Zespół
Zawartość:
Akta wyznania rzymskokatolickiego z terenu diecezji wileńskiej i sejneńskiej. dekanat białostocki, diecezja wileńska 1820-1912; 14 j.a. dekanat bielski, diecezja wileńska 1793-1873; 20 j.a. dekanat grodzieński, diecezja wileńska 1838, 1865; 1 j.a. dekanat sokólski, diecezja wileńska 1824-1870; 11 j.a. różne dekanaty diecezji wileńskiej 1842-1865; 4 j.a. różne dekanaty diecezji sejneńskiej 1808-1866; 5 j.a. Akta prawosławne z terenu diecezji litewsko-wileńskiej dekanat białostocki 1823-1866; 7 j.a. dekanat bielski 1826, 1840-1872; 7 j.a. dekanat drohiczyński 1841-1872; 4 j.a. dekanat kleszczelski 1836, 1840-1870; 2 j.a. dekanat sokólski 1810-1838, 1840-1869; 8 j.a. różne dekanaty diecezji litewsko-wileńskiej 1845-1870; 3 j.a. Akta ewangelicko-augsburskie m. Białystok 1841-1856; 1 j.a.
Dzieje twórcy:
1.DIECEZJA WILEŃSKA. Utworzona została w 1388r. Odtąd aż do rozbiorów ziemie między Biebrzą i Narwią należały do biskupstwa wileńskiego, które przed rozbiorami obejmowało olbrzymie tereny aż poza Dniepr na wschodzie i Dźwinę na północy, a Prypeć na południu. Po ostatnim rozbiorze kraju ziemie obecnej archidiecezji białostockiej znalazły się pod panowaniem pruskim, a w 1807r. Zostały włączone do Rosji. Pod względem kościelnym w zaborze pruskim należały do utworzonej w 1799r. Diecezji wigierskiej, a po przyłączeniu do Imperium Rosyjskiego z obwodu białostockiego utworzono archidiakonat białostocki (1808) i poddając go pod władze arcybiskupów mohylewskich włączono do archidiecezji mohylewskiej, w granicach której był do 1848r. W tym roku z powrotem przyłączono go diecezji wileńskiej. W XIX wieku na tym terenie szereg parafii zlikwidowano, a kościoły parafialne zabrano na cerkwie. Było to spowodowane carską polityką wobec Kościoła Katolickiego prowadzoną po powstaniu styczniowym. Dopiero po ukazie tolerancyjnym z 1905r. Przywrócono do życia większość skasowanych parafii, a także zaczęto tworzyć nowe. Przyśpieszenie w rozwoju sieci parafialnej nastąpiło dopiero po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Po zawarciu w roku 1925 konkordatu ze Stolicą Apostolską, diecezja wileńska została podniesiona do rangi arcybiskupstwa. Utworzono też wówczas metropolię wileńską. Po II wojnie światowej granice polityczne podzieliły archidiecezję wileńską. (www.bialystok.opoka.org.pl – ks. Tadeusz Krahel, z dnia 16.01.2008r.) 2.DIECEZJA SEJNEŃSKA. Na skutek zmian politycznych po Kongresie Wiedeńskim z terytorium Diecezji Wigierskiej Papież Pius VII bullą „Ex imposita Nobis” z 30 czerwca 1818r. erygował Diecezję Sejneńską, której granice pokrywały się z granicami administracyjnymi województwa augustowskiego. Diecezja Sejneńska czyli Augustowska, od nazwy siedziby biskupiej w Sejnach i województwa augustowskiego, została utworzona z terytorium byłej Diecezji Wigierskiej oraz dołączonych trzech dekanatów z Diecezji Płockiej, a mianowicie: Łomży, Wąsosza i Wizny. Po I wojnie światowej Diecezja Sejneńska czyli Augustowska utraciła na rzecz Litwy następujące dekanaty: Kalwarię, Mariampol, Wiłkowyszki, Władysławów i część dekanatu Sejny. Utracone terytorium obejmujące 55 parafii z 280 tysiącami wiernych zostało włączone do Diecezji w Wiłkowyszkach. W 1925r. Diecezja Sejneńska została zlikwidowana. (www.kuria.lomza.pl – z dnia 16.01.2008r.) 3.DIECEZJA LITEWSKO-WILEŃSKA. Po III rozbiorze Rzeczypospolitej (1795) Białostocczyzna znalazła się w granicach Królestwa Pruskiego. Niewielka liczba mieszkających tam wyznawców prawosławia skupiła się wokół monasterów w Bielsku, Drohiczynie i Zabłudowie. Władzom pruskim zależało na zniesieniu wszelkich form zależności tych ośrodków od religijnych centrów znajdujących się w Rosji. W 1807r. parafie prawosławne z terenu Obwodu Białostockiego weszły w skład diecezji wileńskiej, która obejmowała także gubernię mińską, grodzieńską, kurlandzką. W 1840r. powołana została diecezja litewsko- wileńska z siedzibą w Żyrowicach. W 1845r. siedzibę biskupstwa przeniesiono do Wilna. Białostocczyzna w diecezji litewsko-wileńskiej znajdowała się do 1900r. (www.bialorus.pl – Antoni Mironowicz, z dnia 16.01.2008r.) 4.PARAFIA EWANGELICKO-AUGSBURSKA w Białymstoku. Kościół ewangelicko-augsburski w województwach wschodnich rządził się przepisami rosyjskiej ustawy o wyznaniach obcych. Przepisy te niewiele różniły się od przepisów ustawy dla kościoła ewangelicko-augsburskiego w Królestwie, wydanej na mocy ukazu w 1849r. W Polsce niepodległej w 1922r. zmieniono niektóre postanowienia powyższej ustawy, a w 1936r. ostatecznie uregulowano sytuację prawno-organizacyjną kościoła ewangelicko-ausburskiego. Pierwsze gminy ewangelicko-augsburskie zorganizowano w okolicach Białegostoku, Choroszczy, Supraślu, Wasilkowie, Michałowie, Knyszynie, podlegały one wówczas probostwu w Kownie. Po utworzeniu parafii białostockiej były one obsługiwane przez pastorów z Białegostoku. W 1939r. parafii białostockiej podlegały filie w Supraślu, Ciechanowcu, Hajnówce, Łapach, Siemiatyczach, Knyszynie i Bielsku Podlaskim. Parafia białostocka podporządkowana była superintendenturze w Warszawie.
Daty skrajne:
1793-1912
Klasyfikacja:
Nazwa twórcy:
Daty:
1793-1912.
Nazwa dawna:
Nazwa obcojęzyczna:
Języki:
Dostępność:
Ogółem jednostek archiwalnych:
87
Ogółem opracowanych jednostek archiwalnych:
0
Ogółem jednostek archiwalnych bez ewidencji:
0
Ogółem metrów bieżących
0.0
Ogółem opracowanych metrów bieżących
0.0
Ogółem metrów bieżących bez ewidencji
0.0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0
Ogółem plików :
0
Ogółem rozmiar (w MB):
0.0
Ogółem dokumentów
0
Ogółem spraw
0
Ogółem klas
0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0.0
Ogółem metrów bieżących:
0.0
Daty skrajne dokumentacji niearchiwalnej:
| Nazwa | Inwentarz skarbowy | Uwagi |
|---|---|---|
| inwentarz kartkowy zatwierdzony | Tak | 87 |