Na zespół składają się: 1) pomoce kancelaryjne z lat [1915-1939] 1945-1950, w tym repertoria „Kg”, „Ko”, „C”, „Co”, „Cps”, „E”, „Kl”, „N”, „Ns”, „Op”, „Sp” (prowadzone od 1947 r.) oraz „Zg” (zachowane od 1949 r., a prowadzone decyzją Ministra Sprawiedliwości od 1946 r.), 2) akta spraw karnych „Kg” z lat 1946-1948, 3) akta spraw cywilnych symboli: „C” (sprawy cywilne i działowe) z lat 1945-1950, „Co” (sprawy wytaczane w trybie postępowania zabezpieczającego) z lat 1945-1949, „N” (sprawa wytoczona w trybie postępowania nakazowego) z roku 1950, „Ns” (sprawy niesporne) z lat 1946-1950, „Sp” (sprawy spadkowe) z lat 1947-1950 [1951-1967] oraz „Zg” (sprawy o stwierdzenie zgonu) z lat 1946-1950. Ogółem, akta spraw cywilnych dotyczą: ustalenia ojcostwa i alimentów, ustanowienia opieki nad małoletnimi, sprostowania i odtworzenia akt stanu cywilnego, odtworzenia dyplomów, zezwolenia na zawarcie związku małżeńskiego, przywrócenia zakłóconego posiadania, zabezpieczenia dowodów, postępowań spadkowych, wprowadzenia w posiadanie, uznania za zmarłego. Akta mogą stanowić cenne źródło w czasie badań regionalnych, poszukiwań własnościowych oraz genealogicznych, zwłaszcza wobec zniszczenia akt stanu cywilnego wyznania mojżeszowego okręgów miast Brześć Kujawski i Lubraniec.

Powszechny wymiar sprawiedliwości – reaktywowany po zakończeniu II wojny światowej – funkcjonował na zasadach przyjętych w okresie międzywojennym, mając za podstawę prawną rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 6 lutego 1928 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych wraz ze zmianami z 1937 r. Nowe władze Polski stworzyły tym samym pozory legalizmu, zachowując zewnętrzne oznaki ciągłości prawnej. Strukturę organizacyjną sądownictwa powszechnego opartą na czterostopniowym podziale tworzyły wówczas: sądy grodzkie, sądy okręgowe, sądy apelacyjne i Sąd Najwyższy. Sądy grodzkie orzekały jako I instancja w drobnych sprawach cywilnych i karnych oraz udzielały pomocy sądowej innym jednostkom, rozpoznając: 1) sprawy majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu nie przekraczała sumy tysiąca złotych, a sprawa bez względu na wartość powództwa nie należała do właściwości innego sądu, 2) sprawy działowe, jeżeli wartość przedmiotu działu nie przekraczała pięćdziesięciu tysięcy złotych, 3) bez względu na wartość przedmiotu sporu: sprawy o ojcostwo nieślubne, jak również o roszczenia majątkowe, pozostające w związku z ojcostwem nieślubnym; sprawy o istnienie, unieważnienie albo rozwiązanie umowy najmu, o roszczenia pieniężne wynikające z tytułu najmu oraz sprawy o wydanie lub odebranie przedmiotu najmu i o zatrzymanie rzeczy, wniesionych przez lokatora do przedmiotu najmu; sprawy o ochronę zakłóconego posiadania lub przywrócenie utraconego posiadania, 4) spory między mieszkańcami o naruszenie i przywrócenie zakłóconego posiadania, spory o roszczenia majątkowe, 5) sprawy o przestępstwa, zagrożone karą pozbawienia wolności do dwóch lat lub grzywną, albo obie te kary łącznie, niezależnie od kar dodatkowych i środków zabezpieczających, 6) przestępstwa, wymienione w artykule 160, 257, 262§1 i 2, 264, 267, 268, 269 Kodeksu Karnego, jeżeli wartość mienia nie przekraczała tysiąca złotych, 7) sprawy o rehabilitację osób wpisanych do III i IV grupy niemieckiej listy narodowej (Deutsche Volksliste), zgodnie z ustawą z dnia 6 maja 1945 r. o wyłączeniu ze społeczeństwa polskiego wrogich elementów, co było nowością w stosunku do okresu międzywojennego. Sądy grodzkie wydawały wyroki i postanowienia w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Nadzór nad nimi pełnili kierownicy sądów wyznaczani przez prezesa właściwego sądu apelacyjnego. Sąd Grodzki w Brześciu Kujawskim rozpoczął działalność na przełomie maja i czerwca 1945 r., w lokalu zorganizowanym przy placu Piłsudskiego 14 (z braku źródeł początki funkcjonowania jednostki są trudne do uchwycenia, ponadto najstarsze sprawozdania statystyczne i opisowe zachowane w zasobie Archiwum Akt Nowych w Warszawie pochodzą dopiero z 1946 r.). Jednostka należała do okręgu Sądu Okręgowego w Toruniu i okręgu Sądu Apelacyjnego w Toruniu, przeniesionego w 1949 r. do Bydgoszczy, obejmując swą właściwością terytorialną gminy: Falborz, Piaski i Wieniec oraz miasta: Brześć Kujawski i Lubraniec. Władzą oskarżającą w brzeskim Sądzie była Prokuratura przy Sądzie Okręgowym w Toruniu Oddział Zamiejscowy we Włocławku. Na czele Sądu Grodzkiego w Brześciu Kujawskim stał kierownik-sędzia, do którego obowiązków należało: zapewnienie prawidłowego toku czynności w sądzie i urzędach podległych jego nadzorowi, a ponadto zwierzchnie zarządzanie sprawami kasowymi, archiwalnymi, biurowością, korespondencją, składanie ogólnych sprawozdań z działalności sądu, podział pracy między sekretarzami, urzędnikami kancelaryjnymi i niższymi funkcjonariuszami oraz nadzór nad gmachem sądowym. Powyższą funkcję pełnili kolejno sędziowie: Waldemar Dernałowicz (1945-1948) i Marian Marec (1948-1950, orzekający w Brześciu już od roku 1947). W jednostce orzekali także sędziowie Jan Wieczorkowski (1947-1948) i Jerzy Pelz (1947-1948). Mocą dekretu z dnia 24 stycznia 1946 r. o przenoszeniu i zwalnianiu notariuszów oraz o powierzaniu pełnienia obowiązków notariuszów sędziom i prokuratorom w okresie przejściowym Dernałowicz i Wieczorkowski prowadzili w Brześciu Kujawskim również kancelarie notarialne. Z urzędników kancelaryjnych brzeskiego Sądu można w tym miejscu wymienić protokolantów: T. Stasiaka (1945-1947), E. Piotrowskiego (1946-1948), J. Kułakowskiego (1947-1950) oraz sekretarza sądowego J. Lewandowskiego (1945-1950), odpowiedzialnego za należyte prowadzenie biurowości, wykonywanie rozporządzeń sądu, kierownika sądu oraz za całość akt, ksiąg i pism, w tym sporządzanie protokołów: z rozprawy, przesłuchania lub innych czynności sądowych. Sąd Grodzki w Brześciu Kujawskim został zlikwidowany z dniem 1 stycznia 1951 r., mocą rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 listopada 1950 r. o dostosowaniu sądów powszechnych do nowych przepisów ustrojowych i o zniesieniu sądów zbędnych, kiedy powołano sądy powiatowe dla miast i powiatów stanowiących powiaty miejskie.