Zespół
Zawartość:
Zachowane akta dokumentują działalność wojskową Komendy 1 Korpusu i Komendy Wojskowej w Krakowie. Dużą część zespołu tworzą akta związane z działalnością Urzędu Wywiadowczego i Urzędu Informacyjnego. Akta wywiadowcze obejmują szeroki zakres spraw. Dominują kwestie kontrwywiadowcze: inwigilacja szpiegów rosyjskich, oskarżenia o szpiegostwo na rzecz Rosji, szerzenie rusofilskiej propagandy i nieprawomyślność, dokumentowanie wrogiej działalności niepodległościowej, śledzenie ruchów narodowościowych m.in. włoskich i słowiańskich, zwłaszcza czeskich, cenzura poczty, kwestie organizacji i kompetencji służb wywiadowczych. Zachowały się także niekompletne rozkazy Komendy Wojskowej (sygn. 116). Wśród korespondencji władz centralnych skierowanej do Komendy w Krakowie znajdują się dokumenty Biura Ewidencyjnego, Ministerstwa Wojny, Wojennego Urzędu Nadzoru. Akta Legionów Polskich (sygn. 127) to głównie pisma Najwyższej Komendy Armii, Ministerstwa Wojny, Komendy Grupy Legionów Polskich, dotyczące spraw sanitarnych: szpitali, zakładów leczniczych, domów rekonwalescentów, oraz ewidencji, m.in. domu rekonwalescentów w Kamińsku i zasad zwalniania z Legionów tamtejszych pensjonariuszy (lipiec 1915); przeszkodzeniu intrygom NKN zmierzających do wysyłania powracających do zdrowia legionistów nie do Galicji Wschodniej, lecz do Królestwa Polskiego (lipiec 1915); nadzoru nad legionistami polskimi i ukraińskimi (lipiec 1915); ustanowienia w sierpniu 1915 r. Stacji Zbornej (Sammelstelle) dla legionistów polskich w Morawskiej Ostrawie; wprowadzenie ewidencji legionistów na obszarze Komendy Wojskowej Kraków i oswobodzonych terenów Galicji i Bukowiny; prowadzenie ewidencji legionistów polskich (1915-1917); urlopowanie niezdolnych do służby rekonwalescentów (1916); utworzenie oddziałów legionowych przy szpitalach rezerwowych (1916); rozkazy i przepisy sanitarne; poranne raporty (Frührapport) Komendy Legionów Polskich (30 III-9 IV 1915); karty ewidencyjne (Evidenzkarte) Personalnej Stacji Zbornej Legionów Polskich w Krakowie (1915-1917). W zespole brak jest ksiąg kancelaryjnych z wyjątkiem jednej – protokołu wpływów K Nr 1377-4000 Urzędu Wywiadowczego w Krakowie (sygn. 132), odpowiadającego aktom znajdującym się w jednostkach archiwalnych o sygn. 70-73.
Dzieje twórcy:
Od początku XVIII w. powstawały, początkowo przy granicach, „Komendy Generalne” (General-Kommanden), których organizacja została później przeniesiona na zarządy wojskowe innych prowincji państwa Habsburgów. Od 1882 r. w miejsce Komend Generalnych wprowadzono 16 ”Komend Korpusów” (Korpskommando), w tym 3 na ziemiach polskich: 1 Korpusu w Krakowie, 10 - w Przemyślu, 11 - we Lwowie. Sprawami wywiadu na obszarze korpusów zajmowały się Główne Urzędy Wywiadowcze (Hauptkundschaftsstellen - HK-Stellen). Główny Urząd Wywiadowczy działający przy 1 Korpusie w Krakowie zajmował się wywiadem ofensywnym i defensywnym przeciw Rosji, na obszarze Królestwa Polskiego na wschód od Wisły, z twierdzami Modlin, Dęblin oraz Warszawą. Jego Pomocniczymi Ośrodkami Wywiadowczymi były graniczne komisariaty policji państwowej, m.in. w Szczakowej, Kocmyrzowie, Szczucinie, Nadbrzeziu. Po wybuchu wojny w sierpniu 1914 r. Komendy Korpusów ruszyły w pole, a władza rozkazodawcza na obszarze danego terytorium wojskowego została przekazana pozostającym na miejscu Komendom Wojskowym (Militärkommando). W skład Komendy Wojskowej w Krakowie wchodzili: Komendant, szef Sztabu Generalnego oraz komórki: Urząd Wywiadowczy, zwany później Informacyjnym, Grupa Sił Zbrojnych (Heeresgruppe) złożona z różnych grup i referentów, Intendentury i Kancelarii, oraz Grupa Landwery (Landwehrgruppe) o podobnej strukturze organizacyjnej. W Militärkommando Krakau sprawy wywiadowcze wchodziły w zakres kompetencji Oddziału Sztabu Generalnego (Generalstabsabteilung), nadzorującego do końca 1916 r. działania Urzędu Wywiadowczego (Kundschaftstelle - K-Stelle). W wyniku przeprowadzonych zmian od 1 stycznia 1917 r. w miejsce nazwy “służba wywiadowcza" (Kundschaftdienst) weszła “służba informacyjna" (Nachrichtendienst). W konsekwencji wojskowe placówki wywiadowcze (dawniej Kundschaftsstellen) nazywały się „Nachrichtenstellen (NA-Stelle)”, a oficerowie wywiadu (dawniej Kundschaftsoffiziere) – „Nachrichtenoffiziere” (N-Offiz). Komenda Wojskowa w Krakowie została zlikwidowana 30 X 1918 r.
Daty skrajne:
[1877] 1883-1918 [1932]
Klasyfikacja:
wojsko i organizacje paramilitarne
Nazwa twórcy:
Daty:
1877-1877, 1883-1918, 1932-1932.
Nazwa dawna:
Nazwa obcojęzyczna:
K.u. k. 1 Korpskomando/ Militärkommando Krakau
Języki:
rosyjski, polski, niemiecki, czeski, bułgarski
Dostępność:
Udostępniany częściowo
Ogółem jednostek archiwalnych:
133
Ogółem opracowanych jednostek archiwalnych:
133
Ogółem jednostek archiwalnych bez ewidencji:
0
Ogółem metrów bieżących
4.7
Ogółem opracowanych metrów bieżących
4.7
Ogółem metrów bieżących bez ewidencji
0.0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0
Ogółem plików :
0
Ogółem rozmiar (w MB):
0.0
Ogółem dokumentów
0
Ogółem spraw
0
Ogółem klas
0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0.0
Ogółem metrów bieżących:
0.0
Daty skrajne dokumentacji niearchiwalnej:
| Nazwa | Inwentarz skarbowy | Uwagi |
|---|---|---|
| inwentarz książkowy zatwierdzony | Brak danych | ze wstępem i aneksami |
stan zachowania nie do ustalenia; języki: polski, czeski, bułgarski i rosyjski podane w opisie zespołu występują sporadycznie