Zespół
Zawartość:
Na zawartość zespołu składają się księgi urodzeń 1896-1912 (sygn. 1-13), księgi małżeństw 1896-1912 (sygn. 14-26), księgi zgonów 1896-1912 (sygn. 27-39), skorowidze alfabetyczne do każdego rodzaju ksiąg 1874-1936 obejmujące również rejestrację w zlikwidowanym Urzędzie Stanu Cywilnego w Studzionce (sygn. 40-45), alegata do ksiąg małżeństw i zgonów (sygn. 46-57) oraz akta organizacyjne i administracyjne Urzędu (sygn. 58-60).
Dzieje twórcy:
Urzędy stanu cywilnego (Standesamt) powstały w państwie pruskim na mocy ustawy „Gesetz über die Beurkundung des Personenstandes und die Form die Eheschliessung" z 9 marca 1874 r. (weszła w życie z dniem 1 października 1874 r.). Dnia 6 lutego 1875 r. uchwalono nową ustawę, zastępującą pierwszy normatyw – „Gesetz über die Beurkundung des Personenstandes und die Eheschliessung", o cywilnej rejestracji stanu cywilnego w całej Rzeszy (weszła w życie z dniem 1 stycznia 1876 r.). Urzędy stanu cywilnego przejęły funkcje urzędów parafialnych katolickich, ewangelickich oraz innych gmin wyznaniowych, oddzielając całkowicie rejestrację stanu cywilnego od spraw religijnych. Wprowadzono obowiązek rejestrowania urodzeń, małżeństw i zgonów wszystkich obywateli bez względu na wyznanie w trzech rodzajach ksiąg: urodzeń, małżeństw i zgonów. Księgi do czasu zmiany państwowości na części Górnego Śląska w 1922 r., prowadzono w języku niemieckim. Na polskim Górnym Śląsku w latach 1922-1939 prowadzono je w języku polskim, w latach 1939-1945 w języku niemieckim. Obok tak prowadzonej ewidencji faktów stanu cywilnego istniał podział ksiąg na oryginały (Hauptregister), pozostające w USC oraz wtóropisy (Nebenregister), które winne być przekazywane do przechowywania właściwemu miejscowo sądowi, jednak w praktyce były przechowywane w urzędach stanu cywilnego. Całe państwo pruskie podzielono na obwody urzędów stanu cywilnego (Standesamtsbezirk), na które składały się jedna lub kilka gmin, w zależności od gęstości zaludnienia. Czynności rejestracji w miastach lub pojedynczych gminach powierzono z mocy ustawy burmistrzom, wójtom lub ich zastępcom. W gestii władz gminnych znajdowała się możliwość obsady tych stanowisk osobnymi urzędnikami (Standesbeamte). W okręgach obejmujących kilka gmin urzędnicy mianowani byli przez Nadprezydenta Prowincji. Nadzór nad nimi na mocy ustawy z 1 sierpnia 1883 r., § 154 sprawowali Minister Spraw Wewnętrznych, Prezydent Rejencji, w obwodach składających się z kilku gmin lub obszarów dworskich - starosta, jako przewodniczący Wydziału Powiatowego. Urząd Stanu Cywilnego w Wiśle (Standesamt Weichsel), został utworzony aktem wykonawczym do ustawy z 1875 r., czyli decyzją Nadprezydenta Prowincji Śląskiej we Wrocławiu z 26 października 1895 r. Księgi urodzeń, małżeństw i zgonów Urzędu Stanu Cywilnego w Wiśle prowadzone były przez miejscowego urzędnika stanu cywilnego od 1 stycznia 1896 r. W chwili powstania jak i w toku urzędowania Urząd miał swoją siedzibę zamiennie w Wiśle Wielkiej i Czarnych Dołach w powiecie pszczyńskim. W wyniku likwidacji Urzędu Stanu Cywilnego w Studzionce w 1895r., z obszaru jego działania wydzielono gminę i obszar dworski Wisła Mała (Deutsch Weichsel) z dworem Marii (Marienhof), a z obszaru dworskiego Studzionka (Staude): dwór Adelajdy (Adeleidshof) i Czarne Doły (Czarnedoły) i włączono do nowoutworzonego Urzędu Stanu Cywilnego w Wiśle. Z Urzędu Stanu Cywilnego w Mizerowie odłączono gminę i obszar dworski Wisła Wielka (Gross Weichsel) i włączono do USC Wisła. Funkcje pierwszego urzędnika Stanu Cywilnego w Wiśle pełnił Alexander Kusch. Reskryptem z dnia 8 kwietnia 1925 r. Województwo Śląskie ustaliło zmianę granic okręgów urzędów stanu cywilnego w powiecie pszczyńskim, z wejściem w życie z dniem 20 kwietnia tego roku, w ten sposób, że nowe granice gmin politycznych, powstałe wskutek zniesienia obszarów dworskich, stanowiły zarazem i granice okręgów urzędów stanu cywilnego. Do USC Wisła przydzielono gminy Wisła Mała i Wisła Wielka. Folwarki Adelajdy i Czarne Doły wcielono do gminy Studzionka i przydzielono do Urzędu Stanu Cywilnego w Mizerowie. Siedzibą Urzędu została Wisła Mała a następnie Wisła Wielka. Na podstawie przepisów niemieckich, uzupełnianych w okresie międzywojennym przez rozporządzenia i interpretacje polskich władz państwowych, urzędy stanu cywilnego na terenie polskiej części Górnego Śląska działały aż do końca 1945 r. Dopiero dekret z 25 września 1945 r. „Prawo o aktach stanu cywilnego" (obowiązujący od 1 stycznia 1946 r.) wprowadził świecką rejestrację stanu cywilnego oraz urzędy stanu cywilnego w całej Polsce. Okręgi urzędów stanu cywilnego połączono z obszarami administracji terenowej.
Daty skrajne:
[1874] 1896-1936
Klasyfikacja:
urzędy stanu cywilnego i akta metrykalne
Nazwa twórcy:
Daty:
1874-1895, 1896-1936.
Nazwa dawna:
Nazwa obcojęzyczna:
Standesamt Weichsel
Języki:
polski, niemiecki
Dostępność:
Udostępniany w całości
Ogółem jednostek archiwalnych:
60
Ogółem opracowanych jednostek archiwalnych:
60
Ogółem jednostek archiwalnych bez ewidencji:
0
Ogółem metrów bieżących
0.49
Ogółem opracowanych metrów bieżących
0.49
Ogółem metrów bieżących bez ewidencji
0.0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0
Ogółem plików :
0
Ogółem rozmiar (w MB):
0.0
Ogółem dokumentów
0
Ogółem spraw
0
Ogółem klas
0
Ogółem jednostek archiwalnych:
0.0
Ogółem metrów bieżących:
0.0
Daty skrajne dokumentacji niearchiwalnej:
| Nazwa | Inwentarz skarbowy | Uwagi |
|---|---|---|
| elektroniczny inwentarz archiwalny zatwierdzony | Nie | 60 j.a. |
poprzedni numer zespołu 17/492 w Archiwum Państwowym w Katowicach Oddział w Pszczynie. Część ksiąg stanowią wtóropisy, które zastąpiły zaginione pierwopisy ksiąg.