I Sprawy ogólne. Rozporządzenia władz zwierzchnich (1779-1934), sygn. 1-9 II Sprawy kancelarii a archiwum (1811- pocz. XX w), sygn. 10-16 III Zarząs kościelny i gminna rada kościelna (1788-1879), sygn.17-24 IV Wizytacje (1810-1854), sygn. 25-50 V Życie religijne gminy (Duszpasterstwo.Konfirmacje. Nauka religii) (1798-19320, sygn. 51-76 VI Duchowni i ich uposarzenie (1827-1911), sygn. 77-90 VII Synody ( 1834-1933), sygn. 91-94 VIII Sprawy stanu cywilnego - sprawy ogólne(1808-1828), sygn. 95-97 - ksiegti stanu cywilnego z l. 1810-1816 (1810-1816), sygn. 98-115 - bruliony ksiąg stanu cywilnego (1809-1939), sygn. 116-136 - wykazy urodzeń i małżeństw z l. 1874- 1915 (1874-1915), sygn. 137-149 - atesty (1769-1899), sygn. 160-206 - rozwody (1827-1901), sygn. 207-210 - sprawy odpisów metrykalnych ( 1827-1935), sygn. 211-218 - ewidencja ludnośc i poborowi (1793-1879), sygn. 219-226 IX Nadzór nad szkołami - sprawy ogólne (1810-1917), sygn. 227-244 - sprawy nauczania i nauczycieli (1810-1900), sygn. 245-260 - szkoły (1782-1901), sygn. 261-301 X Opieka nad ubogimi. Sprawy opiekuńcze. Sierociniec. (1844-1920), sygn. 302-313 VI Sprawy rachunkowe - budżety (1839-1927), sygn. 314-331 - rachunki roczne i księgi kasowe (1782-1931), sygn. 332-550 - rewizje rachunków (1784-1906), sygn. 551-555 - sprawy podatkowe, dochody gminy ( 1805-1935), sygn. 556-584 XII Kolekty (1805-1920), sygn 585-591 XIII Sprawy sporne. Procesy. (1803-1929), sygn. 592-601 XIV Budowa i remonty budynków kościelnych (1829-1919), sygn. 602-618 XV Cmentarze (1883-1918), sygn. 619-622 XVI Stowarzyszenia (1839-1927), sygn. 623-666 XVII Śpiewniki i nuty ( XIX-XX w. ), sygn. 667-903 XVIII Druki (XIX-XX w.), sygn. 904-1015

Pierwsze informacje na temat zwolenników reformacji w Chełmnie pochodzą z połowy XVI w. Do rozszerzenia się wpływów nowej religii przyczynił się głównie ówczesny rektor gimnazjum chełmińskiego Jan Hoppe oraz burmistrz Jan Wahl. Jednak mniejszość luterańska była zbyt słaba aby przeciwstawić się woli biskupa chełmińskiego Piotra Kostki, który w końcu XVI w. Nakazał protestantom pzrejście na katolicyzm lub opuszczenie miasta. Pomimo restrykcji biskupów luteranie utrzymali się na terenie powiatu chełmińskiego o czym świadczy istnienie szkół ewangelickich powstałych w XVII i XVIII w. w miejscowościach Brzozowo ( 1618 r.), Wielkie Łunawy (1637 r.), Sosnówka ( 1671 r.), Rozgarty ( 1672 r.), Górne Wymiary (1714 r. ), Borki (1733 r.), Dorposz (1741 r.), Dolne Wymiary (1759 r.) Kokocko i Błoto (1763 r.) Ewangelicy zamieszkujący okolice Chełmna i Starogrodu nie tworzyli zorganizowanych gmin, nie mięli własnego kościoła oraz duchownych. Funkcje kaznodziejskie pełnili nauczyciele ewangeliccy, lecz uczestnictwo w nabożeństwach i przyjęcie komunii możliwe było jedynie w protestanckich kościołach Torunia lub Grudządza. Położrnie ewangelików uległo radykalnej zmianie po zajęciu Ziemi Chełmińskiej przez Prusy i wydaniu przez Fryderuyka Wielkiego 28. IX. 1772 r. patentu notyfikającego głoszącego całkowita wolność wyznań sprawę swobodnego wykonywania praktyk religijnych. Krótko po tym, bo już 30. X. 1772 r. rozkazem gabinetowym Fryderyka Wielkiego utworzona została gmina ewangelicka w Chełmnie a jej duchownym został Johann Michael Gotthard pastor przybyłego do miasta Ingerslebenskiego Regimentu Piechoty. Uroczystego wprowadzenia nowego pastora dokonał 18. IV. 1773 r. radca konsystorialny Stürmer. Patronat nad kościołem objął król pruski. Ewangelicy otrzymali dla swoich potrzeb religijnych tzw. duński Packenhaus. W pięć lat później, 30. X. 1779 r. położono kamień węgielny pod nowy kościół, na którego budowę gmina otzrymała od Fryderyka Wielkiego 6 000 talarów oraz materiał budowlany z rozbiórki dawnego angielskiego składu towarów. Dzięki temu już 25. VIII. 1782 r. odbyło się poświęcenie świątyni. W 1841 r. w związku ze złym stanem budynku dotychczasowego kościoła, który groził zawaleniem gmina przejęła gmach kościoła podominikńskiego, którego osatateczną adaptacje ukończono w 1887 r. W zwązku z rozwojem gminy i wzrostem liczby wiernych utworzono drugie probostwo. Jednak ze względu na zbyt małą ilość danych nie można określić daty powstania drugiego urzędu parafialnego oraz poidziału czynności. W momencie powstania gmina ewangelicka obejmowała swoim zasięgiem terytorialnym okolice chełmna ( Culmischen Niederung) i Starogrodu ( Althausenschen Niederung) oraz tereny należące do Urzędów Domenalnych w Lipienku, Chełmży, Unisławiu i Pniu. Ponadto do gminy należeli ewangelicy z dóbr szlacheckich Dębowiec, Borki, Czarże i Ostromecko. Wraz z napływem nowych kolonistów niemieckich terytorium gminy uległo zwiekszreniu okolejne wsie m.in.. Brzozowo, Zegartowice, Czyste, Trzewczyk, Dabrówkę i Wichorze. W 1819 r. do gminy należało 61 miejscowości, z których 17 tworzyło tzw. Gastgemeinde a w roku 1837 liczba miejscowości tworzących parafię zwiększyła się do 103. W sierpniu 1834 r. został oddany do użytku nowy kościół w Kokocku będący do 1838 r. kościołem filialnym Chełmna. Po powstaniu samodzielnej parafii gmina chełmińska utraciła Kokocko, Roznowo, Borowno, Gutlin, Błoto i Bruki ( Friedrichsbruch oraz Wilhelmsbruch). Kilka lat póżniej w 1855 r. utworzono gminę ewangelicką w Wielkich Łonawach kościół konsekrowano w 1882 r. ). W tym samym roku wydzielono z gmony chełmińskiej Ostromecko, które w 1861 r. otrzymało także własny kościół. Kolejna zmiana przynalezności terytorialnej miała miejsce w 1881 r., kiedy to gminę Płutowo przyłączono do gminy ewangelickiej w Kokocku. W 1913 r. do gminy chełmińskiej należały następujące miejscowości: Starogród, dobra starigrrodzkie, Brzozowo, dobra Cepno z Kowalewcem i Ludwikowem, Chełmno, Wielkie Czyste, Dołki, dobra Jeleniec, dobra Grubno, Kałdus, Klamry, Kolno, Dworzysko, Nowe Dobre, Panieńska Kępa, Górne Wymiary, Osnowo, Małe Czyste, dobra Rybieniec, dobra Stolno, dobra Storluz. Dobra Kobyły, Uść, Watorowo, dobra Wichorze i Zakrzewo. W chwili wydania patentu notygfikacyjnego nie było zorganizowanej chierarchii kościoła protestanckiego w Prusach Zachodnich. Po utworzeniu 17.V. 1773 r. okręgów inspekcyjnych ( Inspectionsbezirke) gmina chełmińska wraz z gminami w Grudziądzu i Brodnicy podległa inspektorowi Stürmerowi a po jego śmierci w 1774 r. bezpośrednio rejencji kwidzyńskiej. Po wprowadzeniu w 1816 r. podziału na diecezje, Chełmno należało do Superintendentury chełmińskiej i podlegało Konsystorzowi w Gdańsku, a po jego rozwiązaniu, w l. 1832-1886 Konsystorzowi w Królewcu. Po roku 1886 superintendentura chełmińska ponownie podporządkowana została konsystorzowi gdańskiemu. W okresie międzywojennym diecezja chełmińska należała do Konsystorza Ewangelickiego w Poznaniu, który był członkiem Rady Kościołów Ewangelickich w Polsce. Organizacja wewnętrzna gmin ewangelickich została uregulowana wydanym 10. IX. 1873 r. regulaminem gmin kościelnych i synodów. Mniej szczegółowe podstawy organizacji gmin dawało rozporządzenie z 1850 r., które jako organ gminy powoływało radę kościelną (Gemeinde-Kirchenrat). Do tego czasu w gminie istniał zarząd kościelny (Kirchenforstand) składający się z reguły z 3 osób zatwierdzanych przez rejencję, która reprezentowała patrona gminy. Głownym zadaniem zarządu była kontrola spraw rachunkowych. Regulamin z 1873 r. dawał gminie ewangelickiej prawo do zarządzania swoimi sprawami wewnętrznymi w ustawowych granicach. Jako organy samorządu gminy powołano gminną radę kościelną (Gemeinde Kirchenrat) oraz reprezentację gminy (Gemeindefertretung). W skład gminnej rady kościelnej wchodził jako przewodniczący proboszcz (Pfarerrer) oraz wybierani przez uprawnionych do głosowania członków gminy starsi (Ältesten) w liczbie od 4 do 12. Reprezentacja gminy wybierana była w gminach liczących więcej niż 500 członków a tworzyli ją przedstawiciele w liczbie trzy razy większej od liczby starszych rady. Do uprawnień gminnej rady kościelnej należało najogólniej popieranie religijnej działalności gminy oraz reprezentowanie jej w sprawach wewnetrznych i zewnętrznych. Rada zobowiązana była m.in.. do troszczenia się o porządek nabożeństw i religijne wychowanie młodzieży, organizowania opieki nad ubogimi, przygotowywania i przeprowadzania wyborów do rady i reprezentacji. Rada miała także prawo powoływania służby kościelnej i zarządzania gminą w razie wakatu stanowiska proboszcza. Najszersze uprawnienia przyznano radzie w sprawach majątkowo-prawnych gminy. Urawnienia reprezentacji były podobne do upraewnień rady. Warto zaznaczć, że w sprawach czysto religijnych pastor pozostawał niezależny od rady. Oprócz działalności religijnej gmina pełniła także pewne funkcje poruczone, wśród których do najważniejszych zaliczał się nadzór nad szkolnictwem podstawowym. Parafia chełmińska opiekowała się kilkoma szkołami wyznaniowymi z terenu Chełmna i jego okolic. O intensywności działalności gminy ewangelickiej w Chełmnie świadczy również istnienie kilkunastu towarzystw o charakterze religijno-charytatywnym, wśród których warto wymienić Bibelgesellschaft, Missionsgesellschaft, Evangelischen Gustaw Adolf Stiftung i Vereins für evangelischen Gemeindepflege. Po powrocie Pomorza do Polski działalność gminy - jak na to wskazują akta- uległa znacznemu ograniczeniu. Likwidacja gminy nastąpiła prawdopodobnie w styczniu 1945 r. kiedy to pastor oraz większość członków wyjechała do Niemiec. W okresie późniejszym gmina nie została reaktywowna.