Zespół
Zawartość:
W skład Zbioru Teodora Narbutta wchodzą w większości dokumenty oryginalne lub bliskoczesne kopie. Niewielki dodatek stanowią faksymile z pierwszej połowy XVII w. Są to wyłącznie dokumenty papierowe, przeważnie rękopiśmienne z lat 1522-1859, oraz kilka faksymili dokumentów. Sporządzone zostały w języku ruskim, polskim, rosyjskim, hebrajskim. Wśród dokumentów wchodzących w skład Zbioru Tadeusza Narbutta wyróżnić można kilka grup. Do pierwszej zaliczają się dokumenty pochodzące z archiwum rodzinnego Hubarów (Hubarewiczów), obejmujące także akta Harasimowiczów (Harasymowiczów). Dotyczą one przeważnie spraw majątkowo-prawnych dóbr leżących w powiecie lidzkim. Część jest związana z działalnością Wasyla Hubara jako dworzanina hospodarskiego (nry 1-5). Dóbr w powiecie lidzkim dotyczą także akta przechowywane pod numerami 14-15. Różnych rodzin (w tym większą grupę stanowią akta Wizgirdów), osób i dóbr (w tym interesujące materiały do historii Taurogów leżących w Księstwie Żmudzkim) dotyczą dokumenty z jednostek mających numery 6-13 i 16-19. Sporą grupę stanowią materiały związane z terenami dzisiejszej Ukrainy (numery 21-35), przede wszystkim kolegium jezuitów w Ksawerowie w województwie kijowskim, a raczej poprzednich właścicieli majątków, które stanowiły uposażenie tego kolegium (numery 23-34). W jednostkach o numerach 37-40 przechowywane są z kolei akta związane z działalnością rosyjskich władz, przeważnie wojskowych. Jednostki o numerach 41-47 zawierają pojedyncze dokumenty dotyczące różnych osób z XIX w. Pod numerem 48 zgromadzono faksymile dokumentów z XIV-XVI w. Z działalnością samego Teodora Narbutta związana jest tylko jedna jednostka (nr 20) dotycząca nadań nad cerkwią na Kołoży pod Grodnem.
Dzieje twórcy:
Teodor Narbutt urodził się 8 XI 1874 r. w rodzinnym majątku Szawry w powiecie lidzkim. Jego rodzina pieczętowała się herbem Trąby i nawiązywała do pokrewieństwa z Ościkowiczami, dlatego używana była także druga wersja nazwiska Ostyk-Narbutt. Teodor ukończył Wydział Matematyczno-Inżynieryjny na Uniwersytecie Wileńskim. W 1803 r. podjął służbę w wojsku rosyjskim jako inżynier wojskowy. Został kontuzjowany w czasie kampanii 1812 r.. Po przejściu na emeryturę osiadł w Szawrach, gdzie zajął się udaną działalnością gospodarczą. Jego prawdziwą pasją była historia Litwy. Napisał na ten temat szereg prac, raczej negatywnie traktowanych przez współczesna historiografię oraz wydał szereg źródeł, z których część z pewnością sam sfałszował. Zgromadził bogatą bibliotekę, zbiory archiwalne i starożytnicze, w tym pozyskane we własnych badaniach archeologicznych. Zbiory te uległy w czasie powstania styczniowego znacznemu rozproszeniu. Ożenił się w 1840 r. z Krystyną Padowską (Sadowską), z którą miał kilkoro dzieci. Część z nich aktywnie uczestniczyła w Powstaniu Styczniowym. Z tego powodu Teodor Narbutt wraz z żoną skazany został przez trybunał polowy na zsyłkę na Syberię. Wyrok, w stosunku do niego nie został wykonany z powodu słabego stanu zdrowia. Zmarł wkrótce potem, 1864 r. Niestety nie wiadomo jaką drogą akta te trafiły do AGADu. Przechowywane tu były z pewnością już w latach 40. XX w., nie można jednak, wykluczyć, że pochodzą one z przedwojennego zasobu tej instytucji.
Daty skrajne:
1522-1900
Klasyfikacja:
zbiory i kolekcje
Nazwa twórcy:
Daty:
1522-1900.
Nazwa dawna:
Nazwa obcojęzyczna:
Języki:
ruski, rosyjski, polski, łaciński, jidisz, hebrajski
Dostępność:
Udostępniany częściowo
Ogółem jednostek archiwalnych:
48
Ogółem opracowanych jednostek archiwalnych:
48
Ogółem jednostek archiwalnych bez ewidencji:
0
Ogółem metrów bieżących
0.3
Ogółem opracowanych metrów bieżących
0.3
Ogółem metrów bieżących bez ewidencji
0.0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0
Ogółem plików :
0
Ogółem rozmiar (w MB):
0.0
Ogółem dokumentów
0
Ogółem spraw
0
Ogółem klas
0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0.0
Ogółem metrów bieżących:
0.0
Daty skrajne dokumentacji niearchiwalnej:
| Nazwa | Inwentarz skarbowy | Uwagi |
|---|---|---|
| elektroniczny inwentarz archiwalny zatwierdzony | Tak |
zbiór wyłączony postanowieniem Kom. Metodycznej z 27.10.2009 ze zbioru nr 399