Zasadnicza Szkoła Metalowa w Przeworsku

Sygnatura
56/1494/0
Liczba serii
9
Liczba skanów
0

Zawartość:

Dzieje twórcy:

W okresie autonomii Galicji szkolnictwo zawodowe nie było regulowane jednolitymi przepisami jednakże dały się wyodrębnić dwa podstawowe typy szkół: Szkoły zawodowe dokształcające i Szkoły przygotowujące do zawodu. Wśród szkół dokształcających w Galicji najczęściej występowały trzyletnie szkoły przemysłowe uzupełniające. Utrzymywane one były przez władze krajowe i działały przeważnie przy szkołach ludowych czy wydziałowych. Ujednolicenia organizacyjnego szkolnictwa zawodowego w niepodległej Polsce dokonała dopiero ustawa z dnia 11 marca 1932 r. o ustroju szkolnictwa zawodowego w II Rzeczypospolitej. Podzieliła ona szkoły zawodowe na: - szkoły dokształcające zawodowe (3 letnie na podbudowie szkoły powszechnej II i III stopnia), - szkoły typu zasadniczego (stopnia niższego, gimnazjalnego i licealnego), - szkoły przysposobienia zawodowego (roczne dla absolwentów szkół wszelkich stopni). W okresie okupacji szkoły zawodowe stanowiły jedyny typ polskich szkół średnich, których działalność była dozwolona zgodnie z Rozporządzeniem Generalnego Gubernatora z dnia 31.10.1939 r. Początkowo działały one z pewnymi ograniczeniami, na zasadach przedwojennych, a w lipcu i sierpniu 1940 r. wydane zostały tymczasowo zarządzenia w sprawie organizacji szkół zawodowych. Funkcjonowały wówczas szkoły: kupieckie, handlowe, rzemieślnicze i rolnicze do momentu, gdy Dekret z dnia 29.04.1941 r. wprowadził nowy podział szkół zawodowych, anulując równocześnie wszystkie dotychczasowe przepisy. Po wojnie, w okresie 1944–1948, szkolnictwo zawodowe odbudowywane było w oparciu o ustawę z 1932 r. Początkowo, więc szkoły działały jako publiczne szkoły dokształcające zawodowe, by w 1948 r. przyjąć nazwę publiczne średnie szkoły zawodowe. Z chwilą utworzenia Centralnego Urzędu Szkolenia Zawodowego struktura organizacyjna szkolnictwa zawodowego ponownie uległa zmianie. Powstały wówczas 2-letnie zasadnicze szkoły zawodowe, które dawały podstawę do dalszej nauki w technikach zawodowych. Przeworska szkoła zawodowa w pełni odzwierciedla omówione wyżej zmiany. Rozpoczęła ona swoją działalność w dniu 1.09.1910 r. na mocy Reskryptu Wydziału Krajowego we Lwowie z dnia 10.08.1910 r. jako Szkoła Przemysłowa-Uzupełniająca. Na tym etapie rozwoju posiadała ona trzy klasy – przygotowawczą, pierwszą i drugą. W okresie od 1910 do 1934 kształciła rocznie od 67 do 104 uczniów. W roku szkolnym 1925/26 szkoła przyjęła nazwę zgodną z nazwą grupy szkół w tym okresie i występuje jako Szkoła Zawodowo Dokształcająca w Przeworsku. Z początkiem roku szkolnego 1935/36, w myśl nowo przyjętych przepisów, została przekształcona w Publiczną Szkołę Dokształcająca Zawodową. Posiadała ona klasy rzemieślnicze i kupieckie. Z każdym rokiem liczba uczniów wzrastała. Nauka odbyła się w godzinach wieczornych, a praktyczna nauka zawodu, w prywatnych warsztatach rzemieślniczych. Szkoła mieściła się wówczas w budynku Szkoły powszechnej męskiej (klasy rzemieślnicze) oraz w wynajętym lokalu przy ul. Krakowskiej 11 (klasy rzemieślnicze). Z końcem października 1939 r. rozpoczął się okupacyjny okres pracy szkoły. Z uwagi na to, iż budynek szkoły męskiej zajęty był na koszary wojskowe, nauka odbywała się w prywatnym budynku przy ul. Lwowskiej 76. Wprowadzony został jako obowiązkowy urzędowy język niemiecki. Na aktach z tego okresu nazwa szkoły drukowana jest w dwóch językach: niemieckim i polskim. W roku szkolnym 1940/41 szkoła została podporządkowana Szkole Okręgowej w Jarosławiu i przyjęła nazwę Publiczna Okręgowa Szkoła Zawodowa dla uczniów Rzemieślniczych i Kupieckich w Jarosławiu Filia z polskim językiem nauczania w Przeworsku. Nauka dla każdej klasy odbywała się w jednym dniu w tygodniu w godz. od 8:00 do 16:00. Liczba uczniów szkoły w okresie okupacji znacznie wzrosła, w związku czym musiano otworzyć nowe oddziały. Było to wynikiem likwidacji gimnazjum, a równocześnie ochroną przed przymusowym wywozem do Niemiec. Po wyzwoleniu została reaktywowana Publiczna Szkoła Dokształcająca Zawodowa i w dniu 20.10.1944 r. rozpoczęła normalną pracę. Obok normalnie funkcjonujących oddziałów rzemieślniczych i kupieckich utworzono również sześciomiesięczny kurs handlowy oraz prywatną Roczną Szkołę Przysposobienia Kupieckiego. Po wyzwoleniu Szkoła przez krótki okres miała swoją siedzibę w szkole żeńskiej, a później w szkole męskiej w Przeworsku. 18.04.1947 r. stosownie do Okólnika Ministra Oświaty nr III.O.K. – 1267/47, Szkoła Zawodowa została przekształcona w Publiczną Średnią Szkołę Zawodową z trzyletnim okresem nauki. Nauka przedmiotów teoretycznych odbywała się trzy razy w tygodniu w godzinach popołudniowych, zaś trzy razy w tygodniu część młodzieży odbywała praktyczną naukę zawodu w warsztatach rzemieślniczych Stanisława Czarnego, Cukrowni „Przeworsk” i T.O.R. Z chwilą powołania do życia Centralnego Urzędu Szkolenia Zawodowego, któremu podporządkowane zostało szkolnictwo zawodowe zmienił się również charakter organizacyjny omawianej szkoły. Z początkiem roku szkolnego przyjęła ona nazwę – Państwowa Zasadnicza Szkoła Mechaniczna, która już w 1951 roku została zmieniona na Zasadnicza Szkoła Metalowa w Przeworsku. Była to szkoła dwuletnia, przy czym w roku szkolnym 1951/52 jeszcze pozostała jedna klasa III realizująca program Publicznej Średniej Szkoły Zawodowej. Rok ten był równocześnie rokiem przełomowych zmian dla szkoły. Otrzymała ona własną siedzibę w budynku byłego Towarzystwa Mieszczan „Gwiazda”. Ustanowiony został tymczasowy zarząd państwowy nad warsztatami Stanisława Czarnego, sprawowany przez kierownictwo szkoły, a równocześnie obok nowej siedziby szkoły wybudowano warsztaty. Dzięki temu szkoła miała zapewnioną własną bazę do praktycznej nauki zawodu. Warsztaty podzielone zostały na trzy wydziały: mechaniczny, obróbki ręcznej i kuźnia. Szkoła przyjęła profil typowo techniczny i kształciła uczniów w dwóch specjalnościach – ślusarz maszynowy i ślusarz urządzeń przemysłu cukrowniczego. Zasadnicza Szkoła Metalowa stanowiła podstawę do dalszego kształcenia się w technikum zawodowym. [Na podstawie wstępu do inwentarza, oprac. A. Nowak, Przemyśl 1994]

Daty skrajne:

1910-1954

Klasyfikacja:

Nazwa twórcy:

Daty:

1910-1954.

Nazwa dawna:

Nazwa obcojęzyczna:

Języki:

Dostępność:

Ogółem jednostek archiwalnych:

79

Ogółem opracowanych jednostek archiwalnych:

79

Ogółem jednostek archiwalnych bez ewidencji:

0

Ogółem metrów bieżących

1.0

Ogółem opracowanych metrów bieżących

0.7

Ogółem metrów bieżących bez ewidencji

0.0

Ogółem jednostek archiwalnych:

0

Ogółem plików :

0

Ogółem rozmiar (w MB):

0.0

Ogółem dokumentów

0

Ogółem spraw

0

Ogółem klas

0

Ogółem jednostek archiwalnych:

0.0

Ogółem metrów bieżących:

0.0

Daty skrajne dokumentacji niearchiwalnej:

Nazwa Inwentarz skarbowy Uwagi
inwentarz książkowy zatwierdzony Tak