1.Narady i odprawy służbowe (sygn. 2 - 19 z lat 1991 - 2006); 1.1.Narady i odprawy wewnętrzne w jednostkach organizacyjnych służby więziennej (sygn. 2 - 19, z lat 1991 - 2006); 2.Podstawy prawne działania jednostek organizacyjnych Służby Więziennej (sygn. 20 - 42, z lat 1960 - 2000) 2.1.Przepisy stanowiące podstawę funkcjonowania własnej jednostki i jednostek podległych (sygn. 20 - 42, z lat 1960 - 2000); 3.Organizacja obsługi kancelaryjnej (sygn. 43 - 45, z lat 1970 - 2006); 3.1.Wzory odcisków pieczęci (sygn. 43 - 45, z lat 1970 - 2006); 4.Organizacja archiwów zakładowych i składnic akt w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej (sygn. 46 - 62, z lat 1968 - 2012); 4.1.Ewidencja zasobu archiwów zakładowych i składnic akt (sygn. 46 - 62, z lat 1968 - 2012); 5.Zbiór aktów legislacyjnych służby więziennej (sygn. 1, 63 - 136, z lat 1968, 2006); 5.1.Akty prawne Ministra Sprawiedliwości dotyczące bezpośrednio Służby Więziennej (sygn. 63, z lat 1993 - 2000); 5.2 Akty prawne dyrektora zakładu karnego i aresztu (sygn. 1, 64 - 136, z lat 1968 - 2006); 6.Plany wieloletnie oraz sprawozdania z ich realizacji (sygn.137 - 186, z lat 1991 - 1997, z lat 1985 - 2006); 6.1.Opracowania zakładów karnych i aresztów śledczych (sygn. 137 - 140, z lat 1991 - 1997); 6.2.Sprawozdania i informacje statystyczne zbiorcze (sygn. 155, 157, z lat 2003 - 2005); 6.3.Sprawozdania statystyczne własnej jednostki (sygn. 141 - 154, 156, 186 z lat 1991 - 2005); 6.4.Analizy podstawowej działalności własnej jednostki (sygn. 158 - 185, z lat 1985 - 2006); 7.Prośby, skargi i wnioski (sygn. 187 - 214 , z lat 1975 - 2006); 7.1.Prośby skargi i wnioski (sygn. 187 - 202, z lat 1992 - 2006); 7.2.Analizy skarg i wniosków (sygn. 203 - 214, z lat 1975 - 2005); 8.Współpraca z krajowymi instytucjami (sygn. 215 - 218, z lat 2004 - 2006); 8.1.Współpraca z z samorządem terytorialnym i administracją terenową (sygn. 215 - 218, z lat 2004 - 2006); 9.Kontrole (sygn. 219 - 225, 453 - 503 z lat 1984 - 2006); 9.1.Kontrole zewnętrzne (dokonywane przez Najwyższą Izbę Kontroli, organy nadzoru sądowego i prokuratorskiego itp.) (sygn. 219 - 221, z lat 1995 - 2006); 9.2.Kontrole przeprowadzone przez CZSW w jednostkach podległych i nadzorowanych (sygn. 222 - 225, z lat 1984 - 2006); 9.3.Kontrole przeprowadzone przez okręgowe inspektoraty Służby Więziennej (sygn. 453 - 481, z lat 1993 - 2006); 9.4.Kontrole wewnętrzne (sygn. 482 - 503, z lat 1985 - 2006); 10.Zatrudnienie i etaty (sygn. 226, z lat 1991 - 2008); 10.1.Wykazy etatów (sygn. 226, z lat 1991 - 2008); 11.Bezpieczeństwo i higiena pracy funkcjonariuszy i pracowników służby więziennej (sygn. 227, z roku 1983); 11.1.Wypadki przy pracy (sygn. 227, z roku 1983); 12.Nauczanie, szkolenie i doskonalenie zawodowe. Działalność wychowawcza (sygn. 228 - 231 z lat 1996 - 2006); 12.1.Organizacja szkolenia i doskonalenia zawodowego (sygn. 228, z lat 1996 - 1998); 12.2.Pomoce szkoleniowe i naukowe (sygn. 229 - 230, z lat 2005 - 2006); 12.3.Dokumentacja dotycząca rekrutacji oraz realizacji nauczania i szkolenia (sygn. 231, z lat 1997 - 2005); 13. Sprawy socjalno - bytowe pracowników (sygn. 232 - 233, z lat 1999 - 2006); 13.1.Analizy i sprawozdania z realizacji akcji socjalno - bytowej (sygn. 232 - 233, z lat 1999 - 2006); 14.Dokumentacja prawna i techniczna obiektów więziennych (sygn. 234 - 245, 504 - 523, z lat 1935 - 2006); 14.1.Budowle nietypowe i zabytkowe (sygn. 234 - 245, 504 - 523 z lat 1935 - 2006); 15. Zaopatrzenie żywnościowe (sygn. 246 - 247, z lat 2000 - 2006); 15.1.Jadłospisy, raporty stanu żywionych (sygn. 246 - 247, z lat 2000 - 2006); 16.Podstawowe zasady ekonomiczno - finansowe (sygn. 248 - 286 , z lat 1992 - 2007); 16.1.Przepisy dotyczące gospodarki finansowo - księgowej jednostek Służby Więziennej (sygn. 248 - 251, z lat 1998 - 2006); 16.2.Projekty zatwierdzonego budżetu jednostek Służby Więziennej (sygn. 252 - 262, z lat 1996 - 2006); 16.3.Bilanse roczne jednostek Służby Więziennej (sygn. 263 - 277, z lat 1992 - 2007); 16.4.Roczne sprawozdania finansowe (sygn. 278 - 286, z lat 1998 - 2007); 17.Pojemność jednostek penitencjarnych (sygn. 287 - 289, z lat 1966 - 1996); 17.1.Wykazy pomieszczeń w budynkach mieszkalnych (sygn. 287 - 289, z lat 1966 - 1996); 18.Organizacja i zakres służby ochronnej (sygn. 290 - 372, z lat 1971 - 2000); 18.1.Wypadki nadzwyczajne (sygn. 290 - 372, z lat 1971 - 2000); 19.Podstawowe dokumenty dotyczące ewidencji tymczasowo aresztowanych, skazanych i ukaranych (sygn. 373 - 452, z lat 1945 - 2006); 19.1.Księga główna osadzonych (sygn. 373 - 376, z lat 1992 - 2006); 19.2.Skorowidz alfabetyczny osadzonych (sygn. 377 - 429, z lat 1945 - 2006); 19.3.Książka ruchu osadzonych (sygn. 430 - 452, z lat 1975- 2001).

Po zakończeniu okupacji hitlerowskiej wkrótce rozpoczęto tworzenie polskiej administracji. Więziennictwo przeszło pod zarząd Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i powstałego przy nim Departamentu Więziennictwa i Obozów (od 1949 Departament Więziennictwa, od 1954 Centralny Zarząd Więziennictwa). W województwach funkcjonowały Wojewódzkie Urzędy Bezpieczeństwa Publicznego z wydziałami więziennictwa. W 1954 więziennictwo przeszło pod zarząd Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. W latach 40. XX w. powołano centralne więzienia (7 więzień i 2 areszty). Łącznie istniały 123 jednostki penitencjarne. W 1956 r. więziennictwo podlegało zarządowi Ministerstwa Sprawiedliwości. Więzieniem kierował naczelnik, pomagał mu zastępca do spraw polityczno - wychowawczych. Wyodrębniono pięć działów: polityczno - wychowawczy, administracyjny, gospodarczy, pracy więźniów i specjalny. Początkowo opierano się na regulaminie więziennym z 1931 r. [1]. Od 11 października 1955 wprowadzono nowy regulamin. Zajęcia kulturalno - oświatowe były prowadzone przez piony polityczno - wychowawcze. Tworzono gazetki ścienne, wygłaszano referaty i pogadanki polityczne, prowadzono zajęcia świetlicowe. W więzieniach istniały zespoły amatorskie. Normy żywieniowe ustanowiono na poziomie 2450 kal. dziennie dla więźniów niepracujących i 2800 kal. dla pracujących. Dla młodocianych norma wynosiła 3245 kal., dla chorych 3500 kalorii. Po zakończeniu wojny zatrudnionych w straży więziennej było bezpośrednio około 7 tys. osób. Początkowa kadra penitencjarna rekrutowała się spośród przedwojennych funkcjonariuszy. Zatrudniano ich zarówno na stanowiskach kierowniczych, jak i niższych. Tendencję tę utrzymał pierwszy dyrektor Departamentu Więziennictwa i Obozów mjr Teodor Duda, przed wojną więzień zakładu. Podobnych przypadków w kadrze więziennej było wiele. Zasługę w kształtowaniu nowej kadry miało też przedwojenne więzienie w Łęczycy. Spośród pensjonariuszy więzienia rekrutowali się przyszli zastępcy naczelników we Wronkach i Rawiczu. Pierwszym z nich był Tadeusz Grzegorzewski, który piastował stanowisko najpierw we Wronkach , a następnie w Rawiczu. W czerwcu 1948 r. został minowany naczelnikiem tego więzienia. Zakończył służbę w stopniu porucznika, zmarł 2 maja 1950 r. Przed wojną jako działacz komunistyczny został w 1933 roku skazany na karę 3 lat pozbawienia wolności, którą odbył w więzieniu w Łęczycy [2]. Pierwszym osadzonym przyjętym po wyzwoleniu Łęczycy był Józef Zawrocki ur. w Leszczach, gm. Tkaczew. Do więzienia trafił 9 kwietnia 1945 r. oskarżony o współpracę z Niemcami (decyzja PUPB, sygn. 257/45). Przebywał w nim do 7 września 1945 r. Zwolniony został na mocy decyzji Sądu Grodzkiego w Łęczycy [3]. Za współpracę z Niemcami bezpośrednio po wojnie do łęczyckiego więzienia trafiło wiele osób, najwięcej narodowości niemieckiej. Początkowo osadzani byli w łęczyckim więzieniu, później transportowano grupy do obozu w Jaworznie. Ostatni osadzony przybył do obozu 5 marca 1948 r. Zapisy w księgach głównych wskazują, iż w okresie powojennym w więzieniu wykonano przynajmniej dwa wyroki śmierci. Wśród więźniów, przy których znalazła się adnotacja o wykonaniu wyroku, znaleźli się Wacław Szczepaniak oraz Zygmunt Wyrzykowski. Brak adnotacji o wcześniejszym wytransportowaniu osadzonych świadczy o tym , iż wyroki mogły zostać wykonane na terenie więzienia. W więzieniu dochodziło również do wypadków tragicznych. Wśród dokumentacji z lat czterdziestych XX w. można odnaleźć przypadek osoby osadzonej na podstawie wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w Łodzi sygn. akt ds.41/46, która w więzieniu targnęła się na swoje życie. Samobójcą był Jan Zawadzki, doprowadzony do więzienia w dniu 3 lutego 1945 r. , popełnił samobójstwo 17 maja 1946 r. Zdarzały się także przypadki ucieczek osadzonych z zakładu karnego. Brak pełnych danych dotyczących okoliczności powyższych wydarzeń. Wśród udokumentowanych incydentów, które miały miejsce w latach czterdziestych minionego wieku, wymienić należy próby ucieczek dokonane przez skazanych: w 1946 r. przez Józefa Schilke, fałszerza dokumentów podejrzanego o wyłudzenia oraz w 1949 roku przez Mieczysława Tarana podejrzanego o kradzież. Nie ma informacji na temat pojemności zakładu po 1940 r. Jedynie pośrednio można prześledzić ją poprzez analizę przyjmowanych i zwalnianych więźniów. Liczba przyjmowanych więźniów śledczych podlegających sądom cywilnym kształtowała się następująco: w 1945 r. - 315 osób, w 1946 r. - 462 osoby, w 1947 - 531 osób, w 1948 r. 334 osoby. W tym samym czasie więźniów karnych podlegających sądom cywilnym było: w 1946 r. - 385 osadzonych, w 1947 r. - 419 osób, w 1949 r. 748 osób, w 1949 r. 1245 osób. Więźniów śledczych, podlegających sądom wojskowym było: w 1945 r. - 95 osób, w latach 1946 1947 - 83 osoby (w tym 5 kobiet). Więźniów karnych, podlegających sądom wojskowym było: w 1946 r. - 3 osoby, w 1947 r. 255 osób, w 1948 r. - 177 osób, w 1949 r. - 13 osób. Prowadzenie księgi głównej więźniów podlegających sądom wojskowym zaprzestano z dniem 6 lutego 1949 r. na podstawie zarządzenia nr 1 Departamentu Więziennictwa z dnia 26 stycznia 1949 r. Dane dotyczące populacji więźniów można uzyskać ponadto na podstawie ilości akt zwalnianych osadzonych bez różnicowania osadzonych ze względu na skazanych i aresztowanych. Po analizie danych do 1949 roku pojemność zakładu systematycznie się zwiększała. Jednocześnie, aż do 1950 r., rósł odsetek kobiet przebywających w łęczyckim więzieniu, osiągając 33 % populacji. Niewiele wiadomo o kadrze ówczesnego więzienia. Udało się w tym zakresie ustalić jedynie kilka nazwisk funkcjonariuszy ówczesnego zakładu. Naczelnikiem w 1955 r. był Brudak, kierownikiem jednego z działów T. Jerzmanowski, dowódcą zmiany Tadeusz Marchewa. Wśród innych funkcjonariuszy wymienić można Włodzimierza Jakowenko, Michała Jaskólskiego (strażnika), Zacheusza Florczaka (strażnika), Mariana Szczepaniaka (strażnika), Jadwigę Mrozińską (strażniczkę), Janinę Kurczobę (strażniczkę), Zofię Bujko (strażniczkę), Helenę Jaszczak (funkcjonariuszkę działu gospodarczego), Mariana Woźniakowskiego (strażnika), Kazimierza Cieślińskiego (strażnika), Jana Ochotę (strażnika), Władysława Andrzejczaka (strażnika), Jerzego Pawłowskiego (strażnika). Mimo, że funkcjonariusze byli formalnie pracownikami Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, zdarzały się jednak przypadki pomocy więźniom, w tym politycznym. Władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w pierwszej połowie lat lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku, czyli 13 grudnia 1981 roku podjęły decyzję o wprowadzeniu na terenie całego kraju stanu wojennego [4]. Zgodnie z treścią, osoby prowadzące działalność zagrażającą interesom bezpieczeństwa i obronności państwa mogły być zatrzymane w ośrodkach odosobnienia, które tworzyć miał minister sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem spraw wewnętrznych. Minister sprawiedliwości 13 grudnia 1981 roku wydał rozporządzenie w sprawie tymczasowego regulaminu pobytu w ośrodkach odosobnienia [5]. Jednak właściwy regulamin dotyczący internowania powstał dopiero 30 grudnia 1981 r. [6]. Do tego czasu obowiązywał dla internowanych regulamin dotyczący wykonywania tymczasowego aresztowania z dnia 25 stycznia 1974 r. W pierwszym okresie umieszczania osób internowanych funkcjonariusze Służby Więziennej nie mieli jasnych wytycznych dotyczących sposobu traktowania osób internowanych. Zakład Karny w Łęczycy należał do grupy tymczasowych ośrodków odosobnienia. Wszystkich ośrodków było 52. Ogółem internowano około 5500 osób. Osoby, które przebywały jako internowane w zakładzie w Łęczycy to działacze z terenu Regionu łódzkiego NSZZ Solidarność [7]. W Łęczycy przebywali także działacze NSZZ Solidarność będący więźniami politycznymi. Wśród nich najwybitniejszymi działaczami opozycji byli Mirosław Krupiński, Władysław Frasyniuk i Adam Borkowski. Z opozycjonistą Grzegorzem Gampelem odbywającym karę pozbawienia wolności w Łęczycy wiąże się pewien epizod. Po wyjściu na wolność postanowił wykorzystać swoje umiejętności nabyte w odosobnieniu. Przemycił do Zakładu Karnego w Łęczycy miniaturowy aparat fotograficzny. Dostarczył sprzęt Adamowi Borowskiemu. Ten udokumentował na kliszach elementy życia więziennego, a następnie klisze zwrócił Gampelowi. Ten ostatni przekazał je na na zachód Europy. Materiał utrwalony przez Adama Borowskiego stanowi dość interesujący obiekt badań ówczesnego więziennego życia. Zdjęcia przedstawiają osadzonych w trakcie spacerów, codziennych czynności, a także w różnych sytuacjach. Utrwalona na kliszy odwiedziny rodzin i posługi religijne udzielane osadzonym. W ostatnim okresie działalności jednostka była zaniedbana, a ponadto postępowała dekapitalizacja budynku. Ostatnie remonty budynków przeprowadzono w latach 50. ubiegłego wieku. Cele mieszkalne miały pojemność od 6 do 18 osadzonych. Osadzeni realizowali uprawnienia do spaceru na dwóch polach spacerowych. Na jednym z nich znajdowało się m.in. boisko. W jednostce funkcjonowało ponadto pomieszczenie do odbywania dozorowanych widzeń. Osadzeni mogli korzystać ze świetlicy, biblioteki i kaplicy. Pozostałe dwie w 2001 r. zostały przekształcone w cele mieszkalne. Posługę religijną świadczyli osadzonym przedstawiciele Kościoła, zboru Świadków Jehowy i zboru chrześcijańskiego Jezus Żyje. Budynek administracyjny znajdował się w fatalnym stanie technicznym. Pomieszczenia dla funkcjonariuszy zbyt niskie w stosunku do norm budowlanych. W przeciągu ostatnich trzech lat funkcjonowania zakładu odnotowano trzy katastrofy budowlane, w tym osunięcie się stropu w celi mieszkalnej. W chwili likwidacji, zakład maił pojemność 334 miejsc. Był zakładem karnym zamkniętym tzw. II kategorii, przeznaczonym do odbywania kary przez recydywistów penitencjarnych. W jednostce funkcjonował oddział aresztu i oddział terapeutyczny dla osadzonych uzależnionych od alkoholu. We wcześniejszych okresach działalności osadzeni umieszczeni byli także w oddziałach zewnętrznych, w tym w Garbalinie i w Mazewie. Ponadto część osadzonych stale pracowało w pobliskich Państwowych Gospodarstwach Rolnych w Chodowie, Dzierzbicach, Piątku i Turzynowie. W ten sposób liczba osadzonych dochodziła nawet do tysiąca trzystu osób. W jednostce pełniło służbę 100 funkcjonariuszy, w tym 3,25 etatu cywilnego. Funkcję naczelników, a od 1996 r. dyrektorów i ich zastępców, pełnili w latach 1958 - 2006 kolejno: Juliusz Maczugowski (1958-1959), Stanisław Warabida (1959-1963), Czesław Dziubek (1968 - 1970), Stanisław Chrzanowski (1970-1979; 1984-1990; zastępca Marek Maciejewski), Bogusław Grochalski (1979-1984; zastępca Jan Wenerski), Jan Wenerski (1990-1995; zastpcy kolejno: Marek Maciejewski, Leszek Graczyk, Piotr Kaźmierski (1995-1998; zastępca Leszek Graczyk, Ryszard Paradowski 1998 do 2006; zastępcy kolejno: Leszek Graczyk, Grzegorz Siemieniak, Krzysztof Urbański. Na podstawie zarządzenia nr 237/06/CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 września 2006 r. zniesiono Zakład Karny w Łęczycy. Likwidacja zakładu trwała od 1 października 2006 r. do 31 grudnia 2006 r. Wszyscy funkcjonariusze zakładu zostali przeniesieni do Zakładu Karnego w Garbalinie. Mienie ruchome przekazano Zakładowi Karnemu w Garbalinie, a nieruchomości przejął Starosta Łęczycki. Zakład Karny w Łęczycy był planem filmowym kilku filmów , w tym słynny "Vabank" w reżyserii Juliusza Machulskiego. W nieczynnym zakładzie w 2012 r. kręcono sceny do "Papuszy" Joanny i Krzysztofa Krauzów [8]. [1] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 czerwca 1931 r. w sprawie regulaminu więziennego, Dz. U. z 1931 r. Nr 1, poz. 3. [2] Leśniewicz G., Więziennictwo w Łęczyckiem, [w:] Więziennictwo w Łęczyckiem, red. Jolanta Górska - Sieradzka, Lucyna Sztompka, Płock 2013, s. 39. [3] APPO/Ł, nr zespołu 299, sygn. 377. [4] Dekret z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, Dz. U. z 1981 r., nr 29, poz. 154. [5] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 grudnia 1981 r. w sprawie tymczasowego regulaminy pobytu internowanych w ośrodkach odosobnienia, Dz. U. z 1981 r., nr 29, poz. 165. [6] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 grudnia 1981 r. w sprawie regulaminu pobytu internowanych w ośrodkach odosobnienia, Dz. U. z 1981 r., nr 32, poz. 189. [7] ibidem, s. 40 - 44. [8] ibidem, s. 48, 50 - 52.