I. Organizacja urzędu, sprawy samorządowe 1. Sprawy ogólne, administracyjne i presonalne (1-36) 2. Wybory do organów ustawodawczych, uroczystości, odznaczenia ( 37-81) II. Registratura policyjna 1. Policja, żandarmeria, sądy ( 82-114) 2. Stan bezpieczeństwa, przestępstwa (125-138) 3. Stowarzyszenia, sprawy polityczne (139-174) 4. Prasa, sprawy kulturalne (175-190) 5. Sprawy komunalne (191-258) 6. Komunikacja, łączność (259-282) 7. Drogi - mosty i promy (283-355) 8. Pomiary (356-365) 9. Pożarnictwo (366-385) 10. Opieka społeczna, ubezpieczenia, kasy oszczędnościowo-zapomogowe (386-417) 11. Sprawy zdrowia (418-451) 12. Sprawy weterynaryjne (452-478) 13. Przynależność państwowa (479-484) 14. Naturalizacja (485-526) 15. Emigracja i imigracja (527-550) 16. Wydalnie uciekinierów z Prus i Rosji (551-569) 17. Paszporty (570-582) 18. Akta stanu cywilnego, sprawy meldunkowe, zmiany nazwisk (583-594) 19. Mniejszość żydowska (595-605) 20. Sprawy graniczne (606-622) 21. Zatargi graniczne (623-635) 22. Przemysł, sprawy robotnicze (636-669) 23. Rzemiosło (670-681) 24. Handel (682-699) 25. Sprawy rolne (700-724) 26. Sprawy wodno-melioracyjne (725-782) 27. Sprawy leśne (783-791) 28. Statystyka (792-818) III. Registratura podatkowa 1. Sprawy ogólne - sygn. 819-840 2. Uwłaszczenie, separacje, osadnictwo - sygn. 841-849 3. Stosunki własnościowe w powiecie - sygn. 850-987 IV. Registratura wojskowa 1. Sprawy ogólne, mobilizacja - sygn. 988-1011 2. Zaopatrzenie - sygn. 1012-1025 3. Kwaterunek wojskowy - sygn. 1026-1032 4. Szkody wojskowe - sygn. 1033-1038 5. Sprawy weteranów - sygn. 1039-1048 6. Obciążenia wojskowe - sygn. 1049-1053 7. Pobór rekruta - sygn. 1054-1059 V. Registratura wyznań religijnych i szkół A. Sprawy wyznaniowe 1. Sprawy ogólne i finansowe - sygn. 1060-1100 2. Kościoły, cmentarze - sygn. 1101-1230 B. Sprawy szkół 1. Sprawy ogólne - sygn. 1231-1243 2. Sprawy nauczycieli i emerytów - sygn. 1244-1266 3. Sprawy lokalowe i finnsowe - sygn. 1267-1278 4. Szkoły prywatne, zawodowe i inne - sygn. 1279-1301 5. Akta szczegółowe szkół - sygn. 1302-1380

30.04.1815 r. ogłoszono rozporządzenie króla Prus, które stało się podstawą prawną dla nowej organizacji administracji państwowej na ziemiach przyłączonych do państwa pruskiego. Prowincja Prusy Zachodnie została podzielona na 2 rejencje: gdańską i kwidzyńską, te zaś dzieliły się na powiaty, na czele których stali landraci. Urzędy podległe landratom nazwano starostwami powiatowymi (Landratsamt). Ustrój ten przetrwał do 1920 r. Starostwo Powiatowe w Toruniu utworzone zostało na mocy rozporządzenia władz rejencyjnych z dnia 21.02.1818 r. Do tego czasu działało Starostwo Powiatowe, wspólne dla powiatów toruńskiego i chełmińskiego. Jego siedziba znajdowała się w Chełmnie. Stan ten był kontynuacją podziału administracyjnego z okresu Księstwa Warszawskiego, a został usankcjonowany obwieszczeniem prezydenta rejencji kwidzyńskiej, von Hippela z dnia 17.06.1815 r. Zarządzenie to mówiło, że powiaty: chełmiński, michałowski i Toruń administrowane mają być przez dotychczasowych urzędników. Osoby te mają wykonywać swoje obowiązki w imieniu króla Prus, stosując jednak w swojej działalności dotychczasowe prawa Księstwa Warszawskiego. Nomiację na stanowisko landrata samodzielnego powiatu toruńskiego otrzymał były podprefekt, a potem landrat chełmińsko-toruński -Grąbczewski. Nowy urząd objął swoim zasięgiem działania część terytorium byłych powiatów połączonych, miasto Toruń i jego posiadłości oraz. tzw. Nowe Ziemie (Neues Gebiet) po lewej stornie Wisły. Wchodzący od tego czasu w skład powiatu Toruń, jego posiadłości oraz tereny leżące po lewej stronie Wisły, do momentu wprowadzenia nowego podziału administracyjnego, były zarządzane przez magistrat miasta Torunia. W granicach powiatu toruńskiego z 1818 r. znalazło się 67 majątków szlacheckich, 3 Urzędy Domenalne (w Brzezinku, Chełmży i Dybowie) oraz 4 miasta: Chełmża, Kowalewo, Podgórz i Toruń. Zaraz po ogłoszeniu włączenia Torunia i jego posiadłości w skład nowego powiatu, władze miejskie zaczęły się odwoływać od tej decyzji. Ostatecznie, wskutek tych protestów, rozporządzeniem z dnia 9.08.1818 r., Toruń, jego przedmieścia oraz wieś Mokre wyłączono spod władzy policyjnej landrata i podporządkowano bezpośrednio władzom rejencyjnym w Kwidzynie. Władzę policyjną na terenie posiadłości miejskich leżących poza granicami Torunia, sprawować miał landrat za pośrednictwem magistratu. Starania władz miejskich o zachowanie nadrzędnej władzy nad lewobrzeżnymi ziemiami powiatu, zakończyły się niepowodzeniem. Takie rozwiązanie problemu nie zakończyło ostatecznie antagonizmów między Toruniem a landratami. Spory kompetencyjne trwały dalej i nie wygasły nawet po utworzeniu w 1900 r. samodzielnego powiatu miejskiego. Granice nowego powiatu nie były stabilne i ulegały dość częstym zmianom. Instrukcja kanclerza Hardenberga z 3.06.1815 r. mówiła, że obszar powiatu powinien być tak odległy, aby z jego najdalszego końca do miasta powiatowego nie było dalej niż 2-3 mile. W myśl tych zaleceń, zaludnienie powiatu nie powinno być mniejsze niż 20 tyś. mieszkańców a większe od 36 tyś. mieszkańców. Ustalenia te nie były w przyszłości respektowane. Najpoważniejsze uszczuplenie obszaru powiatu toruńskiego nastąpiło w 1887 r., kiedy to z części powiatów: chełmińskiego, toruńskiego, brodnickiego i grudziądzkiego, utworzono nowy powiat z siedzibą w Wąbrzeźnie. Można sądzić, że zmiany administracyjne były podyktowane przede wszystkim względami politycznymi. Oddzielając część wschodnią ziem powiatu toruńskiego, zamierzano zmniejszyć w ten sposób przewagę elementu polskiego i zwiększyć tym samym szanse Niemców przy wyborach do parlamentu i organów samorządowych. Ostatecznie do powiatu wąbrzeskiego włączono miasta Kowalewo i Golub oraz 7 wójtostw co łącznie stanowiło 22 352 ha powierzchni zamieszkiwanej przez 11 234 mieszkańców. Po tym podziale powiat toruński liczył 91 147 ha powierzchni i był zamieszkiwany przez 77 891 mieszkańców. Kolejne znaczne uszczuplenie powiatu miało miejsce w 1900 r., kiedy to utworzono wspomniany powiat miejski i co wiązało się z wchłonięciem przez Toruń szeregu osad podmiejskich. W 1918 r. powierzchnia powiatu toruńskiego obejmowała 88 110ha gruntów i zamieszkiwało ją 58 519 osób. Wraz ze zmianami obszaru powiatu dużą płynność wykazywały granice obwodów wójtowskich. Kompetencje i tryb postępowania starostw powiatowych regulowały ustawy i rozporządzenia ogólnokrajowe i rejencyjne, jednak landratura toruńska, ze względu na swoje kluczowe położenie, na ważnym pograniczu rosyjsko-pruskim, pełniła także funkcje nietypowe w stosunku do analogicznych urzędów w rejencji kwidzyńskiej. Od 1854 r. landrat toruński był zastępcą komisarza granicznego, a później samodzielnym, pruskim komisarzem granicznym na odcinku swego powiatu. Nie podlegał mu tylko krótki pas graniczny po lewej stronie Wisły, nad którym kontrolę sprawował landrat powiatu inowrocławskiego. Instytucja komisarzy granicznych z landratem na czele przestała istnieć w 1869 r., kiedy to wygasła prusko-rosyjska konwencja z 8/20.05.1844 r. Jednak sprawy graniczne w dalszym ciągu poważnie rzutowały na działalność urzędu. Z tego też względu już po 1863 r. w jego składzie personalnym było stanowisko policyjnego komisarza granicznego. Z uwagi na to, że zarówno miasto jak i powiat toruński były terenem aktywnej agitacji polskiej, od 1875 r. przy landraturze widzimy specjalnego komisarza pruskiego ministerstwa spraw wewnętrznych, którego zadaniem było przeciwdziałać tej agitacji. Do jego kompetencji należały wszelkie sprawy polityczne i prasowe oraz nadzór nad wykonywaniem ustaw i rozporządzeń dotyczących spraw kościelnych, naturalizacji obywateli oraz uciekinierów z zagranicy. Pierwszym takim komisarzem został emerytowany sekretarz powiatowy Rex, znany wróg Polaków, którego często kierowano także do nadzorowania ruchów polskich również w innych powiatach rejencji kwidzyńskiej. Zgodnie z rozporządzeniem z 30.04.1815 r. oraz rozkazem gabinetowym z dnia 11.06.1816 r. etatowymi pracownikami Strarostwa Powiatowego byli: landrat, dekretarz powiatowy, woźny, fizyk powiatowy, chirurg powiatowy i później weterynarz. Na czele urzędu stał landrat. Wybierany był przez króla z 3-ch kandydatów przedstawionych mu przez sejmik powiatowy. Landrat był reprezentantem władzy państwowej na terenie powiatu zobowiązanym do wykonywania poleceń władz nadrzędnych w zakresie określonym ustawami władz pruskich. Do jego kompetencji należały wszelkie sprawy polityczne, społeczno-gospodarcze i kulturalne na terenie powiatu z wyjątkiem spraw powierzonych administracji specjalnej. W skład jego obowiązków wchodziły także tzw. sprawy zewnętrzne szkół i kościołów oraz uposażenie nauczycieli i duchowieństwa różnych wyznań na podległym mu obszarze. Landrat był także zobowiązany do współdziałania w poborze rekruta. Z racji swego stanowiska landrat stał na czele kilku urzędów i instytucji działających na terenie powiatu. M.in. był przewodniczącym Wydziału Powiatowego, dyrektorem powiatowym Prowincjonalnego Towarzystwa Ogniowego, starostą wałowym Niziny Nieszawskiej, przewodniczącym wymiarowej Komisji Podatkowej. W miarę rozszerzania zakresu czynności landrautury rosła także ilość osób zatrudnionych już pracowników, w Starostwie Powiatowym w Toruniu zatrudniano dodatkowo pisarza powiatowego oraz 3-ch praktykantów. Podział czynności z 1884 r. przewidywał już istnienie 5 decernatów. Przydział spraw załatwianych przez poszczególnych pracowników nie był stały i zakres ich działania w poszczególnych latach był dość zróżnicowany. Najpełniej zakres czynności pracowników Starostwa Powiatowego w Toruniu oddaje zestawienie z 1911 r. Według niego do obwiązków sekretarza powiatowego należało załatwienie spraw tajnych i mobilizacyjnych, prowadzenie spraw personalnych urzędników, opieka nad wyborami do władz centralnych i lokalnych, sprawy Komisji Osadniczej, Izby Rolniczej oraz wszelkie zagadnienia szkolne i wyznaniowe. Asystent Powiatowy był odpowiedzialny za decernat wojskowy, załatwiał korespondencję związaną ze sprawami naturalizacji obywateli oraz działalności żandarmerii na terenie powiatu. Komisarz graniczny kompetentny był w niektórych sprawach policyjnych, szpiegowskich i zatrudniania obcokrajowców. Komisarz kryminalny nadzorował polskie stowarzyszenia polityczne, gospodarcze i kulturalne. Pozostałe sprawy policyjne i graniczne, sprawy obywatelstwa państwowego i medyczne załatwiał urzędnik nadliczbowy (Regierungs Supernumerarius). W Toruniu był on jednocześnie tłumaczem języka rosyjskiego na powiaty: toruński, wałecki i złotowski. Do obowiązków registratora należało prowadzenie dzienników podawczych, kalendarzy oraz obsługiwanie telefonu. Ponadto zatrudniano w tym czasie, w biurze Starostwa Powiatowego jeszcze 3-ch kancelistów i 3-y maszynistki. Z uwagi na to, że ilość spraw załatwianych przez urząd wzrastała znacznie szybciej niż możliwości zatrudniania nowych pracowników, część spraw wchodzących w skład kompetencji urzędu, ladrat powierzył urzędnikom Wydziału Powiatowego w Toruniu. Były to głównie zagadnienia związane z prowadzeniem ubezpieczeń społecznych. Początkowo Starostwo Powiatowe w Toruniu miało swoją siedzibę w budynkach prywatnych, wydzierżawionych przez urząd. Od 1901 r. mieściło się w gmachu Wydziału Powiatowego w Toruniu przy ul. Wały Generała Sikorskiego nr 8. Urząd działał do dnia 17.01.1920 r., kiedy to landrat toruński przekazał swoje kompetencje na ręce delegata urzędu polskiego, Czerlińskiego.