Akta zgrupowane są w kilku działach i zawierają następujące najważniejsze grupy materiałów: dokumentacja walnych zjazdów delegatów, protokoły posiedzeń Zarządu i Prezydium, statuty, plany pracy i plany inwestycyjne, sprawozdania GUS, oceny i informacje, działalność powiatowych związków kółek rolniczych i kół gospodyń wiejskich, informacje dotyczące produkcji roślinnej i zwierzęcej oraz plany i sprawozdania ze szkolenia rolniczego, protokoły z lustracji i zalecenia pokontrolne kółek rolniczych i spółdzielni usługowo-wytwórczych, sprawozdania z działalności lustracyjnej PZKR, sprawozdania finansowe i bilanse PZKR, analizy działalności społeczno-gospodarczej kółek rolniczych, informacje dotyczące działalności mechanizacyjnej i budowlanej kółek rolniczych i SUW, bilanse Wojewódzkiego Związku kółek Rolniczych, dokumentacja działalności związków i zrzeszeń branżowych. Akta zinwentaryzowane - sygn. 936 - ewidencja Kancelarii Tajnej.

Wojewódzki Związek Kółek Rolniczych w Rzeszowie powstał w wyniku wytycznych komitet sprawie nowej polityki rolnej opracowanych przez Komitet Centralny PZPR i Naczelny Komitet ZSL. IX Plenum KC PZPR stwierdziło, że podstawową formą aktywizacji zawodowej, gospodarczej i kulturalnej wsi jest szeroki rozwój różnorodnych form spółdzielczości oraz samorządu chłopskiego w formie kółek rolniczych. Zebrania organizacyjne kółek rolniczych rozpoczęły się w styczniu 1957 roku. W ich wyniku powstał Zarząd Wojewódzki, który przygotował I Walny Zjazd Delegatów Kółek Rolniczych. Obradujący 22 września 1957 roku Zjazd uchwalił statut organizacji, która w początkowym okresie (do 1960 roku) nosiła nazwę Wojewódzki Związek Kółek i Organizacji Rolniczych. Wojewódzki Związek Kółek i Organizacji Rolniczych w Rzeszowie był organizacją społeczno-zawodową zrzeszającą powiatowe związki kółek i organizacji rolniczych. Do jego zadań należało: organizowanie i intensyfikowanie produkcji rolnej na terenie gospodarstw indywidualnych i zespołowych, udzielanie pomocy członkom w działalności gospodarczej i społeczno-kulturalnej, koordynacja i nadzór nad całokształtem działalności członków, inicjowanie i pomoc w organizowaniu różnych form ubocznej działalności gospodarczej wsi (przemysł ludowy, produkcja materiałów budowlanych, chałupnictwo), współdziałanie z władzami i instytucjami w zakresie stałego podnoszenia zdrowotności i stanu sanitarnego wsi, wykonywanie zadań zleconych przez Państwo w dziedzinie rozwijania produkcji rolnej. Członkami Wojewódzkiego Związku Kółek i Organizacji Rolniczych były: powiatowe związki kółek i organizacji rolniczych, wojewódzkie, okręgowe i rejonowe zrzeszenia branżowe, inne spółdzielnie, związki i instytucje gospodarcze działające na wsi. Zrzeszenia branżowe działały (niezależnie od posiadanej osobowości prawnej) w ścisłym powiązaniu organizacyjnym i fachowym, polegającym na uzgadnianiu działalności i budżetu oraz zatwierdzaniu przez WZKiOR odpowiednich pracowników fachowych zrzeszeń. Władzami Wojewódzkiego Związku Kółek i Organizacji Rolniczych były: Walny Zjazd Delegatów, Zarząd, Komisja Rewizyjna, Sąd Związkowy, Walny Zjazd Delegatów odbywał się raz do roku (w statucie z 1960 roku już co dwa lata) i był zwoływany przez Zarząd. Na żądanie 1/3 części członków lub na skutek uchwały Zarządu, a także na polecenie władz centralnych Związku – Zarząd zwoływał Nadzwyczajny Zjazd Delegatów. Wojewódzki Zjazd Delegatów: oceniał działalność Zarządu oraz udzielał mu absolutorium na wniosek Komisji Rewizyjnej, uchwalał plan działalności Związku, wybierał nowy Zarząd, Komisję Rewizyjną i Sąd Związkowy, ustalał wysokość składek członkowskich, wybierał delegatów na zjazd krajowy, zatwierdzał regulaminy zrzeszeń branżowych, Rady Wojewódzkiej Kół Gospodyń Wiejskich, Komisji Rewizyjnej oraz Sądu Związkowego, Zarząd, wybierany przez Walny Zjazd Delegatów, liczył 25-31 członków oraz 5-7 zastępców. Zarząd miał prawo włączania do swego składu przedstawicieli nauk rolnych, wybitnych działaczy i fachowców w liczbie nie przekraczającej 20 % członków wybranych przez Zjazd. Do jego obowiązków należało: kierowanie działalnością Związku, ustalanie szczegółowych planów działania oraz preliminarza wpływów i wydatków, uzgadnianie planów pracy i budżetów zrzeszeń branżowych, kontrolowanie działalności Prezydium oraz zarządów zrzeszeń branżowych, podejmowanie uchwał o nabywaniu i sprzedaży majątku, wybór Prezydium, powoływanie kierownika Wojewódzkiego Biura Rolnego Związku oraz zatwierdzanie obsady kierowniczej w Związk. Organem wykonawczym Związku było Prezydium, wybierane przez Zarząd i składało się z prezesa, wiceprezesa, sekretarza oraz 2-4 członków i kierownika Wojewódzkiego Biura Rolnego. Do jego zadań należało: prowadzenie działalności bieżącej Związku, reprezentowanie Związku w kontaktach z organami władzy, sądami, instytucjami oraz z osobami trzecimi, instruktaż i kontrola całokształtu działalności finansowej PZKiOR oraz zrzeszeń branżowych, przyjmowanie i zwalnianie pracowników Związku. Komisja Rewizyjna składała się z 5-7 osób i przeprowadzała raz na kwartał kontrolę działalności i gospodarki Wojewódzkiego Związku Kółek i Organizacji Rolniczych oraz składała Walnemu Zjazdowi Delegatów sprawozdanie ze swej działalności. Do rozstrzygania sporów między członkami Związku został powołany Sąd Związkowy liczący 3-5 osób. Na II Walnym Zjeździe Delegatów w 1960 roku uchwalono nowy statut organizacji. Zmieniono nazwę organizacji na Wojewódzki Związek Kółek Rolniczych w Rzeszowie oraz zlikwidowano Sąd Związkowy. Jednocześnie uregulowano sprawę KGW. Wojewódzka Rada Kół Gospodyń Wiejskich w Rzeszowie działała przy Zarządzie WZKR. Składała się ona z 21-31 osób wybieranych na zjeździe wojewódzkim delegatek. Do jej zadań należało: opracowywanie programów działania i wytycznych dla kół gospodyń wiejskich i powiatowych rad KGW, ocena ich działalności, organizowanie pomocy w rozwijaniu różnych form pracy wśród kobiet wiejskich oraz przedstawianie Zarządowi WZKR wniosków w sprawach związanych z działalnością i potrzebami KGW. Prezydium Wojewódzkiego Związku Kółek Rolniczych w Rzeszowie wykonywało powierzone zadania wynikające z planów państwowych oraz uchwał Centralnego Związku Kółek Rolniczych i WZKR za pomocą kadry fachowej skupionej w działach. Przez cały okres istnienia Wojewódzkiego Związku Kółek Rolniczych w Rzeszowie struktura działów zmieniała się wielokrotnie. Do 1961 roku istniały: Dział Organizacyjno-Ekonomiczny, Dział Rolny, Dział Mechanizacji, Dział Lustracji, Inspektorat KGW, Inspektorat Oświaty Rolniczej, Inspektorat Przysposobienia Rolniczego. Na podstawie wytycznych z CZKR w 1961 roku struktura działów WZKR przedstawiała się następująco: Dział Organizacyjno-Samorządowy, Dział Postępu i Oświaty Rolniczej, Dział Mechanizacji, Dział Administracyjno-Finansowy, Dział Lustracji , Inspektorat SUW. W drugiej połowie lat sześćdziesiątych struktura wewnętrzna WZKR to: Dział Organizacyjno-Ekonomiczny, Zespół KGW, Dział Postępu i Oświaty Rolniczej (od lat 70-tych Dział Rolny), Dział Mechanizacji i Budownictwa, Dział Spółdzielni Usługowo-Wytwórczych (później Inspektorat SUW), Dział Lustracji, Dział Finansowo-Administracyjny. Dział Organizacyjno-Ekonomiczny zajmował się organizowaniem narad i posiedzeń, opracowywał analizy ekonomiczne i sprawozdania, kontrolował realizację uchwał CZKR i WZKR, prowadził sprawy osobowe, organizował szkolenia, załatwiał skargi i zażalenia. Dział Rolny (wcześniej Postępu i Oświaty Rolniczej) zajmował się doskonaleniem i upowszechnianiem najlepszych metod i form pracy kadry zootechnicznej Związku i zrzeszeń branżowych, szkoleniem w zakresie metodycznym, fachowym i społecznym, przysposobieniem rolniczym młodzieży wiejskiej, nadzorował działalność PZKR, kółek rolniczych, KGW i zrzeszeń branżowych w zakresie postępu rolniczego, organizował pomoc fachową dla KR, KGW oraz agronomów gromadzkich. Dział Mechanizacji i Budownictwa realizował zadania w zakresie mechanizacji, przeprowadzał oceny gospodarki i eksploatacji sprzętu mechanicznego, organizował zaplecze techniczne, współdziałał z władzami terenowymi w zakresie budownictwa i produkcji materiałów budowlanych. Inspektorat SUW zajmował się kontrolą działalności spółdzielni usługowo-wytwórczych w zakresie wykonania planów, w sprawach organizacyjnych, przeprowadzał analizy działalności SUW-ów. Dział Lustracji organizował i przeprowadzał statutową kontrolę działalności finansowo-gospodarczej kółek rolniczych, spółdzielni usługowo-wytwórczych oraz PZKR zwłaszcza w zakresie gospodarowania FRR i mieniem, pomagał PZKR w przeprowadzaniu lustracji, prowadził szkolenia lustratorów, pomagał kółkom rolniczym i SUW-om w prowadzeniu rachunkowości i stosowania ustalonych zasad gospodarki finansowej. Dział Finansowo-Administracyjny prowadził całość zagadnień finansowo-księgowych WZKR, opracowywał preliminarze budżetowe WZKR i PZKR, prowadził księgowość Związku, instruował i kontrolował PZKR w zakresie finansów i księgowości. W ramach Wojewódzkiego Związku Kółek Rolniczych w Rzeszowie działały związki i zrzeszenia branżowe. W 1960 roku istniały: Wojewódzki Związek Plantatorów Nasion, Zrzeszenie Plantatorów Roślin Włóknistych, Wojewódzki Związek Ogrodniczy, Stowarzyszenie Plantatorów Przetwórczych Roślin Okopowych, Związek Plantatorów i Zbieraczy Roślin Zielarskich, Wojewódzki Związek Plantatorów Roślin Oleistych, Związek Plantatorów Tytoniu, Związek Hodowców Bydła, Wojewódzki Związek Hodowców Koni, Związek Producentów Trzody Chlewnej, Wojewódzki Związek Hodowców Owiec, Związek Hodowców Drobiu. W latach następnych następowały zmiany w samych zrzeszeniach branżowych, jedne się likwidowały, inne zmieniały nazwy. W 1973 roku nastąpiły poważne zmiany - kółka rolnicze zostały przekształcone z organizacji społeczno-samorządowej w organizację społeczno-gospodarczą. Po utworzeniu gmin w miejsce gromad - zaczęto tworzyć spółdzielnie kółek rolniczych, na które nałożono obowiązek organizowania usług produkcyjnych dla rolnictwa indywidualnego, bezpośredniego zagospodarowania w zespołowych gospodarstwach rolnych ziemi wypadającej z gospodarstw indywidualnych oraz doskonalenia pracy społeczno-organizatorskiej na rzecz wsi i rolnictwa. Spółdzielnie kółek rolniczych zaczęto tworzyć w 1973 roku w wyniku realizacji uchwały V Zjazdu Kółek Rolniczych. Zostały one powołane w celu wyodrębnienia działalności gospodarczej, a więc przedsiębiorstwa, z instytucji społecznej, jaką jest kółko rolnicze. Ich utworzenie wpłynęło na znaczny wzrost działalności gospodarczej organizacji kółkowej oraz bardziej intensywne wykorzystanie szybko rosnącego majątku usługowo-produkcyjnego. Proces tworzenia SKR przebiegał równolegle z reformą administracyjna państwa, w związku z czym przyporządkowano im rejon działania do terenu tworzonych gmin. Wojewódzki Związek Kółek Rolniczych w Rzeszowie zakończył swoją działalność w dotychczasowym kształcie wraz z reformą administracyjną państwa i utworzeniem nowych województw w 1975 roku. [autor mgr Leszek Mierzwa]