Zespół
Inhalt:
a.Dokumenty (1232-1699) b.Akta (1521-1834) Bulle papieskie dotyczące popierania misji w Prusach i walki Krzyżaków z Prusami; ogłoszenie krucjaty przeciw Prusom na terenie Czech, Moraw, Inflant, Kurlandii, w Prusach oraz prowincjach gnieźnieńskiej, ryskiej i salzburskiej. Przywileje, nadania: uwolnienie od udziału w sądach i wyrokach /poza sprawami wiary/; prawo nauczania w ziemi dobrzynskiej i na Kujawach, prawo kwestowania i przyjmowania darowizn; nadanie przywilejów duchownych zakonu osobom świeckim. Spory z franciszkanami z Dobrzynia, Nieszawy i Włocławka, z proboszczem z Parchania; podział Kujaw między konwenty z Torunia i Brześcia. Sprawy religijne: udzielanie odpustów, modły w różnych intencjach, nadanie kaplicy szyprom, opłaty za usługi kościelne i duchowne. Relikwie. Sprawy majątkowe, nadania: placów w obrębie i poza miastem, prawo rybołówstwa, wyrębu drewna, warzenie piwa, budowy młyna. Uposażenie klasztoru; inwentarze i spisy ruchomości; zabezpieczenie kapitałów - prowizje, kupno ogrodów. Kościół – budowa wieży z kopułą, złocenie organów, zburzenie kościoła. Spisy członków zakonu, osób panujących; informacje dotyczące miasta Torunia /XVIw./; obwarowanie Nowego Miasta Torunia. Sprawy parafii w Kaszczorku. Rzemiosło przyklasztorne – prawo wykonywania zawodu i sprzedaży wyrobów. Fundusz podominikański – wysokość i przeznaczenie. Folwark Pruskałąka – sumariusz dekretów; rachunki dochodów i wydatków. Sprawy majątkowe szlachty, inwentarze wsi /wyciągi z ksiąg grodzkich/.
Die Geschichte der Provenienzstelle:
Dominikanie osiedlili się w okolicach Torunia w początkach II połowy XIII w. Sprowadził ich wielki mistrz Anno von Sangershausen, wyznaczając miejsce poza murami miasta, w pobliżu tzw. wsi polskiej. Wobec zagrożenia ze strony Prusów tenże wielki mistrz wydał w dniu 2.04.1263 r. nowy dokument, pozwalający zakonnikom osiedlić się w Toruniu. Przydzielił im plac pod budowę klasztoru, obdarzył przywilejami. Lokacja w roku następnym Nowego Miasta Torunia sprawiła, że klasztor znalazł się w obrębie nowo utworzonej gminy miejskiej. W 1264 r. rozpoczęli dominikanie budowę własnego kościoła, najpierw drewnianego, potem (1276 r.) murowanego. Od połowy XIV w. sprawowali patronat nad kościołem i parafią w pobliskim Kaszczorku, który utraciwszy w okresie reformacji, odzyskali w 1587 r. Konwent, choć zakonnicy byli przeważnie Niemcami, poza krótkim okresem przynależności do kontrakty pruskiej, należał do prowincji polskiej. Był jedynym męskim zakonem w Toruniu, który przetrwał reformację, a w okresie jej trwania pełnił opiekę nad ludnościa katolicką. Kiedy Niemców zabrakło, miejsce ich zajęli Polacy i zakon spolszczył się. W ciągu wieków istnienia klasztoru zakonnicy parokrotnie zmuszani byli do opuszczania miasta. I tak w połowie XIV w., występując zbyt żarliwie w obronie wiary, zostali po raz pierwszy wypędzeni z Torunia, wnet jednakże powrócili. Około 1430 r. rozpoczęli walkę z proboszczem kościoła św. Jana oskarżając go o husytyzm. Sprawa oparła się o stolicę apostolską i sobór bazylejski, w rezultacie czego komtur toruński usunął zakonników z miasta. Spór jednakże rychło załagodzono i dominikanie wrócili do klasztoru. W 1657 r. wypędzeni przez Szwedów powrócili do miasta po 3 latach. W 1740 r. utworzony został przy klasztorze dom studiów dla kleryków, co przyczyniło się wydatnie do wzrostu znaczenia konwentu. Powiększyła się również liczba zakonników, dzięki czemu klasztor mógł rozwinąć wśród miejscowej ludności, głównie wśród rzemiślników, bardziej ożywioną działalność. Konwent, którego stosunki z władzami miejskimi były na ogół poprawniejsze niż stosunki innych klasztorów, popadał jednakże w konflikty z miastem, szukając pomocy i obrony u królów, biskupów a nawet u papieży. Dochodziło również do zatargów z dominikanami z Brześcia Kujawskiego, franciszkanami z Dobrzynia nad Wisłą i z Włocławka oraz karmelitami z Bydgoszczy. Powodem nieporozumień było naruszanie obwodów kwestarskich przyznanych dominikanom toruńskim przez królów polskich. Po pierwszym rozbiorze Polski władze pruskie skonfiskowały dobra klasztoru, wyznaczając im tytułem rekompensaty z kasy państwowej tzw. kompetencje w sumie 243 talarów i 10 groszy srebrnych rocznie. W 1797 r. klasztor włączony został do prowincji pruskiej. Kasata klasztoru nastąpiła w 1819 r., kiedy to rząd pruski wydał zakonnikom polecenie przeniesienia się do Chełmna. Majątek klasztoru przejęło miasto, a z części kapitałów utworzony został tzw. fundusz podominikański, przeznaczony na potrzeby duchowieństwa katolickiego. Książki z podzielonej biblioteki klasztornej trarfiły do Archiwum Tajnego w Królewcu, Biblioteki Królewskiej i Biblioteki Uniwersyteckij w Berlinie. Pewną liczbę książek przejął nadprezydnet von Schön i miejscowy landrat a część poginęła. Zakonnicy nie wszyscy i nie od razu opuścili Toruń. Część z nich pozostała do 1831 r., pełniąc funkcje duszpasterskie przy kościołach św. Jakuba i św. Jana. Budynek klasztorny oraz kościół (p.w. św. Mikołaja) doznały w ciągu wieków swego istnienia licznych szkód. Paliły się w latach 1351, 1423, 1685 i 1764 r., w 1658 i 1703 r. ucierpiały poważnie w czasie oblężeń szwedzkich. W 1598 i 1706 r. uszkodził je piorun. W 1820 r. zabudowania klasztorne oddane zostały wojsku na magazyny żywności. Kościół przydzielony przejściowo ludności katolickiej na cele kultu, został zburzony w 1834 r. Ołtarze, rzeźby, kosztowności i naczynia liturgiczne uległy rozproszeniu.
Laufzeit:
1232-1834
Klassifikation:
Name der Provenienzstelle:
Daten:
1232-1834.
Alter Name:
Name der Fremdsprache:
Sprachen:
Zugänglichkeit:
Akten insgesamt:
52
Bearbeitete Akten insgesamt:
52
Akten insgesamt ohne Verzeichnis:
0
Laufende Meter insgesamt
1.0
Bearbeitete laufende Meter insgesamt
0.9
Laufende Meter insgesamt ohne Verzeichnis
0.0
Akten insgesamt:
0
Dateien insgesamt:
0
Größe insgesamt (in MB):
0.0
Dokumente insgesamt
0
Sachen insgesamt
0
Klassen insgesamt
0
Akten insgesamt:
0.0
Gesamtzahl laufender Meter:
0.0
Extreme Daten der nicht archivierten Dokumentation:
| Name | Stückzahlen-Inventar | Anmerkungen |
|---|---|---|
| Genehmigtes Findbuch | Tak |