miasta lub w granicach gruntów miejskich zastosowano ukaz z 19 lutego/3 marca 1864 roku o urządzeniu włościan. Równocześnie ze zmianami natury społecznej postępowała urbanizacja kraju, uwidoczniona w szybszym niż w okresie poprzednim wzroście liczby ludności. Mimo widocznego wzrostu liczby ludności miejskiej, władze carskie ukazem z dnia 1 czerwca 1869 roku pozbawiły praw miejskich 338 miasteczek z ogólnej ilości 452 miast królestwa polskiego. Głównym motywem odebrania praw miejskich tej grupie miejscowości były: mala liczba mieszkańców / poniżej 3 tys./, nikły rozwój przemysłu i handlu oraz niskie dochody. Do wykonania powyższego ukazu upoważniony został Komitet Urządzający, który 1 kwietnia 1870 roku wydał postanowienie pozbawiające 26 miasteczek guberni warszawskiej, praw miejskich. W powiecie błońskim w osady przekształcono Wiskitki, które utworzyły samoistną gminę oraz Nadarzyn włączony do gminy Młochów. Jednocześnie z Wiskitkami praw miejskich pozbawiono: Bolimów, Karczew, Piaseczno, Stanisławów, Czersk, Mogielnicę, Iłów, Żychlin. Wydaje się, iż przekształcenie Wiskitek w osadę nie zostało spowodowane względami ekonomoczno-demograficznymi, lecz było skutkiem represyjnej polityki władz carskich po upadku powstania styczniowego, ponieważ szereg miejscowości tego samego rzędu pod względem wielkości i charakteru ekonomicznego co Wiskitki, zachowało nadal prawa miejskie. Założenie Żyrardowa, które wpłynęło na zmianę struktury ekonomiczno-społecznej całego powiatu oraz utrata praw miejskich, rozpoczęto nowy okres w historii Wiskitek

Daty skrajne:

1750-1868

Klasyfikacja:

Nazwa twórcy:

Daty:

1750-1868.

Nazwa dawna:

Nazwa obcojęzyczna:

Języki:

Dostępność:

Ogółem jednostek archiwalnych:

9

Ogółem opracowanych jednostek archiwalnych:

9

Ogółem jednostek archiwalnych bez ewidencji:

0

Ogółem metrów bieżących

0.0

Ogółem opracowanych metrów bieżących

0.2

Ogółem metrów bieżących bez ewidencji

0.0

Ogółem jednostek archiwalnych:

0

Ogółem plików :

0

Ogółem rozmiar (w MB):

0.0

Ogółem dokumentów

0

Ogółem spraw

0

Ogółem klas

0

Ogółem jednostek archiwalnych:

0.0

Ogółem metrów bieżących:

0.0

Daty skrajne dokumentacji niearchiwalnej:

Nazwa Inwentarz skarbowy Uwagi
inwentarz książkowy zatwierdzony Tak 9ja